Zaterdag 28/05/2022

OpinieJonathan Holslag

Jonathan Holslag: ‘Als Rusland Oekraïne binnenvalt, zal de impact voor Europa verwoestend zijn’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Jonathan Holslag doceert aan de Vrije Universiteit Brussel. Hij is de auteur van onder andere Van muur tot muur: de wereldpolitiek sinds 1989.

Jonathan Holslag

Of Vladimir Poetin nu troepen naar Oekraïne stuurt of niet, hij confronteert Europa nog maar eens met een pijnlijke werkelijkheid: het is te zwak om zich te verdedigen en kan niet langer rekenen op de VS om te hulp te schieten. We worden geconfronteerd met de realiteit dat Rusland een economie zo groot als die van Italië heeft, maar wel een heel continent kan intimideren dankzij zijn energiereserves en zijn bereidheid om enorme militaire macht te ontplooien.

Een invasie van Oekraïne zou Rusland een bom geld kosten en wellicht uitmonden in een lange slijtageslag, en is wellicht niet de geprefereerde optie van Poetin. Maar het Westen mag er niet van uitgaan dat een oorlog alleen duur is voor Rusland. Als Rusland Oekraïne binnenvalt, dan zal de impact op Europa even verwoestend zijn.

Het zal de aan gas verslaafde Europese landen dwingen op zoek te gaan naar dure alternatieve en miljarden te besteden aan infrastructuur zoals pijpleidingen, pompinstallaties en opslagruimtes. Rusland blijft ook een belangrijke exportbestemming en een leverancier van grondstoffen zoals titanium.

Peilingen van Levada wijzen uit dat de Russen niet veel zin hebben in een oorlog met Oekraïne. Maar de algemene afkeer van de VS, de NAVO en de EU is groot. Andere peilingen tonen aan dat Russen ook meer bereid zijn om voor hun land te vechten als het bedreigd wordt. U kunt zich dus een situatie inbeelden waarbij Poetin de VS de schuld geeft voor de mislukking van de lopende onderhandelingen en verklaart dat Rusland zich moet verdedigen tegen vermeende westerse agressie.

Jonathan Holslag. Beeld Wouter Maeckelberghe
Jonathan Holslag.Beeld Wouter Maeckelberghe

Veel westerse landen zullen een pak meer moeite hebben om soldaten te doen aanvaarden dat ze hun leven moeten geven voor Oekraïne, voor velen niet meer dan een vreemd land aan de rand van Europa. Ontelbare keren heb ik vooraanstaande Europese zakenmensen horen sympathiseren met het leiderschap van Poetin, in de mate zelfs dat ik de indruk kreeg dat ze meer voelden voor het sterke Russische leiderschap dan voor het westerse liberalisme.

En het moet gezegd worden: als Europese landen in deze fase geconfronteerd worden met een grote Russische landinvasie, dan zullen veel soldaten eindigen als kanonnenvlees. De West-Europese landen zijn verworden tot een log vredeskorps. Hun pantservoertuigen zijn amper geschikt voor een strijd in de modderige slagvelden van Oost-Europa, hun vuurkracht kan niet op tegen de Russische, en hun commando- en communicatie-infrastructuur is bijzonder kwetsbaar voor de immense Russische elektronische oorlogsvoeringcapaciteiten.

Terwijl Rusland quasi in staat van oorlog verkeert en 100.000 volledig gewapende soldaten dicht bij het uiteindelijke slagveld heeft, komen de meeste Europese strijdkrachten zachtjesaan uit de kerstvakantieperiode en kampen ze met de gevolgen van covid. Keer op keer hebben Russische oefeningen hun vermogen gedemonstreerd om snel tienduizenden soldaten te mobiliseren. De grootste NAVO-manoeuvres krijgen maximaal ongeveer 10.000 man op de been. Operationeel en mentaal zijn de Europeanen niet klaar voor de oorlog. Ze zijn uit op vrede, en dat is een enorm voordeel voor Moskou.

Europa mag ook niet te veel rekenen op de Verenigde Staten. De VS behouden een omvangrijke conventionele aanwezigheid in Europa, met inbegrip van 70.000 manschappen, honderden pantservoertuigen en tientallen gevechtsvliegtuigen. Maar dat volstaat niet om een Russische invasie van een land als Oekraïne tegen te houden, en Washington kan zich geen oorlog met Rusland veroorloven nu China alsmaar machtiger wordt.

U kunt eindeloos speculeren over wat Rusland ertoe drijft een enorme militaire aanwezigheid aan de Oekraïense grens te ontplooien, en hoe het zo ver is kunnen komen. De recente geschiedenis is complex aan beide zijden. Beschouwt Poetin militarisme en zelfs oorlog als een kans om het nationale gevoel te versterken? Maakt hij zich oprecht zorgen dat de westerse steun kan leiden tot een nederlaag van Rusland in Oost-Oekraïne? Of is dit het ultieme rookgordijn om te gaan naar een detente met het Westen zonder zwak over te komen?

Wat wel duidelijk is, is dat we naar een nieuw tornooi van machtspolitiek tussen de grootmachten gaan, en dat Europa niet aan de start komt als een sterk, eendrachtig team, maar als een hoopje plompe, kinderlijke dwergen. De huidige onmacht is onaanvaardbaar voor een regio die vijf keer rijker is, vier keer meer besteedt aan defensie en beschikt over een half miljoen soldaten.

Europa kan dan spotten met het krakkemikkige bestuur in Rusland en zijn economische sclerose, als het echt ernstig wordt in de wereldpolitiek, blijft Europa zelf op het vernederende af disfunctioneel.

Zelfs zonder oorlog te voeren heeft Rusland de rest van Europa al verslagen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234