Vrijdag 18/10/2019

Opinie

Kernenergie staat hernieuwbare energie in de weg

Kathleen Van Brempt. Beeld Belga

Kathleen Van Brempt is Europees parlementslid voor sp.a en vice-voorzitter van de S&D groep verantwoordelijk voor duurzame ontwikkeling.

Als we de kerncentrales sluiten, bereiken we het omgekeerde van wat nodig is om de klimaatdoelstellingen te halen, want de CO2-uitstoot zal “welhaast zeker” stijgen, schrijft Bart Eeckhout. Uiteraard stoten gascentrales die als overgangsmaatregel noodzakelijk zijn om kerncentrales te vervangen CO2 uit. Wie met een natiestatenbril naar de energieproblematiek kijkt, zou tot de conclusie kunnen komen dat we méér CO2 zullen uitstoten. Maar de Europese Energie Unie stapt nu net af van nationale zelfvoorziening om te komen tot één verknoopt Europees elektriciteitsnet. 

Hetzelfde geldt voor de noodzakelijke en systematische afbouw van onze uitstoot. Dat laatste zal er voor zorgen dat de CO2-uitstoot “welhaast zeker” zal dalen, ook als we de kerncentrales sluiten. Elektriciteitscentrales vallen immers onder het Europees emissiehandelsysteem. Dat heeft een vastgelegd, dalend plafond voor CO2-uitstoot. De nog te bouwen gascentrales zullen dus rechten moeten aankopen ten koste van andere installaties, wellicht steenkoolcentrales.

De Europese bril ontbreekt ook als het gaat over het andere alternatief dat Bart Eeckhout aanhaalt bij het sluiten van onze kerncentrales, namelijk dat we dan “Franse kernenergie of Duitse bruinkoolenergie” moeten importeren. België is echter niet het enige land dat energiepacten sluit. In Duitsland legde Merkel bijvoorbeeld een snelle sluiting van 5 GW aan steenkoolcentrales tegen 2020 op de onderhandelingstafel van de Jamaica-coalitie. De Jamaica-coalitie komt er niet, maar als er in de toekomst Duitse stroom onze richting opkomt, zal dat “welhaast zeker” groene stroom zijn.

In de plaats van nucleaire stroom of bruinkoolstroom te importeren moeten we in de toekomst eerder inzetten op windenergie uit de Noordzee, waterkracht uit Scandinavië en zonne-energie uit het zuiden.

Bart Eeckhout haalt opnieuw de problematiek van subsidiëring aan als hij het over de investeringskosten heeft. Gaan we nu “gesubsidieerde gascentrales bouwen of openhouden”? Alsof we nooit gesubsidieerde kerncentrales hebben gebouwd. De nieuwe Britse kerncentrale van Hinkley Point zal de Britse belastingbetaler ruim 30 miljard pond kosten, vijf keer meer dan aanvankelijk geschat was.

Het verschil is dat kernenergie niet opdraait voor de externe veiligheidskosten en niet verzekerbaar is tegen schade bij ongevallen. De veiligheidskosten worden afgewenteld op de belastingbetaler. In een wereld waarin alle milieu- en veiligheidskosten worden doorgerekend aan de exploitant, zou er geen kernenergie zijn. Dat die kosten explosief zijn, blijkt uit een rapport uit 2016 van the Institute of Health van de University of Southern California dat de kosten voor de kernramp in Chernobyl gedurende de afgelopen 30 jaar berekende: 700 miljard dollar.

Het merkwaardige is dat subsidies voor hernieuwbare energie zelden gezien worden als investeringen, maar geframed worden als het ‘creëren van putten” zoals ook Bart Eeckhout in zijn standpunt doet, terwijl het in werkelijkheid gaat over kuiltjes als je ze vergelijkt met de oneindig veel diepere “putten” die de fossiele en nucleaire energie creëren. In 2015 bijvoorbeeld bedroegen de wereldwijde directe subsidies voor fossiele brandstoffen zoals olie en steenkool 325 miljard dollar, ten opzichte van 150 miljard voor hernieuwbare energie.

Hoeveel de energierevolutie zal kosten, is een obsessie die enkel lijkt op te gaan voor hernieuwbare energie. “Het Energiepact lijkt geschreven met het motto 'nu halen, straks betalen',” schrijft Bart Eeckhout. Dat is exact hetzelfde motto achter het langer openhouden van de kaduke kerncentrales: we persen er nog wat langer stroom uit en schuiven de factuur voor het bergen van het kernafval verder voor ons uit, naar de volgende generaties. Nu halen, straks betalen.

Het debat over kernenergie is in de internationale klimaatbeweging ook helemaal geen taboe. Daar is men er al lang achter dat we het voorlopig niet halen met enkel hernieuwbare stroom, omwille van zijn “natuurlijke ongelijkmatigheid”. Precies daarom is kernenergie de slechtste oplossing, omdat je de ongelijkmatigheid van hernieuwbare energie niet zo makkelijk kunt compenseren met een kerncentrale die niet flexibel op- en afgeregeld kan worden. Dat kan wel met gascentrales, opslag van energie en een slimmere sturing van de energievraag. Als kerncentrales een groot deel van het net bezet houden, zullen hernieuwbare bronnen zoals wind steeds vaker moeten worden afgeregeld. Kernenergie staat hernieuwbare energie in de weg.

Tot slot heeft de argumentatie in het standpunt van Bart Eeckhout een hoog TINA-gehalte (There Is No Alternative, red.). We hebben eigenlijk geen échte keuze meer. Alternatieve keuzes worden in een dergelijk TINA-discours monddood gemaakt en vaak geframed als ‘rode verspilzucht’ - het creëren van putten - of ‘groene betweterij’, als er verwezen wordt naar het “groene, loden doek” dat elk debat over kernenergie zou verstommen. We hebben wel degelijk een keuze: eentje voor een peperdure, potentieel gevaarlijke vorm van energieverwekking waarbij we geen enkel idee hebben hoe we haar afvalprobleem zullen oplossen of een traject naar 100 procent hernieuwbare energie, met gascentrales als overgangsmaatregel, zonder dat onze CO2-uitstoot zal stijgen. Kiezen is echt niet zo moeilijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234