Zondag 07/06/2020

OpinieHans-Willem Snoeck

Laten we hopen op een vaccin, maar er niet op rekenen

Beeld Photo News

Hans-Willem Snoeck is professor in de geneeskunde (microbiologie en immunologie) aan de Columbia University in New York.

We lijken te verzeilen in een licht euforisch gevoel over de Covid-19 epidemie. Het aantal gevallen vermindert, we kunnen ons wat meer vrijheden permitteren, en misschien kunnen we dat nu volhouden tot er een vaccin komt en alles is opgelost. Dat zou wel eens zwaar kunnen tegenvallen.

We hebben veilige en efficiënte vaccins voor kinderziekten zoals mazelen, windpokken, bof en rubella. Vaccinatie heeft pokken uitgeroeid, en zou polio kunnen uitroeien, beide zwaar verminkende en potentieel dodelijke ziekten. We hebben ook zeer goede vaccins tegen hepatitis A en B, en tegen gele koorts. Het papillomavirusvaccin voorkomt baarmoederhalskanker. Een vaccin is het enige dat iemand van hondsdolheid kan genezen. Vaccins zijn de grootste medische doorbraak ooit.

De meeste Covid-19 patienten maken antilichamen. Die antilichamen blokkeren infectie van cellen in het laboratorium. Herhaalde infecties zijn heel zeldzaam of misschien wel onbestaande. Het lijkt er dus op dat wie ziek is geweest op korte termijn immuniteit ontwikkelt. Een vaccin zou dus hetzelfde kunnen doen, en dat is hoopgevend.

Voor veel virussen hebben we echter geen vaccin of is de efficiëntie maar matig. Het griepvaccin is, afhankelijk van het type griepvirus dat de ronde doet, maar 50 tot 70 procent efficiënt, en faalt vooral bij ouderen. Dat is geen argument tegen griepvaccinatie, maar dat laatste zou problematisch zijn voor het coronavirus, gezien dat vooral voor ouderen gevaarlijk is. Voor andere luchtweginfecties die dodelijk kunnen zijn voor kleine kinderen en voor mensen met verminderde immuniteit is er nog steeds geen vaccin. Voorbeelden zijn para-influenzavirus, metapneumovirus en respiratoir syncytial virus. Al hebben we een extreem efficiënt vaccin voor gele koorts, een vaccin tegen een verwant virus dat nu een plaag is in steden van de derde wereld, denguekoorts, is meer problematisch. Daar bleek namelijk dat wie gevaccineerd was, later een veel ernstigere vorm van de ziekte kreeg. Meest waarschijnlijk is dat te wijten aan het feit de antilichamen gemaakt tegen het vaccin het gemakkelijker maakten voor het virus om in bepaalde cellen van bloedvaten en het immuunsysteem binnen te dringen. Daarom is het vaccin enkel goedgekeurd voor wie al eens de ziekte heeft gehad en meer dan 9 jaar oud is. Het falen van een vaccin tegen respiratoir syncytial virus is waarschijnlijk onder andere ook aan dit fenomeen te wijten, al zijn er nog andere immunologische redenen waarom vaccins kunnen falen. We kunnen dus niet zomaar aannemen dat met hard werk en veel middelen een vaccin er komt.

Het volgende probleem is dat het ontwikkelen en testen van een vaccin lang duurt. Een vaccin testen wordt moeilijker als de ziekte zeldzamer wordt, zoals Covid-19 na een lockdown. We kunnen ook vrijwilligers bewust infecteren, wat op ethische bezwaren kan stoten. Dergelijk studies duren lang, want we moeten te weten komen hoe lang en in welke mate gevaccineerden beschermd zijn en er ook zeker van zijn dat er geen onverwachte nevenwerkingen optreden op lange termijn. Als we namelijk overhaast een vaccin gaan invoeren en er zijn nevenwerkingen, zelfs al zijn die zeldzaam, dan is dat niet alleen slecht nieuws voor het coronavirusvaccin, maar zal dat ook koren op de molen van de antivaxxers zijn en zware repercussies hebben voor alle andere vaccins en voor de volksgezondheid.

Tot slot moeten we de infrastructuur hebben om het vaccin te produceren en aan minimum 80 procent van de bevolking toe te dienen. Vaccins zijn zeer complex en moeilijker op grote schaal te maken dan een pil. De bevolking snel vaccineren is logistiek bovendien moeilijk.

Wat zou het beleid dan moeten zijn? Drie facetten. Ten eerste zullen we maatregelen in zekere mate moeten aanhouden. Dat zou economisch weleens loodzwaar kunnen zijn. Daarom moeten we, ten tweede, massaal en herhaald de bevolking testen om iedereen die besmet is, ook de meerderheid die geen symptomen heeft en de ziekte verspreidt, te isoleren. Dit kan de ziekte grotendeels of misschien zelfs volledig uitroeien in ons land, en zal op zijn minst nieuwe golven, lockdowns en een overbelaste gezondheidszorg voorkomen. De infrastuctuur die daarvoor nodig is, zal ook van pas komen om snel de bevolking te vaccineren als er een vaccin is, en moet nu opgezet worden. Ten derde moeten we ons beter voorbereiden op eventuele nieuwe golven en de volgende maanden massaal medisch materiaal, gaande van maskers tot beademings- en nierdialysetoestellen, opslaan.

We moeten dus met man en macht werken aan een vaccin, maar ondertussen een beleid voeren dat erop gericht is om nieuwe golven aan te pakken en tegelijk het virus in onze contreien zoveel mogelijk uit te roeien, zelfs zonder vaccin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234