Zaterdag 06/03/2021

OpinieTom Sauer e.a.

Kernwapens bannen: een rol voor België, Nederland en Duitsland

Hier in Kleine Brogel liggen nog Amerikaanse kernwapens opgeslagen. Beeld Thomas Sweertvaegher
Hier in Kleine Brogel liggen nog Amerikaanse kernwapens opgeslagen.Beeld Thomas Sweertvaegher

Tom Sauer is hoogleraar internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen. Jan Hoekema is voorzitter van Pugwash Nederland, voormalig ambassadeur, burgemeester en parlementslid in Nederland. Moritz Kütt is hoofdonderzoeker aan het Instituut voor Vredesonderzoek en Veiligheidsbeleid aan Hamburg Universiteit.

Vandaag wordt het Nucleair Verbodsverdrag van kracht. Dit verdrag verbiedt de lidstaten het ontwikkelen, aanmaken, testen en opslaan van kernwapens. Het verbiedt tevens het gebruik en het dreigen met gebruik. Het verdrag telt voorlopig 51 lidstaten, terwijl 35 andere staten het al hebben ondertekend. Het ligt in de verwachting dat nog meer staten zullen tekenen en ratificeren. Het verdrag beoogt een substantiële bedreiging voor onze planeet juridisch uit de weg te ruimen: het gebruik van kernwapens in oorlogstijden met catastrofale humanitaire en ecologische gevolgen.

Onze regeringen – wij leven in België, Nederland en Duitsland – hebben het verdrag niet getekend, laat staan geratificeerd. Onze regeringen stellen publiekelijk dat ze voorstander zijn van een wereld zonder kernwapens, zoals gestipuleerd door het Nucleaire Non-proliferatieverdrag (NPV). Het mag duidelijk zijn dat dit geen makkelijke opdracht is, maar enkel deze doelstelling herhalen brengt ons niet veel vooruit. Dit doel kan enkel gerealiseerd worden door concrete stappen.

We zouden graag hebben dat België, Nederland en Duitsland het Verbodsverdrag verwelkomen met als doelstelling op een gepast tijdstip ook lid te worden. Daar zijn vier goede redenen voor. Ten eerste zou het overeenkomen met de politieke agenda die door hen wordt nagestreefd om een wereld zonder kernwapens te bekomen. Ten tweede zou het hen mogelijk maken om toekomstige ontwikkelingen binnen de werking van het verdrag mee te sturen. Ten derde is het in het belang van onze bevolking: opiniepeilingen tonen herhaaldelijk aan dat er een grote meerderheid voor gewonnen is. Tot slot zou het wederzijds het verdrag en het NPV versterken.

Gastlanden

Onze drie landen bevinden zich in een speciale situatie. Alle drie zijn ze ‘gastland’ van Amerikaanse kernwapens. Deze tactische kernwapens worden geacht gebruikt te worden door Belgische, Nederlandse en Duitse piloten met hun eigen straaljagers. Deze praktijk is al herhaaldelijk bekritiseerd, en in onze drie landen werden parlementaire resoluties goedgekeurd om werk te maken van hun verwijdering. Het Verbodsverdrag verbiedt expliciet het stationeren van kernwapens op andermans grondgebied. Wij geloven dat deze kernwapens een overblijfsel zijn van de Koude Oorlog, zonder enig militair nut. Onze regeringen zouden zo snel mogelijk moeten aandringen bij de VS op hun verwijdering, en op die manier een einde maken aan de potentiële betrokkenheid van onze burgers aan een kernoorlog.

Door constant te dreigen met het gebruik van kernwapens via de NAVO trachten onze regeringen veiligheid te garanderen met inhumane wapens met verschrikkelijke gevolgen. Zo’n doctrine kan geen duurzame veiligheid op lange termijn opleveren. De NAVO moet een debat opstarten over effectieve, niet-nucleaire afschrikkingsstrategieën. We moedigen de VS en Rusland ook aan om het Nieuw START-akkoord te verlengen en bilaterale onderhandelingen voor een vervolgakkoord op te starten die ook de tactische kernwapens zouden omvatten.

In december jongstleden publiceerde de NAVO een verklaring waarin ze fel tekeerging tegen het verdrag. Waarom zou de NAVO dat doen als het verdrag enkel van symbolische waarde is ? Het verdrag heeft ook substantiële gevolgen voor niet-lidstaten. De financiële sector, zoals pensioenfondsen (waaronder het overheidsfonds in Nederland) en banken (zoals de KBC en Deutsche Bank), hebben reeds beslist om geen bedrijven meer te financieren die gerelateerd zijn aan de productie van kernwapens, expliciet verwijzend naar het Verbodsverdrag.

De eerste activiteit gerelateerd aan het verdrag (binnen het jaar) zal de eerste bijeenkomst van lidstaten zijn. België, Nederland en Duitsland zouden deze gelegenheid moeten gebruiken om met de lidstaten in gesprek te gaan, zij het als waarnemers. Dit engagement verplicht onze landen tot niets. Maar het zou wel een duidelijk verschil maken met de bestaande neerbuigende toon ten aanzien van het verdrag en zijn leden. Het Belgische regeerakkoord is in die zin een goede start. Internationale diplomatie zou garen kunnen spinnen bij een meer constructieve toon. Dit alles zou bovendien de herzieningsconferentie van het NPV, die er zit aan te komen, ten goede kunnen komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234