Zondag 17/11/2019

Opinie

Kiest Vrije Universiteit Brussel kant van vrijheid of die van Peking?

Studenten in Hongkong protesteren met maskers tegen het beleid van de Chinese overheid. Beeld EPA

Hugo Verbraecken, Bram Moriën, Levi Siuzdak, Michaël Van den Poel, Maité Mulkers, Laura Berthoud, Romeo de Bellefroid en Emilie Grégoire zijn studenten aan de Vrije Universiteit Brussel. Ze tekenen namens Studiekring Vrij Onderzoek, de studentenvereniging die het grondprincipe van de VUB uitdiept en uitdraagt.

Afgelopen week kwam het Confuciusinstituut (CI) van de VUB in opspraak door onthullingen in De Morgen. Deze roepen vragen op over de legitimiteit van het Confuciusinstituut aan een universiteit die Vrij Onderzoek absoluut essentieel acht. Dat de voormalige directeur van het CI een spion was, doet de wenkbrauwen fronsen, maar zeker even alarmerend was de reactie van het rectoraat. Rector Caroline Pauwels gaf in De Standaard toe dat studenten en docenten misschien effectief druk zouden ondervinden. Een eufemisme, als je kijkt naar de invloed van China op vrij wetenschappelijk onderzoek. 

Voorbeelden van repressie en (zelf)censuur zijn legio. Neem nu de collega-onderzoekers van de ULB die intimidatie ervaren in hun onderzoek naar de vervolging van de Oeigoerse minderheid in China. De Chinese ambassade deed een poging tot censuur en een onderzoeksmedewerker werd twee dagen lang ondervraagd en vastgehouden in China. Dit soort gevallen creëert een sfeer waarin onderzoekers wel twee keer nadenken voor ze zich kritisch uitlaten over gevoelige onderwerpen.

Marketingstunt

Dertig jaar geleden betoogde een massa Chinese studenten op het Tiananmenplein. Ze eisten vrijheid en democratie. Na het bloedige neerslaan van de protesten werd op de VUB een standbeeld opgericht om de Vrij Onderzoekende studenten te herdenken. Vandaag is de positie van het rectoraat dat internationalisering voorrang heeft op een debat en communicatie over Tiananmen op sociale media. “Je moet pragmatisch zijn”, liet vicerector Meeusen in De Morgen optekenen. Zo gaf hij toe dat er bewust weinig aandacht werd besteed aan 30 jaar Tiananmen. De vernieuwde slogan van de VUB – thinking must never submit itself – blijkt niet meer dan een goedkope marketingstunt.

Voor wie de kwestie al langer volgt, komen de onthullingen niet als een verrassing. Ze zijn het logische gevolg van samenwerking met een repressief regime, waardoor de VUB haar principes verloochent. Het Confuciusinstituut ligt al jaren onder vuur. Al bij de oprichting schoof de universiteit een negatief advies van Staatsveiligheid terzijde. Het klopt dus niet, zoals Bruno Coppieters in De Standaard schreef, dat de Staatsveiligheid plots een politiek standpunt zou ingenomen hebben over het CI.

Het droombeeld dat het Westen China zou democratiseren, ligt allang in duigen. De Chinese president zet alles in om zijn grip op de maatschappij te versterken en diende de Hongkongse jongeren van antwoord door te poneren dat elke poging om China te verdelen eindigt in “verpletterde lichamen en verbrijzelde botten”. Peking is niet enkel in toenemende mate repressief tegenover de eigen burgers, maar zet bijvoorbeeld ook prominente uitgeverijen als Cambridge University Press en Springer Nature onder druk. Diplomatie wordt steevast ingezet om het discours te controleren over gevoelige thema’s zoals Xinjiang, Tibet, Hongkong en Taiwan. Confuciusinstituten in de VS en elders worden steeds vaker ontmaskerd als politieke vehikels van Chinese censuur en propaganda.

Onaanvaardbaar

De VUB kent een lange traditie als emancipatorisch instituut, op het vlak van abortus, religie en andere maatschappelijke thema’s. Het is dan ook onaanvaardbaar dat het Confuciusinstituut, als proxy van de repressieve Chinese staat, vaste grond heeft op onze campus. Nu er overtuigend bewijs is dat het CI een bedreiging vormt voor het Vrij Onderzoek aan onze universiteit, dringen we aan op drie interne maatregelen:

- Het opdoeken van het Confuciusinstituut , dat een bedreiging vormt voor de Vrij Onderzoekende houding van onze universiteit.
- Verdere internationalisering en samenwerking met autoritaire regimes kan enkel binnen een streng gecontroleerd kader van Vrij Onderzoek. Samenwerking en dialoog met China moeten blijven, maar wél afgetoetst aan onze waarden.
- Een publieke erkenning en herdenking van de mensen die op Tiananmen hun leven hebben gegeven voor de waarden die onze universiteit hoog in het vaandel draagt.

De rector is terecht bezorgd over het stigmatiseren van Chinese studenten en academici aan de VUB. Progressieve en Vrij Onderzoekende krachten in China verdienen steun. Op dit moment komen miljoenen inwoners van Hongkong op straat om te strijden voor democratie en vrijheid. 

Het is aan de top van de universiteit om kleur te bekennen. Staat zij aan de kant van de inwoners van Hongkong en van de Chinese studenten van 1989 die stierven of tot op heden te kampen hebben met repressie en censuur? En durft het rectoraat, conform de principes van de VUB, daar met concreet beleid gevolg aan te geven? Of kiest de VUB-top de kant van de lange arm van Peking?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234