Vrijdag 04/12/2020

Lezersbrieven

Lezers over het verdwijnen van Muzikale en Plastische Opvoeding: ‘Kunst is de sambal in de nasi goreng’

Beeld joren joshua

Door de komst van een nieuw vak in het katholiek onderwijs vrezen leerkrachten dat de vakken Muzikale en Plastische Opvoeding zullen verdwijnen. Vindt u dat een goed idee? Of zijn die vakken volgens u essentieel voor de ontwikkeling van de schoolgaande jeugd? Uit de talrijke inzendingen van onze lezers via demorgen.be: een selectie.

Andere delen van de hersenen

Artistieke vakken moeten absoluut aan bod blijven komen in het secundair onderwijs. Niet alleen worden andere delen van de hersenen aangesproken, kunnen studenten andere vaardigheden ontwikkelen en bieden de vakken de mogelijkheid tot expressie. Het hands-on-aspect, alsook het plezier, is erg belangrijk binnen een opleiding. Daarnaast brengen deze vakken de studenten in contact met (delen van) kunst en cultuur die anders misschien nooit aan bod zouden komen. Ze dragen zo bij tot algemene ontwikkeling.

Kathy Van de Velde, interieur-architect, Deurne

Meer dan blokfluit spelen

Vanuit de scholieren zijn we het eens dat creatieve expressie een noodzaak is, maar het mag meer zijn dan blokfluit spelen en figuren natekenen. De integratie tussen de kunsten en maatschappij is wat leerlingen uitdrukkelijk vragen. Als het waar is dat er gesnoeid wordt in aantal uren die naar kunst en maatschappij gaan, is dat wel een probleem. Leerlingen vragen net meer aandacht hiervoor in het secundair onderwijs.

Louis Notte (17), voorzitter Vlaamse scholierenkoepel, Sint-Martens-Latem

Cultuur en kunst

Creatieve vakken wekken interesse voor iets wat alle interesse behoeft: cultuur en kunst, in al zijn vormen en uitdrukkingen. In die zin dragen de vakken bij tot de vorming van mensen die niet enkel materiële zaken nastreven. Cultuurbeleving kan ook een stap zijn naar een rijker leven en naar meer verdraagzaamheid. Het stimuleert een bredere kijk op de wereld, heden en verleden.

Stef Wouters, mediamaker, Mortsel

Aangewezen weg

Het gaat niet over ‘artiesten’ maken, maar over creativiteit aanmoedigen, en dat is in deze constellatie van corona en economische achteruitgang de aangewezen weg om de volgende generaties te laten overleven.

Tjen Hammenecker, oud-architect-journalist, Mariekerke-Bornem

Artistiek bad

Niet voor elke leerling zijn hobby’s als muziek, tekenen of expressie even evident. Vaak krijg je dit van thuis mee. Voor leerlingen die geen ‘artistiek bad’ hebben gekregen, is zo’n vak op school vaak een eerste kennismaking die kan leiden tot nieuwe interesses/talenten/netwerken. Cultuur is een integraal aspect van samenleven.

Stijn Haemers, bedrijfsjurist, Brussel

Al langer onder druk

De muzische vakken staan al veel langer onder druk, zij het op inhoudelijk vlak. Deze vakken moesten en zouden ‘gelijkstroomd’ worden met de andere vakken. Maar het zijn wel expressievakken. Neem de kern van deze vakken weg en jaren later kan je ze dumpen. Dit proces kent stilaan zijn apotheose.

Jean Ranson, ex-leerkracht plastische opvoeding, Frankrijk

Kleffe bal?

Kunst (muziek, beeldend, drama, schilderen, dans en woord) is de sambal in de nasi goreng. Haal je die eruit, dan blijft een kleffe bal rijst over! Kunst draagt bij tot de vorming van de mens als persoonlijkheid. Mensen dat ontnemen is een gruwelijke misvatting.

