Maandag 17/02/2020

Regeringsvorming

Laat het spelen met (coalitie)kleurtjes over aan kleuters: voorstel tot een parlementair regeerakkoord

De Kamer in het federale parlement. In het voorstel van de auteurs van dit stuk is de Kamer geen orgaan dat slaafs de richtlijnen van de partijkop­stukken volgt.Beeld BELGA

Brecht Plessers en Quinten Jacobs zijn studenten rechten aan de KU Leuven.

Al meer dan 200 dagen sinds de verkiezingen van 26 mei discussiëren politici en politicologen over de haalbaarheid van twee mogelijke federale coalities. Enerzijds wordt paars-geel als onrealistisch beschouwd door de grote inhoudelijke verschillen tussen N-VA en PS. Anderzijds ligt ook paars-groen moeilijk omdat die coalitie geen meerderheid heeft in Vlaanderen én omdat Open Vld en CD&V inhoudelijk dichter bij N-VA aanleunen dan bij de groenen. Maandenlang wordt al gegoocheld met de vraag in hoeverre men paars-geel moet onderzoeken alvorens een eventuele formatie van paars-groen mogelijk is.

Rijker dan paars-geel of paars-groen

Toch zijn die twee formules niet de enige mogelijkheden. Wat wij voorstellen, is een regeringsformatie met alle 150 verkozen parlementsleden die, onafhankelijk van hun partijstandpunt, onderhandelen over een regeerakkoord. Ze zoeken naar overeenkomsten waar ze elk individueel achter staan en proberen daarrond een meerderheid te vinden. In die zoektocht vertrekken ze uitsluitend vanuit hun eigen overtuiging, waarbij ze niet gebonden zijn door het standpunt van de partij. Zo vormt zich een akkoord waarin bijzondere aandacht is voor de urgente problemen van vandaag. Op domeinen als begroting, de economie en het klimaat sméken experts namelijk om een regering, teneinde bijkomende problemen in de toekomst te voorkomen. Het door ons voorgestelde parlementaire regeerakkoord biedt zodoende een antwoord op deze problemen en op de smeekbede van die specialisten.

Brecht Plessers.Beeld Brecht Plessers en Quinten Jacobs

Bijkomend voordeel van zo’n regering is het doorbreken van de particratie die momenteel met ijzeren hand ons parlement in zijn greep houdt. Diverse politicologen, onder wie Hendrik Vuye, beschouwen de Kamer als een orgaan dat slaafs de richtlijnen van de partijtop volgt. Afwijkend stemgedrag komt immers nauwelijks voor. Voorzitters en een handvol prominente figuren bepalen de facto welke wetten gestemd worden. Van een ware democratie waarin parlementairen echte volksvertegenwoordigers zijn – en niet enkel handpoppen van de voorzitter – is dan ook geen sprake.

Ons voorstel sluit bovendien aan bij de kern van de democratie: de echte macht ligt bij het parlement. Als parlementsleden erin slagen uitsluitend naar de inhoud te kijken – wat ze altijd pretenderen te doen – en niet naar de partijkleur van hun collega’s en op basis daarvan een compromis vinden, staat dat democratisch sterker dan opgelegde partijtucht. In ons voorstel kiest de parlementaire meerderheid bovendien uit haar eigen middens de individuen die de uiteindelijke regering vormen. Zo verzekeren we dat de ministers en staatssecretarissen verkozen zijn door het volk.

Door de focus te verleggen van de partijkaart naar elke individuele parlementair worden afgevaardigden van de extreme partijen mogelijk mee in het bad getrokken, indien zij zich constructief en bereidwillig zouden opstellen. Dat zou kunnen verhinderen dat partijen als Vlaams Belang en PVDA/PTB zomaar populistische, met-de-leugens-flirtende kritiek geven, vermits er mogelijk vertegenwoordigers van de eigen partij mee het akkoord ondersteunen.

Terugkeer naar de Grondwet

Constitutioneel gezien creëert onze voorgestelde formule ons inziens geen problemen. Artikel 42 van de Grondwet stelt dat de volksvertegenwoordigers niet alleen hun partijbelang vertegenwoordigen, maar ook de natie. Misschien is het stilaan tijd dat die belofte wordt waargemaakt.

Quinten Jacobs.Beeld Brecht Plessers en Quinten Jacobs

In onze formule staan de partijen echter niet volledig langs de zijlijn. Onze suggestie is dat de partijtoppers gedurende het bewind van deze regering werken aan een institutionele, duurzame oplossing voor ons land. Zo kan er gewerkt worden aan een communautair akkoord, waarin – maar dit is slechts een suggestie van onzentwege – meer autonomie voor de deelstaten hand in hand zou kunnen gaan met herfederalisering van een aantal bevoegdheden, zonder blokkering van andere beleidsdomeinen. Zulke onderhandelingen buiten de regering zijn overigens geen unicum: al in 1992 onderhandelden de gemeenschappen over de vierde staatshervorming zonder dat de regering daarbij betrokken was.

Zo vangen we vier vliegen in een klap. Enerzijds worden urgente problemen zo snel mogelijk aangepakt, anderzijds wordt ruimte en tijd vrijgemaakt voor de afwerking van de (con)federale staatsstructuur. Daarnaast verliezen de extreme partijen mogelijk hun bestuurlijke maagdelijkheid, en ten slotte wordt het parlement in ere hersteld. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234