Dinsdag 19/10/2021

Opinie

'Jupiter' Macron zonder concurrentie

Frederik Dhondt Beeld rv
Frederik DhondtBeeld rv

Frederik Dhondt is docent rechtsgeschiedenis en Frankrijk-kenner, verbonden aan de VUB, UA en UGent.

Met deze parlementsverkiezingen voltrekt zich een totale vernieuwing van het Franse politieke leven. Tegelijk zien we ook een perfecte toepassing van het systeem van de Vijfde Republiek. Eén sterke man komt als winnaar uit een verkiezing in twee rondes. De kiezers van de verliezers (van Le Pen tot Mélenchon) blijven thuis om de winnaar een parlementaire meerderheid te laten. Vandaag zorgt dit voor de smartelijke implosie van PS en LR (Les Républicains), tot ongeloof van ervaren waarnemers. Frankrijk guillotineert generaties partijsoldaten.

De campagne was bijzonder mat. PS en LR deden hun uiterste best om constructief over te komen. Pas in de laatste dagen speelde François Baroin (LR) opnieuw in op de nakende belastingverhogingen. Macron werd zonder veel overtuiging weggezet als schuimbekkend bezeten door de rage taxatoire van zijn voorganger Hollande.

De Gaulle

Het eerste internationale optreden van Macron speelde op het niveau dat De Gaulle in gedachten had voor de functie. Tussen zijn gelijken, de staatshoofden. Verheven boven de mêlée. De affaire-Ferrand (de minister wordt beschuldigd van belangenvermenging) werd overgelaten aan de eerste minister en aan bondgenoot – maar niet partijgenoot – Bayrou. De pers noemt de president “Jupiteriaans”. Zijn bliksems zullen nog doeltreffender worden.

De Franse Grondwet verzekert namelijk de “stabiliteit” van de regering boven alles. Het parlement is tandeloos om de regering te stoppen, zodra ze het vertrouwen heeft gekregen. Deze valt alleen wanneer een alternatieve meerderheid kan gevonden worden, rond een tekst die de voltallige oppositie overtuigt. De regering kan teksten doordrukken zonder stemming, amendementen schrappen, verplichten om over een hele tekst te stemmen “en bloc”... Het is parlementsleden verboden om voorstellen te doen die extra uitgaven of minder ontvangsten meebrengen. Bij veel materies is het niet nodig om het parlement te laten discussiëren, en treedt de regering op bij eenvoudig besluit.

Links grijpt wellicht naast twee democratische controle-instrumenten. Om een motie van wantrouwen in te dienen zijn 58 parlementairen nodig. Het Franse Grondwettelijk Hof, de Conseil Constitutionnel, kan preventief teksten schrappen als zestig leden van de Assemblée het vragen. Telkens amper 10 procent van het totaal, maar het onverbiddelijke kiessysteem betekent dat 10 procent van de stemmen (het niveau van de comateuze PS) absoluut niet 10 procent van de zetels garandeert. De groenen (in 2012 nog 17 zetels) zijn compleet verdwenen. Radicaal-links (11 procent) verliest fors tegenover de presidentsverkiezingen (19 procent).

Eigen identiteit en geschiedenis

De enige institutionele oppositie lijkt dus LR te zijn (tussen 85 en 125 zetels). Maar welke lading dekt deze vlag nog? Macron heeft uit elke rechtse fractie een prominent minister gerekruteerd. De populistische strekking, die naar het Front National lonkt, kan nooit naar een meerderheid leiden en stoot de centrumrechtse mandatarissen af richting president.

De grootste bedreiging voor de overwinnaar is de onervarenheid van de honderden nieuwe verkozenen, die hun verkiezing aan de president te danken hebben. Tot nu toe was En Marche een top-down gecontroleerde beweging. Blijft dit zo, in een land met rechtse en linkse opiniemakers, rechtse en linkse media, romans en toneelstukken, rechtse en linkse interpretaties van de eigen identiteit en geschiedenis? De tegenstellingen kunnen in het parlement weer opduiken. Als de chef het toelaat, tenminste.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234