Dinsdag 22/10/2019

Opinie Johan De Wilde

Lerarentekort: we moeten verder kijken dan onze neus lang is

Beeld BELGA

Johan De Wilde is docent en onderzoeksmedewerker in de Lerarenopleiding van de Odisee-hogeschool. Daarnaast is hij ook actief in de Cel Onderwijsontwikkeling en -innovatie van Odisee.

De krant besteedde terecht nog eens aandacht aan het nijpende lerarentekort. (DM 6/5) Dag in dag uit blijken directies op zoek naar 1.300 stilaan onvindbare leraren, en het tekort loopt nog op. Vlaanderen zou er jaarlijks gemiddeld 6.000 moeten aanwerven om de mensen die op pensioen gaan of er de brui aan geven te vervangen. Maar iedereen weet dat het debiet van de instroom vanuit de lerarenopleiding op korte termijn te laag is.

Dat het lerarenplatform dat probleem niet zou oplossen, was al duidelijk nog voor het gelanceerd werd. Eén jaar werkzekerheid bieden aan leraren die sowieso werk zouden vinden, dat was een aardig pr-doekje voor het bloeden. De andere kleine winnaars waren de directies van de basisscholen, die de eerste maanden minder telefoons moesten doen. Maar de grote verdoken winnaars waren de onderwijsvakbonden. Zij slaagden erin om onder de vlag van de cao van het lerarenplatform (maart 2018) een loonsverhoging voor de anciens te stoppen. Maar de in de cao beloofde aanvangsbegeleiding voor starters blijft een doekje voor het bloeden.

Restopdracht

Opdat het onderwijs zijn aantrekkelijkheid zou kunnen uitspelen voor 18-jarigen die gemotiveerd zijn om leraar te worden, én voor high potentials die uit idealisme een carrièreswitch overwegen, moeten we ervoor zorgen dat nieuwe leerkrachten een goede startbaan krijgen. Daarvoor is een coherent langetermijnbeleid nodig, waarvan de contouren geschetst werden in het manifest voor de startende leraar. Dat manifest is een initiatief van de Odisee-hogeschool en werd inmiddels door 18 belangrijke onderwijsorganisaties ondertekend.

Want al te vaak krijgen startende leraren de restopdracht: klassen en taken waar de ervaren leerkrachten liever voor passen. Het is in ons aller belang dat we komaf maken met een cultuur die de meest veeleisende jobs voorbehoudt aan degenen die het meest stabiliteit, begeleiding en steun nodig hebben. Aantrekkelijk is anders. Fair is anders. De anciens die vrijwillig in het lerarenplatform stappen en hun nieuwe collega’s een ideale startkans bieden, geven het goede collegiale voorbeeld en verdienen ieders respect.

Als we starters vasthouden, kunnen we de volgende stap zetten: hen blijven professionaliseren. Vlaanderen staat volgens de OESO laatste in de rij wat betreft professionalisering van leerkrachten (OESO, Teaching and Learning International Survey, 2013). Zeker starters hebben de eerste jaren begeleiding op maat nodig om leerexperten te worden en te blijven. Ervaren collega’s, directies, pedagogische begeleiders en lerarenopleiders hebben de knowhow om samen een systeem van vorming en coaching tot op de werkvloer uit te bouwen. Als startende en ervaren leraren niet levenslang kunnen en mogen leren, dan zullen ze hun leerlingen niet tot voorbeeld zijn in een snel veranderende kennismaatschappij.

Denkballonnetjes

Dat brengt ons tot de derde trap van de raket: een coherent onderwijsbeleid koppelt het lerarentekort aan het verhogen van de onderwijskwaliteit. Inderhaast slecht gekwalificeerde leraren aantrekken die je bovendien amper of niet verder professionaliseert, vergroot het probleem van de tanende leerresultaten van de leerlingen nog. Zeker bij de allerkleinste leerlingen hoort een goede, gekwalificeerde leraar te staan, die kinderen veel leert en niet gewoon bezighoudt.

Dit weekend vroegen tientallen Belgische prominenten in een open brief in De Tijd om een coherent federaal beleid op de lange termijn dat politici van meerderheid en oppositie verbindt. Wat geldt voor immigratie, mobiliteit en klimaat, geldt ook voor de Vlaamse materie onderwijs. Ook daar hebben we nood aan een visie en bijbehorende plannen die twee tot vier legislaturen ver reiken.

Onze Vlaamse politici kunnen zelfs beter doen, en wel door de onderwijsactoren bij hun project te betrekken. Administratie, koepels, vakbonden, ouders, ondernemers, middenveldorganisaties, lerarenopleiders en academici: samen gaan ze trager maar ook verder dan politici alleen. Samen kunnen ze het algemeen belang centraal houden in de planfase en samen kunnen ze vermijden dat het coherente beleid waar ze mee verantwoordelijk voor zijn, in de praktijk verzandt. Als ook zij geresponsabiliseerd worden, dan hebben politici morgen en overmorgen het draagvlak dat ze nodig hebben en zullen ze minder verleid worden om zich vast te klampen aan mooie maar domme denkballonnetjes van actoren aan de zijlijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234