Vrijdag 06/12/2019

Meningen

Kunnen de rechtbanken Hongkong redden?

Het antiregeringsprotest in Hong Kong blijft aanhouden. Beeld Photo News

Audrey Eu Yuet-mee is advocate, voormalig lid van de Wetgevende Raad van Hongkong en een stichter van de Burgerpartij.

Na vier decennia aan de balie vind ik het hoopgevend en deprimerend tegelijk dat ik sinds enkele maanden op Facebook wordt bestookt met verzoeken om de protestbeweging via het gerecht te helpen.

Angstige Hongkongers vragen dat ik een onderzoek eis van verdachte overlijdens, van beweringen over verkrachtingen van arrestanten en over politiemensen die zich als betogers zouden vermommen, van klachten over politiebrutaliteit en het overvloedige gebruik van traangas in het drukke openbaar vervoer, in rusthuizen, winkelcentra, universiteiten en de zakenwijk in het centrum.

Het is hoopgevend dat de mensen mij om hulp vragen, want het betekent dat ze nog in het gerecht geloven. Maar het is ook deprimerend omdat ik vrees dat zij ontgoocheld zullen worden.

Een klacht tegen de regering, vooral in heel politieke gevallen is altijd een onzekere en erg dure onderneming. De regering beschikt over onbeperkte fondsen – het geld van de belastingbetalers – om een leger advocaten in te huren. En zelfs als ze in eerste aanleg verliest, kan ze keer op keer beroep aantekenen. Ook als de burger advocaten vindt die gratis willen werken, moet hij, als hij verliest, de kosten van de regering betalen. Sommige mensen zijn zo failliet gegaan.

Als burger heb je bovendien alles tegen: rechters zijn van nature conservatief en opgeleid om het establishment veel krediet te geven. Het zijn niet zij die op straat tegen de demonstranten vechten, niet zij die de harde politieke beslissingen nemen. Ze denken wel twee keer na voor ze kritiek hebben op de politici.

In 2014 verklaarde de Chinese Raad van State in een witboek over het bestuur in Hongkong dat de rechters van de stad ‘patriotten’ zouden zijn. En lang geleden, in de zomer van 2008, riep Xi Jingping, toen vicepresident en nu president van China, de drie takken van de overheid op om “samen te werken”.

Voor de leiders in China is het recht een politiek wapen. Ze hebben het vaak over een bestuur ‘in lijn met de wet’. Dat klinkt misschien als gerechtigheid, maar dient slechts als rechtvaardiging van hun beleid en verzekert dat zij boven de wet staan.

Een vonnis van een rechtbank in Hongkong met politieke gevolgen die de Chinese autoriteiten niet bevallen, kan altijd ongedaan worden gemaakt door het Vast Comité van het Nationale Volkscongres, dat het ultieme gezag uitoefent over de interpretatie van onze grondwet. We mogen evenmin de immense druk niet onderschatten die veel van onze rechters hebben ervaren toen ze in de afgelopen jaren uiterst gevoelige, politieke geladen zaken behandelden.

Begin vorige week vielen de politie en oproerbrigades de campus van de Chinese Universiteit van Hongkong binnen, schoten ze honderden traangasgranaten en rubberkogels af en bespoten ze delen van de campus met een toxische blauwe vloeistof. Dinsdagavond was het gym van de universiteit in een geïmproviseerd ziekenhuis veranderd. Joseph Sung Jao-yiu, een voormalige vicekanselier van de universiteit en een gastro-enteroloog, kwam met een artsenteam de gewonden behandelen – meer dan 110 mensen.

De politie had die dag wel degelijk reden om in te grijpen: de universitaire campus staat in verbinding met een voetgangersbrug over een belangrijke snelweg, en de betogers hadden die brug bezet, gooiden met stenen en molotovcocktails, blokkeerden het verkeer en brachten het publiek in gevaar.

Toch kon het gedrag van de demonstranten de buitensporig harde reactie van de regering niet rechtvaardigen. Zelfs de vicekanselier van de universiteit, professor Rocky Tuan, moest traangas incasseren. Hij trachtte met de politie te overleggen maar kreeg te horen dat hij zijn studenten niet onder controle had en dat het te laat was om te onderhandelen. De botsingen duurden uren. Van ver weg kon je de zwarte paddenstoelwolken zien die boven de campus hingen.

Die dinsdagavond vroeg de voorzitter van de studentenbond mij om een dringend dwangbevel te eisen om de politie te verbieden de campus te betreden. De volgende dag kregen we een hoorzitting – de politie weigerde te zeggen hoeveel traangasgranaten waren afgevuurd maar wist wel te vertellen hoeveel molotovcocktails waren gegooid – en verwierp de rechter onze eis.

Het zou naïef zijn om te denken dat enkele advocaten en rechters de rechtstaat in Hongkong met succes kunnen verdedigen. Ooit was hij de trots van de stad, maar hij kan niet overleven onder de druk van een regering die geen respect opbrengt voor fair play, vrijheid of democratie.

Copyright The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234