Nico Schrama, voormalig musicus en oud-directeur muziekacademie, Antwerpen

Keuzes maken

Gezien het beperkt aantal uren les in het middelbaar moeten er keuzes worden gemaakt. PO en MO worden ook ruimschoots via andere wegen aangeboden. Binnen het middelbaar onderwijs worden deze vakken als ‘vrije tijd’ benaderd (ik heb vijf kinderen die buitenschoolse activiteiten zoals muziek en PO hebben gevolgd maar die dit binnen het curriculum van het middelbaar onderwijs als ‘verloren tijd wegens te oppervlakkig/vrijblijvend’ beschouwden). Een oplossing voor de extra financiële last (buitenschoolse activiteiten zijn financieel voor velen niet haalbaar) zou het organiseren van PO en MO na de schooluren (tussen 16 en 18 uur bijvoorbeeld) een oplossing kunnen zijn (eventueel met een kleine financiële bijdrage).

Vanhaeren, Zelfstandige, Pepingen

Horror!

Artistieke vakken zijn levensnoodzakelijk voor een brede algemene ontwikkeling van jonge (maar ook oudere) mensen. Creatieve vakken wordt nog steeds stiefmoederlijk behandeld, zeer ten onrechte. Stel je een leven voor zonder muziek of kunst, horror! De basis hiervan moeten kinderen meekrijgen in hun lespakket, ongetwijfeld!

Mieke Clerinx , oud-lesgever LO, Holsbeek

Uit den boze

Artistieke vakken zijn essentieel, omdat er volledig andere talenten, vaardigheden, denkwerelden enz. aangeboord worden. Muzikale en creatieve intelligentie blijven zeker hun plek hebben in uiteenlopende opleidingen. Voor veel leerlingen is het hun eerste en enige kennismaking met een muziekinstrument, met klassieke muziek, of hun enige kans om (onder begeleiding) zich creatief te uiten. Hoewel wellicht niet élk onderdeel van deze vakken voor elke leerling even zinvol zal zijn, vind ik het absoluut uit den boze dat deze vakken zouden verdwijnen, net zoals het verdwijnen van LO, Engels of chemie geen optie zou mogen zijn.

Kevin Kuppens, leerkracht (geschiedenis, filosofie, Nederlands...), Merksem

Niet zo nodig

Artistieke vakken zijn wel verrijkend maar zij die daar interesse in hebben kunnen die verder uitdiepen in de vele hobby’s die ze uitoefenen. Deze vakken zijn in mijn ogen niet zo nodig in het algemene onderwijs. Gebruik deze tijd toch voor andere dingen.

Viviane Vanhentenryk, leerkracht op pensioen, Haacht

Welbevinden

Deze tijden illustreren ten overvloede dat een mens meer is dan de optelsom van positivistische kennis en vaardigheden. Artistieke vorming die resulteert in artistieke wijsheid en geletterdheid leert mensen anders naar de wereld te kijken en anders met uitdagingen om te gaan. Bovendien verhoogt de focus op brede ontwikkeling de kans dat leerlingen in die cruciale fase in hun leven – puberteit en adolescentie – gelukkig kunnen zijn, wat dus hun welbevinden verhoogt. 

Joost Hillewaere, nascholer-trainer, Oostduinkerke

Geen saaie materialisten, aub

Laat artistieke vakken het liefst zelfs een grotere rol spelen. Je kunt je concentratie behoorlijk vergroten door rustig te tekenen, van muziek maken en zingen word je vrolijk en acteerlessen zijn dé ideale plek om aan sociale vaardigheden te werken en je emoties te uiten. Wat esthetica betreft: aan de hand van kunst kan je heerlijk nadenken over de actualiteit, geschiedenis, filosofie, respect voor de mens en natuur... Het merendeel van onze jongeren zijn supersympathiek, geëngageerd en matuur. Ik bewonder ze. Gun deze toffe generatie de vakken die niet enkel draaien om exacte feiten en cijfers. Voed liever geen saaie, schaapachtige, plichtsbewuste materialisten op. Maar focus op creativiteit, flexibiliteit, out of the box denken.

