Dinsdag 18/02/2020

Lezersbrieven

Lezers reageren: "Erdogan kan nu zijn droom waarmaken: de nieuwe sultan worden"

Turks president Recep Tayyip Erdogan.Beeld EPA

Regelmatig leest u online een selectie lezersbrieven. 

Ligt geloof niet wel degelijk mede aan de basis van geweld?

Graag wil ik reageren op het opiniestuk van Hans Geybels, professor theologie aan de KU Leuven. Hij presenteert namelijk een aantal misvattingen.

Laat ik beginnen waar hij begint: de gebrekkige kennis over religies. Hij schrijft hoe Max Pam de fout in gaat, denkende dat Jezus met Pasen naar de hemel gevaren is. Pam had ook kunnen schrijven dat het pak van Superman groen met een bloemetjesprint is. Klopt geen hout van, maar niemand wordt erdoor geschaad. Wie enige affiniteit met Jezus of Superman heeft weet wel beter – en meer is er niet nodig, lijkt mij.

De kennis over de handel en wandel van Jezus is voor wie niets geeft om de beste man vrij triviaal. En dat is waar Geybels de fout in gaat: hij redeneert vanuit zijn eigen gelovige perspectief. Hij kan het zich misschien niet voorstellen (en dat is hem vergeven) maar voor wie niet gelovig is, is het Bijbelse verhaal dikwijls niets meer dan dat: een verhaal, een sprookje of in het beste geval een literair werk. Een werk met evenveel waarheden en derhalve waarde als elk ander fictieboek. Ik zou religieuze mensen willen vragen om ook die realiteit te onderkennen en respecteren: heilige boeken zijn niet voor iedereen heilig of zelfs maar belangrijk.

Dan gaan we door naar de koppeling van religie en geweld. "Geef toe", schrijft Geybels, "het is toch makkelijker vechten voor God en vaderland, dan voor het machtsbehoud van een vorst." Juist. En ligt geloof daarmee niet wel degelijk mede aan de basis van geweld?

Geweld is zelden het product van rationaliteit, veel vaker van geloof. Het geloof dat jouw geweld Gods missie dient, het geloof in een Grote Leider of het geloof dat het leven en vaderland er na de strijd beter voor zal staan. Dat geloof kan soms best een rationele basis hebben: Wie wordt onderdrukt kan er baat bij hebben om de wapens op te pakken. Steekhoudende, rationele argumenten die geweld kunnen rechtvaardigen zijn echter schaars, wat ook verklaart waarom je er meestal moeilijk mee wegkomt.

Religieuzen zwaaien graag met het argument dat de grootste moordenaars in onze geschiedenis niet religieus of zelfs overtuigd atheïstisch waren. Geloof speelt dus geen doorslaggevende rol als het gaat om geweld, is dan de gedachte. Dit is discutabel. Ook bij Hitler en Stalin was geloof en verafgoding cruciaal. Niet God als bovenmenselijke rechtvaardiging, maar Adolf of Jozef. Het is hetzelfde mechanisme in een ander jasje.

Verafgoding in verschillende vormen (van God, natie of leider) maakt mensen vatbaar voor het plegen van geweld. Op die manier kan geweld een zweem van legitimiteit krijgen en wordt iets compleet irrationeels verpakt in een rationeel aanvoelend jasje. Vanuit dat perspectief is de kerk of moskee zo onschuldig nog niet.

Wie mensen van kinds af aan leert dat Gods wil het belangrijkste is, moet niet raar opkijken als enkele van die mensen er op een gegeven moment een andere interpretatie van Gods wil op nahouden en daar ook naar handelen.

Daar moet kritisch over gesproken kunnen worden.

Erwin Veenstra

Lees ook: Het gebrek aan kennis over religie neemt zorgwekkende vormen aan (opinie)

Daar gaan we weer

De dubbele nationaliteit is een non-debat. En iedereen weet dat. Daar gaat het dan ook niet over. Waarover dan wel? De vraag dient gesteld of iemand op twee plaatsen (landen) zijn stemrecht (plicht) kan uitoefenen. 

Het gaat dus over de uitoefening van het stemrecht (plicht). Het lijkt me volstrekt legitiem dat iemand met een dubbele nationaliteit en een daaraan verbonden stemrecht een keuze dient te maken waar dit stemrecht wordt uitgeoefend. Zo'n keuze is niet definitief en zou dan bijvoorbeeld iedere legislatuur gewijzigd kunnen worden.

Niemand verliest hiermee zijn nationaliteit(en). En meer nog, dit kan volstrekt binnen de Belgische wetgeving en grondwet worden uitgevoerd. Er is geen Europees akkoord voor nodig. Ook geen akkoord met het 'andere' land. Alleen de Belgische kieswetgeving dient aangepast te worden.

Roger Mottard, Oostende

Lees ook: Discussie over dubbele nationaliteit heropend

Tirannie van een nipte meerderheid

Turkije gaat de tirannie van een nipte meerderheid tegemoet. Erdogan had opgemerkt: "De democratie is een middel en geen doel, zoals een bus waaruit men stapt bij de terminus." 

Als zo vele dictators vertoont hij tekenen van paranoia: er is de vrees voor een aanslag, het verlies van raadgevers, hij wordt eenzamer en geeft zich over aan woede uitbarstingen. Hij verkoos Istanboel boven Ankara, gesticht door Kemal Ataturk waarvoor hij fascinatie en haat had, omdat deze sultanaat en kalifaat had afgeschaft. Nu kiest hij toch voor Ankara, waar hij op 200.000 vierkante meter een enorm presidentieel paleis met 1.150 kamers liet bouwen. 

Erdogan wil de Islam in zijn land en het land zelf, als erfgenaam van het Ottomaanse Imperium, hun eerdere rang teruggeven. Hij kan nu zijn droom waarmaken: de nieuwe sultan worden. Dromen zijn bedrog.

Roger Vyverman, Ninove

Financiering van religies

Open Vld doet een voorstel om de financiering van religies door de overheid te stoppen. Van elke 20 euro die de belastingbetaler nu afstaat, gaat er 17 euro naar de Katholieke Kerk en 50 cent naar de Moskee. Begrijpelijk dat sommige moslims zich gediscrimineerd voelen en ijveren voor een scheiding tussen kerk en staat, zoals past in een geseculariseerde liberale rechtsstaat. Waarom is N-VA daartegen?

Peter Claes, Antwerpen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234