Donderdag 17/06/2021

OpinieKristof Calvo

Kristof Calvo (Groen): ‘Haat aanpakken is komaf maken met zelfcensuur’

Kristof Calvo. Beeld Photo News
Kristof Calvo.Beeld Photo News

Kristof Calvo is Kamerlid voor Groen en indiener van een voorstel om artikel 150 en 25 van de Grondwet aan te passen.

Toen Sharia4Belgium aan schoolpoorten in pamfletten opriep om homo’s te vermoorden, werden ze daar niet voor gestraft. Pas toen ze dezelfde oproep in audiovisuele boodschappen deden, werden ze wel gedagvaard en gestraft. De reden? Aanzetten tot haat, geweld en discriminatie tegen homo’s in een gedrukte boodschap kan vooralsnog enkel worden vervolgd voor het hof van assisen. Zo bepaalt artikel 150 van onze Grondwet.

De voor haatspraak omslachtige assisenprocedure is een de facto depenalisering. In 1999 werd daarom al een uitzondering voorzien voor racistische en/of xenofobe drukpersmisdrijven. Wie middels een flyer oproept alle Marokkanen om te brengen, kan door de correctionele rechter worden gestraft. Maar wie in geschreven vorm aanzet alle homo’s te vermoorden, blijft in de praktijk ongestraft.

Premier Alexander De Croo (Open Vld) verdedigde in de Kamer het voorstel om haatspraak makkelijker strafbaar 
te maken. 
 Beeld Photo News
Premier Alexander De Croo (Open Vld) verdedigde in de Kamer het voorstel om haatspraak makkelijker strafbaar te maken.Beeld Photo News

Deze ongelijke behandeling is niet te rechtvaardigen, al zeker niet ten aanzien van de slachtoffers. Daders maken immers handig gebruik van die straffeloosheid. Waarom zouden we een onderscheid maken tussen soorten haatspraak? Daar moet verandering in komen, aldus het Vivaldi-regeerakkoord en onze voorstellen tot wijziging van de Grondwet.

Door een aanpassing van artikel 150 van de Grondwet zouden alle oproepen tot haat, geweld en discriminatie op dezelfde manier kunnen worden berecht: voor de correctionele rechtbank. Daarmee werken we dus ‘enkel’ de ongelijke behandeling weg. Ik schrijf ‘enkel’ omdat het dus niet gaat om nieuwe, bijkomende strafbare feiten, maar wel om wat nu al strafbaar is, maar niet wordt vervolgd. De spelregels worden niet gewijzigd. Ze bestaan al. Nu zouden ze ook toegepast kunnen worden.

Straffeloosheid

Al bijna twee jaar, in de luwte van de parlementaire commissie, buigt de Kamer zich via hoorzittingen en adviezen van experten over een hervorming. Maar recent hebben N-VA en Vlaams Belang een mogelijke aanpassing uitgeroepen tot een war zone met Vivaldi. Ze proberen gewag te maken van een gedachtepolitie en een meningenjustitie. Alsof Vivaldi bouwplannen koestert voor extra gevangenissen om Vlaams-nationalisten op te sluiten.

De vrije meningsuiting is fundamenteel. In een seculiere, verlichte democratie is het belangrijk dat er op het scherpst van de snee wordt gedebatteerd. Religie bijvoorbeeld mag het voorwerp van spot of kritiek zijn. De vragen van experten bij het vonnis over het Voorpost-spandoek ‘Stop de islamisering’ zijn legitiem. Maar ik geloof in de rechtsstaat, en ben dus heel benieuwd hoe de beoordeling in beroep zal verlopen. Het Grondwettelijk Hof stelt terecht hoge eisen aan de beperking van de vrije meningsuiting, net om dat recht te beschermen.

De vrije meningsuiting is echter niet onbeperkt, net om de rechten van anderen te waarborgen. Internationale verdragen stellen uitdrukkelijk dat haatspraak verboden moet worden. Aanzetten tot haat is inderdaad nog anders dan het aanzetten tot discriminatie of geweld. Maar bijvoorbeeld het ongestraft laten van een pamflet waarbij een hele bevolkingsgroep wordt afgeschilderd als te bestrijden ongedierte is allesbehalve onschuldig.

Straffeloosheid leidt immers tot censuur: de zelfcensuur van slachtoffers en potentiële doelwitten. Wanneer haat en geweld woekeren, zullen mensen zichzelf het zwijgen opleggen. Jonge stemmen, kritische stemmen, gekleurde stemmen, vrouwelijke stemmen, die zich terugtrekken uit het debat omdat ze niet langer het doelwit van haatberichten willen zijn, of omdat ze bang zijn dat online haat zich op een dag vertaalt naar offline geweld.

In één beweging kunnen we ook artikel 25 van de Grondwet aanpassen, waarbij het verbod op censuur wordt uitgebreid van de drukpers naar alle media. Zo’n dubbele hervorming is een vrijheidswinst, geen inperking.

Stellingenoorlog

Op zich is een levendig debat positief. Maar ondertussen dreigt het te verzanden in een politieke stellingenoorlog. Hopelijk leidt het gekrakeel niet tot een status quo. Voor de Vivaldi-partijen is het gebeuk van de oppositie tegen het voornemen in het regeerakkoord alvast een interessante stresstest, aan de vooravond van een hopelijk lange trein van moedige en noodzakelijke hervormingen.

Volgens Bart De Wever staat er al een akkoord ‘met de communisten’ in de steigers, een handigheidje om de centrumpartijen onder druk te zetten. Dat is niet zo, want het debat in de Kamer woedt nog volop. Bovendien kan de N-VA er zelf voor zorgen dat het anders loopt. Door deel te zijn van een brede coalitie van democratische partijen die komaf maken met straffeloosheid. Door zich op te werpen als een centrumrechtse beleidspartij, eerder dan als een radicaal-rechtse campagnemachine.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234