Jasmijn Bulcke, leraar toneel DKO, Schoten

Ramtamtam

Ramtamtam, één twee drie... wierp de stevige leraar MO zich voor de klas. Wij, pubers in 1974, moesten ons inhouden. Het was geen gezicht, zijn kaken en het gebouw trilden mee met het lied. Later besefte ik dat dit een Italiaanse traditional was: ‘Ma come bali bela bimba’. In datzelfde jaar moesten we van de leraar PO designmeubelen bespreken; zwarte kuipstoelen in blinkend fiberglas, geen spek voor mijne bek. We werden gestimuleerd om na te denken, neen te voelen, waarom we iets moois, lelijk, praktisch of kunstig vonden. Boeiend.

Niet eenvoudig, maar het loonde, besefte ik later. Diezelfde stevige muziekleraar deed er nog een schepje bovenop door ons onder te dompelen in een combinatie van schilderijen en muziek, Modest Moessorgski klonk me dan later weer bekend in de oren bij Emerson Lake & Palmer. Yes, en het werd warm van binnen. Later, voor ik de wetenschappelijke richting indook en de lagere cyclus vaarwel zei, mocht ik op een podium het publiek entertainen. Genieten, na een beetje sterven van de stress. Wat duidelijk maakt dat er genoeg plek moet zijn om uit te barsten, om zich te uiten, te tonen, te voelen, te creëren; en niet enkel in de kunsthumaniora, maar overal. De jongere komt dan dichter bij zichzelf en wordt meer open.

Dirk Elsen, woonbegeleider met psychisch kwetsbare volwassenen, Lint

Niet laten uitsterven

Het verdwijnen van deze vakken zou een negatieve evolutie zijn voor het onderwijs. In eerste instantie hebben leerlingen (tieners) nood aan voldoende sensomotorische vaardigheden die ze vaak moeten missen in andere vakken. Voor PO en MO heb je toch bepaalde handelingen nodig waar misschien niet iedereen talent voor heeft, maar op zijn minst moet zien. Leerlingen die aanleg hebben voor kunst en creatie kunnen hun gading vinden in een eerste ontmoeting via PO. Leerlingen met een muzikale interesse kunnen die vinden bij MO. Sommige leerlingen vinden er misschien niets aan, maar zouden toch enige basis moeten hebben van bijvoorbeeld een toonladder of het mengen van kleuren. Deze vakken zetten optimaal in op vaardigheden, het zou zonde zijn die vaardigheden te laten uitsterven.

Jelle Van de Walle, lector HO, Roeselare

Privésfeer

Voor mij moeten de artistieke vakken niet verdwijnen, hoewel ik vind dat ze in de privésfeer thuishoren. Niet iedereen houdt van kunstbeoefening. Voor wie echt wil is er het kunstonderwijs, dat zeker niet mag verdwijnen. Ik pleit vooral voor minder uren op school en daartoe ben ik bereid MO en PO op te geven binnen het algemeen onderwijs (lager en middelbaar). Ikzelf hou wel van MO en PO.

Heidi Van Laethem, Sint-Pieters-Leeuw

Zelfontplooiing

Ik ben door het vak plastische opvoeding in het secundair onderwijs begeesterd geraakt door beeldende kunst. Hierdoor ben ik verder gaan studeren in het hoger kunstonderwijs en het DKO. Dankzij dit vak heb ik mezelf leren ontplooien en mezelf leren zijn. Door kunst te bestuderen, mezelf uit te drukken, heb ik mezelf leren kennen. Het heeft me geholpen vrede te nemen met mijn eigen seksuele identiteit. De ultieme zelfontplooiing! Ik vind dat artistieke vakken meer ruimte moeten krijgen binnen het secundaire onderwijs. Hierin creëren we ruimte voor kinderen en jongeren om hun talenten, persoonlijke mening en zelfs persoonlijkheid te ontwikkelen.

