Vrijdag 20/09/2019

Opinie Jonathan Holslag

Laten we gaan zitten en praten over één onderwijsnet

Jonathan Holslag. Beeld Bas Bogaerts

Jonathan Holslag is professor internationale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB).

In Genk komt er dan toch geen islamitische school, voorlopig toch niet. Het ministerie van Onderwijs oordeelde dat een aantal voorwaarden inzake organisatie, infrastructuur en wetgeving nog niet gerespecteerd werden. Toch is het wellicht een kwestie van tijd alvorens er islamitische scholen in Vlaanderen worden opgericht. In Nederland alsook in Brussel zijn ze nu al talrijk, en uiteindelijk mag je volgens het internationaal recht gewoon niet discrimineren op basis van levensbeschouwing. 

Toch zouden islamitische scholen een slechte zaak zijn, net zoals andere neigingen tot segregatie in het lager en secundair onderwijs. Ik denk dat het tijd is om op langere termijn werk te maken van één publiek net.

Je voelt nu al aankomen wat er de komende jaren zal gebeuren. Steeds meer levensbeschouwelijke groepen zullen zich geroepen voelen om hun eigen onderwijs in te richten, want als de katholieken dat mogen, waarom dan anderen niet? En als er dan uiteindelijk islamscholen worden geopend, zal dat de aversie ten aanzien van moslims wellicht verder in de hand werken. Het worden gedroomde politieke schietschijven. 

Lees nu

📘 De genderkwestie op school: roze rugzak vs. Barcelona-bic

🗓️ Lerarentekort én nieuwe eindtermen: voor directeurs is het begin van het schooljaar een race tegen de klok

❓ Het gemoderniseerde secundair onderwijs: wat betekent dat voor uw kind?

Tezelfdertijd ziet het ernaar uit dat het pleidooi voor meer autonomie voor schooldirecties in de praktijk zal leiden tot een aantal scholen waarin de rijke, overwegend blanke elite zich zal terugtrekken. Partijpolitiek kan daar natuurlijk garen bij gesponnen worden, maar dan is het helemaal gedaan met de rol van het onderwijs om mee de cohesie van onze samenleving te versterken en alle burgers te doordringen van een aantal centrale kernwaarden.

Burgers ‘weven’

Laten we dus het debat openen voor één publiek net, niet holderdebolder, maar ernstig, met het oog op het algemeen belang van onze samenleving. In dat publieke net zou sowieso meer plaats moeten zijn voor burgerschap, inzicht in het functioneren van democratie en in de pijnlijke offers die in het verleden werden gebracht om de voorspoed en de vrijheden op te bouwen waarvan we nu genieten. 

Op een zeer nadrukkelijke wijze zouden jongeren kennis maken met onze grondrechten, maar ook met hun verantwoordelijkheden als medemens, als burger, als ondernemer, als consument, in welke rol dan ook. Het is in het onderwijs, zo schreef de Griekse wijsgeer Isocrates, dat burgers, alle jonge burgers, in een samenleving worden “geweven”. De Spartaanse wetgever Lycurgus eiste dat alle kinderen van burgers, wars van rang of stand, de tafel met elkaar deelden.

En ook in dat publiek onderwijs mogen we gerust stilstaan bij de joods-christelijke en de Grieks-Romeinse wortels van de Europese beschaving, misschien meer nog dan vandaag. Want wees eerlijk: wat heeft katholiek onderwijs behalve de obligate godsdienstles vandaag nog te maken met de leer van Jezus Christus? Laat kinderen maar een flinke dosis van het Nieuwe Testament, van Plato, van Seneca of van Erasmus krijgen, laat ze hun relevantie de dag van vandaag maar ontdekken. Maar laat ze ook kennismaken met andere beschavingen, met Mohammed en met Confucius. Vanuit een stevige vertrouwdheid met de geschiedenis van onze samenleving proberen we de anderen te begrijpen.

En de kwaliteit?

Maar wat dan met de kwaliteit? Als je één net inricht, ontneem je scholen dan niet de druk om competitief te zijn? Dat is niet noodzakelijk zo. Je kunt scholen binnen hetzelfde net perfect wat met elkaar laten wedijveren. Waar het dan om gaat, is niet uitsluitend wie de beste studenten heeft, maar wie het meest uit zijn studenten haalt, de grootste vorderingen boekt in het bereiken van leerdoelen tussen het begin en het einde van de opleiding. Je moedigt dan kwaliteit aan zonder te segregeren.

Een samenleving moet diversiteit koesteren, maar de gezamenlijke waarden en het toekomstproject moeten wel duidelijk zijn voor iedereen. Plato wierp reeds op dat het in de scholen is dat de wachters van de samenleving hun belangrijkste opdracht hebben. Matteo di Marco Palmieri stelde dat staten hun kinderen via goed onderwijs moeten leren participeren in politieke en maatschappelijke zaken, hen leren goed te doen voor anderen en de gemeenschap. 

Montesquieu en tal van andere verlichte geesten opperden dat een democratie naar de knoppen gaat zonder saamhorig onderwijs. Onderwijs is de belangrijkste verantwoordelijkheid van de staat, stelden Napoleon Bonaparte en Thomas Jefferson bijna tezelfdertijd. In plaats van de komende jaren een vals moedig gevechtje op te zetten tégen islamscholen, zou het van echte moed getuigen als beleidsmakers op een beheerste wijze werk maken van een plan vóór eendrachtig onderwijs, liefst in één publiek net.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234