Woensdag 15/07/2020

Opinie

Je kunt Trump onmogelijk in zijn eigen fantasiespel verslaan

David Brooks.Beeld rv

David Brooks is columnist bij The New York Times.

Amerikanen hebben altijd een verbazend vermogen tot fantaseren gehad. Jay Gatsby is een klassieke Amerikaanse held omdat hij een fantasieversie van zichzelf creëerde en er zelf in ging geloven. John Wayne belichaamde een fantasieversie van het Amerikaanse westen die veel mensen nog altijd proberen te imiteren.

Realiteit en fantasie hielden elkaar lang in evenwicht, maar beetje bij beetje begon de fantasie het pleit te winnen. Het kantelpunt, denk ik, waren de vroege jaren 1960, toen Hugh Hefner een fantasieversie van de mannelijkheid verzon en Ken Kesey een fantasiebeeld van een op lsd trippende New Age.

Maar met Donald Trump is de fantasie compleet op hol geslagen. Zijn verzinsels botsen regelmatig met de realiteit, en tot nu toe heeft de realiteit altijd gewonnen. We hebben dat vorige donderdag met Noord-Korea nog een keer gezien. Ik vond het een goed idee dat Trump Noord-Korea een kans wou geven om te veranderen, maar zijn opschepperij, zijn gevlei en gedenkmunten waren niets anders dan een schijnbeleid: holle woordenkramerij zonder analyse, zonder substantie, zonder echte macht.

Niet als ze in rook opgaat, is Trumps fantasiewereld gevaarlijk, wel als ze ons op sleeptouw neemt. Niet als hij de feiten negeert, wel als hij ze vervangt door een alternatieve virtuele realiteit waarin we gaan geloven.

Dat heeft hij met het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller gedaan. Ik vermoed dat Trumps campagneteam nooit echt met de Russen heeft samengespannen, gewoon omdat Trump geen echt campagneteam had, of toch niet in een georganiseerde betekenis van dat woord. Het was een clubje familieleden en meelopers, met af en toe een vergadering in de vage hoop op persoonlijke en professionele verrijking.

Maar wat je ook van de feiten mag denken, het is duidelijk dat Trump het onderzoek van Mueller heeft binnengehaald in de soap opera van zijn presidentschap: 'ik tegen de corrupte elite'. De rolbezetting komt vertrouwd over: de 'heksenjagers', Michael Cohen, Paul Manafort, de media. Trumps tweets bepalen de dagelijkse plotwendingen. En het Amerikaanse publiek is eraan verslaafd, met dank aan de pers.

Het eerste probleem is dat je Trump onmogelijk in zijn eigen fantasiespel kunt verslaan. De perceptie is immers machtiger dan de feiten. Zoals de journalistieke legende Daniel Boorstin al in 1962 opmerkte, kun je verzinsels niet met feiten weerleggen. "Hoe meer je een leugen probeert te ontkrachten, hoe interessanter je ze maakt." En zo krijgt Trump nog meer aandacht dan vroeger en wordt hij nog geloofwaardiger als de held die tegen het establishment vecht.

Het tweede probleem is dat als je meegaat met zijn fantasie - zelfs met de aantrekkingskracht van de weerzin als motivatie - je de man binnenlaat in je brein. Soms lijken ik en mijn vrienden die op Trump afgeven wel marionetten aan zijn touwtjes. Erik Hane, een literair agent, heeft in dat verband een fascinerend essay geschreven. Hane krijgt stapels manuscripten van nieuwe romans te lezen. Tegenwoordig gaan die heel dikwijls over Trump. De auteurs, zegt Hane, zijn de controle over hun eigen bewustzijn kwijt. "Ze schrijven het politieke moment niet, het politieke moment schrijft hen."

Hij gaat verder: "Het fascisme wil het monopolie van onze aandacht. Het wil onze verbeelding verschrompelen... Het fascisme verwelkomt onze pogingen om zijn inconsistenties met logica aan het licht te brengen, want het weet dat wij zullen verliezen. Niet omdat we geen fouten zullen vinden, maar omdat de fouten niet zullen tellen."

Hane zegt dat hij romans mist die over echte ervaringen gaan. Ik mis mensen die buiten het zwaartekrachtveld van Trumps onwerkelijkheid kunnen denken, over de wereld na Trump, de wereld waaraan we zouden moeten werken.

We zitten midden in een gigantische historische overgang en het is erg moeilijk om te weten waar we nog in moeten geloven. Hoe meer we met Trumps soap bezig zijn, hoe kleiner de kans dat we weten waar we staan of wat we moeten doen.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234