Woensdag 20/10/2021

Opinie

Keizer Donald Trump stevent af op constitutionele crisis

Willem Post. Beeld Oomen/Hollandse Hoogte
Willem Post.Beeld Oomen/Hollandse Hoogte

In zijn familiebedrijf was Trump almachtig. Er waren geen aandeelhouders en onafhankelijke toezichthouders. Familieleden kregen sleutelposities. Wie kritisch was, kreeg te horen: 'You’re fired!' Een zegswijze die ook Trumps handelsmerk werd in een televisieshow over hoe je als zakenman snel zo succesvol mogelijk kunt worden. Trump vertoonde als zakenman ondemocratisch gedrag. Spande het abnormale aantal van meer dan 2.000 rechtszaken aan tegen mensen en organisaties die hem niet bevielen.

In de politieke business waarin Trump nu verkeert, vertoont hij hetzelfde gedrag. De gevolgen zijn nog veel groter. The Washington Post meldt dat Trump "nieuwsgierig is naar de mogelijkheden om familieleden en zichzelf gratie te verlenen".

De reden ligt voor de hand. Speciaal aanklager Robert Mueller is een zeer gerespecteerd man die een vrijwel onbeperkt mandaat heeft om de eventuele bemoeienis van Rusland met het Amerikaanse verkiezingsproces te onderzoeken, inclusief zelfs criminele escapades van Trumps campagneorganisatie.

In Rusland bestaat in wezen geen scheidslijn tussen zakenleven en politiek. Grote zakendeals kunnen feitelijk niet zonder politieke bemoeienis. Er is een uitgebreide lijst van ontmoetingen en financiële transacties tussen de familie Trump en Russische zakenmensen. Denk aan de schatrijke Argalovs die Trumps Miss Universe-verkiezing voor ruim 17 miljoen euro naar Rusland haalden in november 2013. Beloning zou zijn dat ook een ontmoeting met president Poetin kon worden gearrangeerd. Dat ging op het laatste moment niet door, omdat het Russische staatshoofd de Nederlandse koning Willem Alexander moest ontvangen.

Mueller wil het web ontrafelen door ook inzage te eisen in de accountantsrapporten en belastingpapieren van het Trump-imperium. Zijn er financiële malversaties gepleegd? En kort gezegd: is Trump schatplichtig aan het politieke en zakelijke establishment van Rusland?

Trump vindt dat Mueller daarmee zijn boekje te buiten gaat. Een lastercampagne tegen het onderzoeksteam is al begonnen. Hebben Muellers medewerkers bijvoorbeeld in het verleden geld geschonken aan Democratische kandidaten? Zijn zij bevooroordeeld?

Levensgevaarlijk scenario

Als Mueller echt malversaties op het spoor is, dan is gratie de ultieme verdediging. De grondwet geeft in artikel 2 de president grote bevoegdheden. Nergens staat vermeld dat hij zichzelf geen gratie mag verlenen, behalve als er een impeachmentonderzoek gaande is. Dat is dus een kwestie van slimme timing. Nog nooit heeft een Amerikaanse president zo’n extreme stap overwogen om zichzelf te vrijwaren. Het staat haaks op ieder redelijk rechtsgevoel. Het kenmerk van een cadeau is dat je het aan een ander geeft, niet aan jezelf.

Maar let op: als Trump dit doet, storten de VS zich in een ongekende politieke crisis. De polarisatie tussen voor- en tegenstanders van Trump zal gevaarlijke vormen aannemen. Uiteindelijk zal een en ander juridisch worden beslecht. In laatste instantie zal het Hooggerechtshof beslissen. Ook dat eerbiedwaardige hof krijgt steeds meer politieke trekken. De conservatieve invloed neemt sterk toe met de laatste door Trump benoemde rechter.

Je kunt natuurlijk zeggen dat in dit levensgevaarlijke scenario ook bij veel conservatieve Republikeinen uiteindelijk het gezond democratisch verstand wel zal zegevieren en dat zij afstand zullen nemen van Trump. Maar dat geldt niet voor de behoorlijk grote groep Trump-aanhangers in met name het Huis van Afgevaardigden, en zeker ook niet voor de tientallen miljoenen nu al zo boze Trump-aanhangers. Het minste wat je kunt concluderen is dat de alles overziende VS een periode van fors politiek tumult tegemoet gaan. 'Keizer Donald' is niet iemand die matigt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234