Rob Derickx, leraar plastische opvoeding, Hamont-Achel

Creatief denken

Voor mij waren die vakken een ware verademing, iets waar ik me kon in uitleven. Maar creativiteit is veel meer! Verbeeldingskracht is onmisbaar in een snel veranderende wereld. Met positieve wetenschappen of talen alleen kunnen we onze kinderen niet voldoende voorbereiden op wat hen later te wachten staat. In de plastische opvoeding leerde ik ook creatief dénken. Wiskundige stellingen bewijzen en historische data van buiten leren zijn niet onbelangrijk, maar wat PO me heeft geleerd is onvervangbaar.

Katelijn Bombeke, sociaal cultureel vormingswerker, Wuustwezel

Essentiële tool

Artistieke vakken zijn haast nog de enige vakken die je creativiteit te prikkelen. Als je creatief bent, wil dat vaak ook zeggen dat je op een andere (originele) manier naar de werkelijkheid kan kijken. Dat is dan weer essentieel om een kritische geest te ontwikkelen. Er is dus nu al véél te weinig artistieke opvoeding. Tenzij het de bedoeling is dat we allemaal weer wat meer in de voor ons uitgestippelde pas zouden gaan lopen, zou het verdwijnen van de artistieke vakken volgens mij dus een zéér slechte zaak zijn, een essentieel ontbrekende tool in de vorming van onze volwassen geest.

Koen Quintelier, IT-verantwoordelijke, Sint-Katelijne-Waver

Creativiteit en empathie

Ik ben consultant voor onder andere banken, verzekeringen, energie; gespecialiseerd in robotics, business intelligence en process/project management. Waaraan dank ik de kwaliteiten die hiervoor nodig zijn? Muziek (partituur analyse, repetities, podium, zichtlezing, transpositie...). De schoolvakken waren nutteloos, behalve talen (NL, FR, EN, DE). Wat is de waarde van een artistiek vak? In tegenstelling tot de andere vakken beperkt kunst zich niet tot het verstandelijke. Het is een perfect evenwicht tussen verstandelijke, fysieke, emotionele en spirituele aspecten. Waar is men in bedrijven wanhopig naar op zoek ? Creativiteit en empathie. Welk vak leert dat op school behalve kunst? Zonder kunst creëren jullie een beschaving van robots; nutteloos zonder mensen.

Gilles Cardoen, consultant, Aat

Je leren uitdrukken

Het leren van artistieke handvaardigheid, als het goed gebruikt wordt, zou een dagelijks deel van de dag mogen innemen als basis van het lichamelijke, psychische, mentale welzijn voor het gehele leven. Je leren uitdrukken is even belangrijk als leerstof opnemen en moet steeds in evenwicht zijn. Het maakt mensen mondig, leert hen veelzijdig en levendig denken en leert hen uiteindelijk ook hun leven zelf vorm te geven, zelfs in geval van crisis, werkloosheid, armoede, enz. Dat lijkt me voor de toekomst van zeer groot belang.

Wilbert Lambrechts, gepensioneerd leraar, Antwerpen

Meerwaarde

Mits gegeven door een bekwame leerkracht, kunnen artistieke vakken een grote meerwaarde bieden in het onderwijs, en dit om verschillende redenen. Kinderen die niet uitblinken in wiskunde of talen, kunnen hun talent tonen in alternatieve vakken. Het kan ook een rustpunt zijn tussen andere vakken die enkel draaien om kennis opdoen, en bovendien zorgt samen muziek maken voor meer verbondenheid en dus ook voor sociale groei.

Emily Polfliet, jurist, Kapellen

Nuttig

Artistieke vakken waren de enige reden dat ik nog naar school ging. Een basiskennis over plastische kunst is ook heel mijn leven al nuttig geweest. Bijvoorbeeld: kleurenleer in het maken van powerpoints.

Lyna Deweys, make-up- en haarartiest, Overijse

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234