Vrijdag 10/07/2020
Carl Devos.Beeld DM

ColumnDe passie van Devos

Kan corona het zieke land op de been helpen?

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Er zijn veel redenen waarom de formatie niet opschiet, een ervan is het gebrek aan (voldoende) buiten- of binnenlandse druk. Na de verkiezingen van 2010 duwden berichten in internationale media over negatieve rapporten van ratingbureaus en een groeiende ‘spread’ (het verschil tussen de rente die België en die Duitsland moet betalen) de wereldrecordformatie naar een akkoord. Toen was er in de eerste 280 dagen meer gebeurd dan nu. Vandaag moet de uitzichtloze foertformatie alweer heropstarten, naar Vivaldi. Dat al voor de aanvang versleten is. Ondertussen duwt de voorzittersverkiezing bij Open Vld op de rem.

Misschien begint de miserie zich ondertussen zo op te hopen, dat ze in de Wetstraat eindelijk wat leiderschap terugvinden. Want er is zich een storm aan het ontwikkelen. Voor je het weet wordt dat een ‘perfecte storm’.

De angst voor het coronavirus veroorzaakt meer schade dan de ziekte zelf. Corona vertraagt de economie en leidde tot het grootste weekverlies op de beurs sinds 2008. Een stagflatie – nefaste combinatie van economische stagnatie en hoge inflatie – is niet uitgesloten. Als de rente wat opveert zit schuldenziek België diep in de ellende. Ondertussen zet Turkije de migratiepoort naar de EU op een kier. Op de een of andere manier zal ook de EU de gevolgen van de internationaliserende oorlog in Syrië voelen. Voor je het weet is er een ‘asielcrisis’. Niet dat de migratie dan onbeheersbaar wordt, maar zo’n crisis zuigt alle politieke energie weg en zet iedereen onder spanning.

Hoewel de identitaire kwestie volgens verkiezingsonderzoek op 26 mei 2019 het hoofdthema was, is het dat niet tijdens de formatie. Het kalf ligt, zoals hier al vaker is gesteld, bij de sociaaleconomische en budgettaire kwesties gebonden. Iedereen weet wat moet gebeuren, wat de globale beleidslijnen zijn. Het enige wat nog kan en waarvoor het kleurverschil van coalities relevant is, is wat laveren binnen de bandbreedte die door de omstandigheden is bepaald. Ze wordt beschreven in adviezen van de Nationale Bank, het Planbureau, de OESO, het IMF of de Europese Commissie. Maar in onze belangengroependemocratie durven politici vaak niet voorbij de volgende peiling kijken. Zonder externe druk beweegt hier weinig. Maar als straks een storm opsteekt zijn wij bijzonder slecht voorbereid. Er moet dus dringend ingegrepen worden.

Ondertussen heeft de Raad van State geen ernstige bezwaren tegen het wetsvoorstel om abortus te verruimen. Dat wacht dus op goedkeuring. Als men CD&V in deze wil sparen, en omgekeerd, als CD&V dit wil verhinderen, moet er snel aan een regeringsformule gewerkt worden waarin dit ethisch dossier kan worden geborgen. Dat kan een noodregering zijn, al is de huidige situatie onvergelijkbaar met Dehaene I (1992) of Verhofstadt III (2007). En zal een noodregering meteen ook gewoon een regering zijn, want de noodmaatregelen zullen de fundamenten raken.

Al 280 dagen dansen we rond de hete brij: minder uitgaven, meer inkomsten. Helaas is er de voorbije jaren en maanden weinig voorbereid. Niet over de staatshervorming, evenmin over hoe we dat gapende begrotingsgat wat dempen. Daarbovenop kunnen we weinig hoop halen uit de deelstaatregeringen. Die stapelen de schulden op. De beleidsambities zijn er hoog, maar weinig realistisch. Zeker in Franstalig België moet het alarm afgaan, maar de bel is uitgeschakeld. Overigens zijn die regering geen oase van samenhang. In de Waalse en Brusselse regering volstaan enkele vonken voor een uitslaande brand. De Vlaamse regering kan makkelijk besmet raken door het federale virus. Als de relaties tussen N-VA en Open Vld zo slecht blijven, dreigt Jambon I een mutually assured destruction te worden. Zeker als Vlaamse coalitiepartners straks federaal in meerderheid en oppositie tegenover elkaar staan.

Blijkbaar voelden enkele N-VA-kleuterstrategen, die vorige week nog maar eens Gwendolyn Rutten onder vuur namen, zich gesterkt door de maandenlange open oorlog tegen Open Vld. Omdat Rutten zonder N-VA met de PS wil besturen en ooit opperde premier te willen worden. Haar ideeën over de staatsstructuur aanpast. Precies wat N-VA doet. Van onafhankelijkheid naar confederalisme naar iets dat daar op lijkt, met de PS, zonder Open Vld, en nu ook in de Zestien. Een verhaal over een pot en een ketel. Het mobiliserend plan van Jambon I om 120.000 extra mensen aan het werk te krijgen, cruciaal om onze welvaart te behouden, wordt naar achteren geduwd als regeringspartijen elkaar zo koeioneren op sociale media. Ga dan maar eens uitleggen dat het federaal model de oorzaak van alle ellende is.

Dat partijen denken zich dergelijke kinderachtigheden te kunnen veroorloven, terwijl velen politici het liefst met tomaten zouden bekogelen, kan een redelijk mens zich bijna niet voorstellen. Misschien kan de dreiging van een virus redding brengen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234