Vrijdag 19/08/2022

OpinieEgbert Lachaert

Knopen doorhakken in dossiers van nationaal belang en crisis: zo kan het wel

Tijdens de Eerste Wereldoorlog kwamen Vlamingen al op straat om te betogen voor een onafhankelijke Vlaamse regering. Beeld BELGAIMAGE
Tijdens de Eerste Wereldoorlog kwamen Vlamingen al op straat om te betogen voor een onafhankelijke Vlaamse regering.Beeld BELGAIMAGE

Egbert Lachaert is voorzitter van Open Vld.

Egbert Lachaert

Ons land wordt binnenkort 200 jaar. Tot spijt van sommigen zal het ongetwijfeld nog veel verjaardagen vieren. Ja, België is altijd een specialleke geweest. Maar ondanks onze problemen leven we wel in een vrij, democratisch en welvarend land dat haar geschillen oplost met vreedzame akkoorden zonder elkaar de kop in te slaan.

Uiteraard loopt niet alles goed en moeten we kritisch zijn. Want ons land kan zoveel beter. Zeker de werking van onze overheden. De zes staatshervormingen hebben geleid tot een grote versnippering van bevoegdheden in ruil voor zakken geld, altijd maar meer overheidsuitgaven en een groter overheidsbeslag, weinig budgettaire verantwoordelijkheid, complex bestuur in crisistijd en weinig samenwerking – soms zelfs sabotage – tussen de verschillende niveaus.

Ons land loopt dus stroef. De machine draait, maar er zit aardig wat zand in. Alles op de schop dan maar? Splitsen die handel? Het is de natte droom van de separatisten van N-VA en Vlaams Belang. Maar inmiddels is al vaak gebleken dat wat we zelf doen, zeker niet altijd beter doen. En in tegendeel tot wat de decibels op sociale media willen doen geloven, volgt de Vlaming de separatisten ook hoegenaamd niet. Dat blijkt uit meerdere peilingen.

Uit De Stemming (van De Standaard, VRT en de UAntwerpen) blijkt duidelijk dat de Vlaming niet minder maar ‘meer België’ wil. Bij een peiling van Knack hetzelfde verhaal: maar liefst een kwart van de Vlamingen is voor een unitaire staat, velen willen een federale versterking en ‘slechts’ 31 procent is voor meer regionalisering of onafhankelijkheid van Vlaanderen.

Geen extreme ideeën

Extreme ideeën zijn meestal geen succesvol recept. Dat geldt zowel voor de splitsing van het land als voor een terugkeer naar de unitaire staat. Waar hebben we dan wel nood aan? Wat verwachten burgers en bedrijven van ons? Simpel: we moeten de machine smeren en dit land soepel laten bollen. De kleur van de kat maakt niet uit. Als ze maar muizen vangt.

Daar zijn meerdere ingrepen voor nodig. De volgende staatshervorming moet een liberale in plaats van nationalistische zijn. Daarbij moeten dus niet symbolen, vette vissen of emoties maar efficiëntie, dienstverlening aan de burgers, focus op kerntaken en staatsvermindering centraal staan. Ook taboes zoals een herfederalisering van sommige bevoegdheden moeten sneuvelen. Ik wil alvast één voorstel doen om blokkeringen te doorbreken, samenwerking te stimuleren en ons land beter te kunnen besturen.

Federaal crisisbeheer

Het federale niveau moet knopen kunnen doorhakken als het vastloopt in dossiers van nationaal belang, in crisissen of wanneer ons land standpunt moet innemen op het Europese of internationale toneel. Waarom is dat essentieel? Tijdens de coronacrisis werd het pijnlijk duidelijk dat bevoegdheden te veel versnipperd zijn. De negen ministers bevoegd voor gezondheid zijn daar het sprekende voorbeeld van. Er was lange tijd onduidelijkheid over wie nu juist voor wat verantwoordelijk was. In zo’n crisissen die het hele grondgebied treffen, moet het federale snel het laken naar zich toe kunnen trekken om kort op de bal te spelen.

Ook bij de overstromingen van afgelopen zomer werd deze nood aan een federaal crisisbeheer duidelijk. Daarnaast zijn er veel domeinen waar het federale en regionale niveau bevoegdheden delen, maar er niet noodzakelijk samen uit geraken.

De verdeling van de opbrengsten van de 5G-veiling zat lange tijd geblokkeerd. De intra-Belgische klimaatinspanningen geraakten niet goed verdeeld waardoor ons land haar engagementen niet kon nakomen. Alle regeringen hebben jarenlang op hun eilandje een energiebeleid gevoerd, zonder dat er een overkoepelende strategie was. Niemand had of heeft echt de touwtjes in handen om de bevoorradingszekerheid te garanderen of de evolutie naar duurzame energie te versnellen. Er kan op elk moment een kink in de kabel komen en niemand is verantwoordelijk voor het eindresultaat. Dat is problematisch.

Autonomie én samenwerking

In zo’n dossiers van nationaal belang is veel meer samenwerking en coördinatie nodig. Uiteraard moeten we de autonomie en bevoegdheden respecteren van elk overheidsniveau. Maar als blijkt dat er conflicten zijn tussen deelstaten en/of de federale overheid waar men niet uitgeraakt, als blijkt dat er totaal geen coherentie in het beleid zit in dossiers van dergelijk regio-overschrijdend belang, als blijkt dat we weeral geen Europees of internationaal standpunt kunnen innemen door onderlinge discussies, dan moet wat ons betreft het federale niveau de knopen kunnen doorhakken.

Als er zich dergelijke problemen voordoen, moet elke entiteit dit kunnen agenderen. Op dat moment zou er een onderhandelingstermijn kunnen ingaan. Verstrijkt die, dan moet de federale regering – die verantwoording aflegt in het federale parlement met volksvertegenwoordigers uit alle landsdelen – beslissen. Dat is te verkiezen boven blokkering, stilstand of sabotage. Wij geloven dat we hiermee tot meer samenwerking en meer beslissingen zullen komen. En dat is uiteindelijk wat de burger van ons mag verwachten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234