Dinsdag 20/08/2019

Opinie Lieven Buysse

Kan Johnson de brexit waarmaken tegen Halloween?

De nieuwe premier van Groot-Brittannië, Boris Johnson. Beeld AFP

Lieven Buysse, campusdecaan faculteit letteren KU Leuven Brussel, is docent Engelse taalkunde en VK-watcher

Boris Johnson wordt de nieuwe Britse premier. Een grote verrassing is dat niet. Alleen als hij zichzelf gigantisch in de voet had geschoten in de campagne om het leiderschap van zijn partij, had hij het begeerde ambt kunnen mislopen, zoals ook bleek uit de tweederdemeerderheid van de partijleden die hij achter zich kreeg. Sommigen stemden voor hem omdat ze in hem geloven, maar anderen omdat ze hopen dat hij het onconventionele breekijzer kan zijn dat de politieke impasse doorbreekt. Slaagt hij in een krachttoer om – naast een waslijst aan vooral dure beloftes – de brexit waar te maken tegen Halloween?

De problemen van May zijn ook die van Johnson, en die liggen vooral thuis. Johnson staat, net zoals zijn voorganger, voor een driedubbele herculesopdracht: de diverse strekkingen in de Conservatieve partij met elkaar verzoenen, een meerderheid vinden voor een brexitplan (wat dat ook moge wezen) en dat met Europa onderhandelen. Johnsons strategie? De Britten moeten optimisme tonen en geloven in eigen kunnen. Dat klinkt als een fijne peptalk, maar verraadt geen uitgekiend plan. De brexitstrategie is enigszins doorzichtig: we dreigen met een brexit zonder akkoord, waardoor we de EU tot zware concessies dwingen. Of Europa, dat zich tot nu toe ongeëvenaard eendrachtig heeft opgesteld, daarvan onder de indruk zal zijn, valt te betwijfelen. Welke toegevingen de Britten precies willen afdwingen en hoe realistisch die zijn, blijft ook bij Johnson onduidelijk.

Kwetsbaar

Onderhandelen met de EU heeft overigens pas zin als de nieuwe premier voor zijn brexitvoorstellen voldoende draagvlak heeft in zijn partij en in het parlement. Uit Mays brokkenparcours moet Johnson geleerd hebben dat hij meteen parlementaire steun moet zoeken. Zijn regering heeft nog altijd enkel een meerderheid in het parlement dankzij de gedoogsteun van de kleine Noord-Ierse DUP. Die op zich al krappe regeerbasis is nog verder geslonken in de afgelopen weken, waardoor Johnson inmiddels minder dan een handvol parlementsleden marge overhoudt. Dat maakt zijn regering bijzonder kwetsbaar, en al helemaal in het brexitdossier. Lang niet al zijn Conservatieve collega’s steunen immers zijn brexitplannen, zoals de laatste dagen en uren bleek uit het ontslag van verschillende regeringsleden met het vooruitzicht op premier Johnson. In een stemming vorige week heeft het parlement zelfs afgedwongen dat een brexit zonder akkoord niet kan doorgaan zonder haar instemming, wat de EU enkel kan sterken in de overtuiging dat de 27 lidstaten gerust nog even kunnen wachten voor ze met de ogen knipperen.

Lieven Buysse. Beeld rv

Om zijn partij te kunnen verenigen, moet Johnson meteen de hand reiken aan zijn interne tegenstanders door enkelen van hen aan boord van zijn regering te hijsen. Dat alleen mag niet volstaan. Zonder inhoudelijke discussie die uitmondt in een eenduidige beleidslijn, zal de nieuwe premier de gespletenheid van de Conservatieven enkel importeren in zijn kabinet en geraakt hij geen stap verder.

Noodrem

Er is natuurlijk ook nog altijd de noodrem van parlementsverkiezingen. Johnson zou die gok kunnen wagen in een poging om zijn meerderheid te vergroten. Het gevaar bestaat echter dat de geschiedenis zich herhaalt. May probeerde hetzelfde maar had niet verwacht dat Labour succes zou boeken en ze verloor haar meerderheid in plaats van ze uit te breiden. Labour hangt inmiddels ook alweer in de touwen door interne twisten. Tot voor enkele maanden zou de verleiding voor een Conservatieve premier dan groot geweest zijn om de genadeslag toe te kennen met vervroegde verkiezingen. Maar het succes van de Brexit Party bij de Europese stembusgang in mei vormt een grote bedreiging voor de dominantie van de twee traditionele partijen en voor de Conservatieven in het bijzonder, zeker als brexit hét verkiezingsthema zou worden. En een brexit vóór Halloween wordt met verkiezingen helemaal onhaalbaar.

Intussen tikt de tijd. Ruim drie jaar na het referendum is er nog altijd geen brexit en is de Britse politiek minder stabiel dan ooit. Johnson kan wat rest van de zomer gebruiken om zijn strategie uit te werken en collega’s te masseren, maar in september moet hij het gaspedaal kunnen induwen om eind oktober finaal een akkoord te kunnen vieren. Bovendien is brexit maar een van de vele dossiers die dringend aangepakt moeten worden. Gezien zijn weinig geslaagde termijn als buitenlandminister, de roekeloze vaagheid van de plannen die hij tot nu toe voorstelde, en het fake news dat hij (al sinds zijn carrière als journalist) blijft rondstrooien, kunnen we maar hopen dat de vaak gehoorde veronderstelling klopt dat Johnson zich door de juiste experts weet te omringen. Dan is hij enkel nodig voor zijn charisma, maar of dat erg vertrouwenwekkend is…?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden