Woensdag 08/12/2021

Opinie

Je hoeft geen fan van Trump te zijn om het nut van eerlijke spelregels in te zien

null Beeld kos
Beeld kos

Thomas L. Friedman is columnist van The New York Times.

Het handelsoverleg tussen de VS en China dat deze week in Peking van start gaat, wordt een historische krachtmeting. "Dit is een beslissend moment voor de betrekkingen tussen de VS en China", zegt een Chinese topambtenaar. "Het gaat over veel meer dan handel en invoerrechten. Het gaat over de toekomst."

In de ene hoek van de ring, president Trump, die in de grond gelijk heeft met zijn harde opstelling: het moet nu worden uitgevochten, voor China te sterk is. In de andere, president Xi Jinping, die misschien ook gelijk heeft: het moet nu worden uitgevochten, want China is al sterk genoeg.

"Niemand kan China nog stoppen", hoor ik van een Chinese expert. "Met ons eenpartijstelsel en onze homogene maatschappij zijn we veel beter opgewassen tegen een handelsoorlog dan de Amerikanen."

Vroeger waren de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en China louter geopolitiek: twee bondgenoten tegen de Sovjet-Unie. Dat veranderde op het einde van de jaren 70, toen China het kapitalisme ontdekte en een gigantische fabriek werd. Vandaag is het de tweede economie van de planeet.

Dat succes is in grote mate te danken aan de werklust van de Chinezen, de langetermijnvisie van hun leiders en hun enorme overheidsinvesteringen in infrastructuur en onderwijs. Maar het heeft ook te maken met de neiging van China om het niet te nauw te nemen met de regels van de Wereldhandelsorganisatie.

Gigantische groeimarkt

Soms namen de Chinezen hun toevlucht tot industriële spionage om westerse innovaties te stelen. Andere keren gingen ze subtieler te werk. Toen China in 2001 tot de Wereldhandelsorganisatie toetrad, kreeg het de status van 'ontwikkelingsland', zodat zijn export van lage invoerrechten kon profiteren en het zijn eigen industrie tegen de Amerikaanse en Europese concurrentie kon beschermen. Die status heeft het nog altijd.

Bovendien ontwikkelde het een industriebeleid dat de regels van de WHO vaak omzeilde. De overheid gaf goedkoop land weg, staatsbanken verleenden nieuwe fabrieken goedkoop krediet. Buitenlandse bedrijven die toegang wilden tot de Chinese markt, werden verplicht om met Chinese partners samen te werken en hun technologie met hen te delen. Tegelijkertijd kochten Chinese bedrijven en beleggingsfondsen strategische buitenlandse ondernemingen op en versasten ze hun technologie naar China.

De VS en Europa lieten begaan, omdat ze nog altijd geld konden verdienen op de gigantische Chinese groeimarkt. Dat veranderde pas enkele jaren geleden, toen meer en meer ondernemingen bij hun regeringen aan de alarmbel trokken.

Het keerpunt kwam in oktober 2015, toen China zijn nieuwe visie op lange termijn aankondigde: 'Made in China 2025', een plan om 10 sectoren van de volgende generatie te domineren. Robotica, zelfrijdende auto's, elektrische voertuigen, kunstmatige intelligentie, biotechnologie, luchtvaart, enzovoort.

Front vormen

Sindsdien voelen de VS en Europa zich echt bedreigd. Dat is de reden waarom veel landen van de EU haastig wetten goedkeuren om te voorkomen dat China hun meeste geavanceerde industrieën opkoopt. En het is de reden waarom China de EU onder druk zet om in het handelsconflict vooral geen partij te kiezen voor de VS. Peking wil koste wat het kost voorkomen dat de VS en de EU front vormen om eerlijke spelregels te eisen.

Begrijp me niet verkeerd, ik ben voor vrije handel en vind het een goed idee dat China meer op de sectoren van de 21ste eeuw gaat focussen. Dat kan voor iedereen voordelig zijn. De economie is geen oorlog: iedereen kan winnen. Maar alleen op voorwaarde dat iedereen zich aan dezelfde regels houdt: geen intellectueel eigendom stelen, de concurrentie niet met staatsinterventies vervalsen, de regels van de WHO niet negeren, de binnenlandse markt niet afsluiten.

► Een cargoschip van het Chinese Yang Ming verlaat de haven van New York. Beeld AFP
► Een cargoschip van het Chinese Yang Ming verlaat de haven van New York.Beeld AFP

Dat is de uitdaging en daarom wordt dit een gevecht dat de moeite loont. Je hoeft heus geen fan van Donald Trump te zijn om te beseffen dat het cruciaal is dat de VS, Europa en China het eens worden over dezelfde spelregels naar 2025 toe - voor het echt te laat is.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234