Woensdag 18/05/2022

OpinieMeron Knikman

Laten we ook met al ‘die andere’ vluchtelingen solidair zijn

Oekraïense vluchtelingen bij de Poolse grens. Beeld REUTERS
Oekraïense vluchtelingen bij de Poolse grens.Beeld REUTERS

Meron Knikman is voorzitter van de Vrouwenraad.

Meron Knikman

Toen Rusland vorige maand Oekraïne binnenviel, hield ik mijn hart vast voor de vele mensen die noodgedwongen huis en haard zouden moeten ontvluchten, op zoek naar een veilig onderkomen. Vooral maakte ik me zorgen over de manier waarop deze vluchtelingen zouden worden verwelkomd in de Europese Unie.

De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat de reactie van vele Europese leiders me heeft verrast. Oplossingen die eerder onmogelijk leken bleken nu wel te kunnen: Oekraïense vluchtelingen werden toegelaten tot het Europees grondgebied en werden opgevangen, zonder drempels. Polen ontving Oekraïense vluchtelingen met open armen, zowel gewone burgers als de Poolse overheid toonden zich van hun meest barmhartige kant.

De NMBS en andere spoorwegmaatschappijen tweetten dat Oekraïense vluchtelingen gratis konden reizen, staatssecretaris Mahdi (CD&V) liet trots weten dat er al meer dan honderd gemeentes waren die plek vrij wilden maken voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De benefietactie Oekraïne 12-12, waarvoor de grote mediahuizen de handen ineen sloegen, moet miljoenen opleveren om de meest dringende noden in het land in oorlog te lenigen.

Ook in andere landen is de solidariteit volop te merken. Zo gaf Brits premier Johnson aan dat het Verenigd Koninkrijk de regels voor gezinshereniging gaat versoepelen voor Oekraïense vluchtelingen; hij stelt het land open voor 200.000 Oekraïners. De Nederlandse overheid zorgt voor minimaal duizend opvangplekken, specifiek voor Oekraïense vluchtelingen. Zelfs Hongarije toont zich van zijn meest verwelkomende kant.

Ik was verrast, want als er één beleidsdomein is waar de Europese Unie verdeeld over is, is het wel de opvang van vluchtelingen. Er kon niet genoeg worden geïnvesteerd in de grensbewaking. Op 21 januari - ook weer niet zo lang geleden - tweette staatssecretaris Mahdi nog trots: ‘Vandaag samen met Europese ministers van Migratie in Litouwen, aan Wit-Russische grens. 200 km hekken en 50% cameraschild, tegen het einde van het jaar 500 km hekken en 100% cameraschild.’

Onze gastvrijheid heeft dus grenzen. Grenzen waar we in 2022 alleen al via Frontex ruim 754 miljoen euro voor hebben begroot. Nu begrijp ik heel goed dat de afstanden anders liggen, maar hoe moeizaam liep het niet tijdens de oorlog in Syrië om vluchtelingen op te vangen? Hoeveel Syriërs kregen van onze Dienst Vreemdelingen Zaken (DVZ) niet te horen dat ze geen toeristenvisum konden krijgen om veilig naar België te komen omdat er een ‘vestigingsrisico’ zou bestaan? (Met andere woorden, we willen niet het risico lopen dat je langer zou blijven door de oorlog dan je visum toelaat, dus veel succes daar in de oorlog.)

Hoe anders was het vorig jaar, toen de taliban oprukten in Afghanistan? Frans president Macron gaf aan dat we toch echt onze grenzen moesten beschermen, terwijl onze eigen DVZ Afghanen gedwongen wou terugsturen ondanks de opmars van de taliban en de staatssecretaris een brief schreef naar de Europese Commissie om dat beleid kracht bij te zetten.

Is de ene vluchteling de andere niet? Mij doet het alvast denken aan ‘Ain’t I a Woman?’ van Sojourner Truth. Deze Amerikaanse burgerrechtenactiviste legde in haar bekende toespraak uit 1851 een relatie tussen de strijd voor emancipatie van de zwarte bevolking en de strijd voor vrouwenrechten. Truth probeerde ook witte vrouwen bij haar bredere streven naar gelijkheid te betrekken.

Bref, het laatste jaarrapport van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR spreekt van bijna 92 miljoen mensen op de vlucht, meestendeels vrouwen en kinderen - net als de Oekraïense vluchtelingen nu. Keer op keer zien we dat bij oorlog en conflict vrouwen en kinderen een zware tol betalen. Vrouwen en meisjes zijn sowieso al kwetsbaar voor seksuele uitbuiting en misbruik. Er zijn al de eerste berichten over alleenstaande mannen die graag ‘mooie, intelligente, verzorgde vrouwen’ willen opvangen in ons land.

We zien ook andere selectieve gedragingen die vragen doen rijzen. Zo heeft ons migratiebeleid blijkbaar niet alleen een voorkeur voor een kleur maar ook voor gender. Vrouwen en kinderen zijn welkom, maar mannen? Of wat met Oekraïense lgbtqi-personen, voor wie blijven een risico is, maar vluchten evengoed. Het blijft de vraag of ze veilig zijn in een land als Polen, waar de overheid op verschillende plekken zogenaamde ‘lgbtqi-vrije’ zones inrichtte.

Laten we solidair zijn met alle mensen op de vlucht uit Oekraïne, maar ook met al ‘die andere’ vluchtelingen. Onze collectieve reactie toont dat een ander beleid voor vluchtelingen mogelijk is. Laten we iedereen dezelfde warme ontvangst bieden. Of om met Sojourner Truth te spreken: ‘Zijn ook zij geen vluchtelingen, misschien?’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234