Zondag 05/07/2020

Opinie

Kernuitstap: laat ons niet nog eens vijftien jaar verliezen

Groen-boegbeeld Meyrem Almaci spreekt in Brussel.Beeld BELGA

Meyrem Almaci is voorzitster van Groen.

Vandaag vieren we de vijftiende verjaardag van een historische stemming. Op 16 januari 2003 werd de wet op de kernuitstap goedgekeurd in de Senaat. Op initiatief van Groen en Ecolo zette de toenmalige paars-groene regering ons land klaar voor de toekomst. Het ging onze partijen toen al om de waarden die nog altijd centraal staan in ons politiek handelen: zorg voor de gezondheid van mensen, zorg voor het milieu en een onafhankelijke energiekoers voor België. Concreet betekent dat het gevaar van kernafval en een kernramp vermijden, de klimaatverandering stoppen en de afhankelijkheid van grondstoffen uit landen met instabiele of ondemocratische regimes afbouwen.

Vandaag leggen we in alle parlementen zelf de tekst neer van het energiepact, dat door de vier energieministers van ons land is overeengekomen. Omdat dat energiepact voorziet om vast te houden aan de kernuitstap in 2025 en het duidelijk is dat dit nog steeds de beste optie is voor België. Desondanks werd dit pact geblokkeerd door conservatieve krachten die verrotting en korte termijn verkiezen boven politieke moed en lange termijn.

De kernreactoren van Tihange.Beeld © Bart Leye

Verrottingsstrategie

Het is diezelfde verrottingsstrategie die de voorbije vijftien jaar leidde tot stilstand. De afgelopen vijftien jaar leest als een kroniek van gemiste kansen. De voorbije vijftien jaar is veel te weinig geïnvesteerd in die alternatieven. Intussen zijn ook onze buurlanden erg bezorgd over de toestand van onze stokoude kerncentrales. Het risico van de kerncentrales in de grensregio's wordt immers ook gedragen door Nederland en Duitsland. Om die kerncentrales te kunnen sluiten, hebben we andere bronnen van energieproductie nodig, want natuurlijk wil niemand dat het licht uitgaat.

De belangrijkste oorzaak daarvan is de onduidelijkheid over de toekomst van de kerncentrales. Door voortdurend warm en koud te blazen over het definitief sluiten van de kerncentrales, hebben de opeenvolgende federale regeringen met de traditionele partijen en N-VA het investeringsklimaat grondig verpest. Bovendien kon Electrabel de prijs van kernenergie al die tijd kunstmatig laag houden, omdat zijn woekerwinsten te weinig werden afgeroomd – te lage nucleaire rente – en omdat het veel te weinig bijdraagt om de risico's van een kernramp en van de berging van kernafval te dekken. Als er één vervuiler is die veel te weinig betaalt voor de vervuiling die hij veroorzaakt, dan wel de nucleaire sector.

Daardoor is in die vijftien jaar het aandeel van kernenergie in de elektriciteitsproductie in België nauwelijks gedaald, in tegenstelling tot Duitsland, waar dat aandeel halveerde. Qua hernieuwbare energie zetten we wel stappen vooruit, maar zitten we nog steeds op een duidelijk lager niveau dan onze buurlanden. Het aandeel aan groene stroom in het totale elektriciteitsverbruik lag in 2015 in België op 15 procent, tegen 29 procent gemiddeld in de EU, 31 procent in Duitsland, 22 procent in het Verenigd Koninkrijk en 19 procent in hét nucleaire land bij uitstek, Frankrijk.

Beste keuze voor de portemonnee…

Het is nu cruciaal om niet nog eens vijftien jaar te verliezen. Alle regeringen kunnen nu samen duidelijk maken dat kernenergie tot het verleden behoort. Het draagvlak voor die stap is nog nooit zo groot geweest. Politiek is er maar één partij die zich daar nog tegen verzet. Dat duidelijke draagvlak moet nu vertaald worden in een duidelijke beslissing. Dus niet in een flauw compromis, dat een achterpoortje openlaat waardoor het investeringsklimaat opnieuw op de helling komt te staan.

Want kiezen om de kernuitstap onverkort door te voeren, is ook de beste keuze voor de portemonnee van de burger. Kerncentrales blijven oplappen kost handenvol geld: volgens netbeheerder Elia zo'n 800 miljoen euro per kernreactor. Het verlengen van reeds lang afgeschreven kernreactoren houdt groothandelsprijzen van elektriciteit kunstmatig laag, waardoor veel overheidssubsidies nodig zijn voor de financiering van alle andere vormen van energieproductie. Bedrijven profiteren van die lage groothandelsprijzen, terwijl gezinnen daar niet van kunnen genieten, maar wel de rekening betalen.

… en voor het klimaat

Kiezen voor de kernuitstap is ook de beste optie voor het klimaat. Niet alleen blokkeert kernenergie de uitrol van hernieuwbare energie. Bovendien bleek uit een belangrijke studie van EnergyVille dat een scenario met kernuitstap, veel hernieuwbare energie en sterk inzetten op energiezuinigheid minder CO2 uitstoot dan een scenario waarbij we twee kernreactoren openhouden. Elektriciteit is minder dan een vijfde van het Belgische energiegebruik. De vermindering van de CO2-uitstoot moeten we vooral realiseren door het gebruik van fossiele brandstoffen voor warmte en transport sterk te verminderen. 

De kernuitstap is een verhaal van perspectief en van hoop. Weg van de angstzaaierij en desinformatie die sommigen voortdurend injecteren, ook in dit dossier. Perspectief op een gezondere en eerlijkere energieproductie, waar wij allemaal en het klimaat beter van worden. Voor die toekomst kunnen we vandaag kiezen.

Deze open brief wordt mee ondertekend door politieke leiders van groene partijen in Nederland en Wallonië: Jesse Klaver (politiek leider Groenlinks), Zakia Khattabi (voorzitster Ecolo)

Windmolens in Sainte-Ode. "Het aandeel aan groene stroom in het totale elektriciteitsverbruik lag in 2015 in België op 15 procent, tegen 29 procent gemiddeld in de EU."Beeld BELGAIMAGE
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234