Zondag 17/01/2021

OpiniePaul Krugman

Janet Yellen weet dat de economie er voor de mensen is

Janet Yellen, Amerika's volgende minister van Financiën.Beeld EPA

Paul Krugman is columnist bij The New York Tunes en Nobelprijshouder economie.

Wij economen zijn enthousiast over Joe Bidens keuze van Janet Yellen als volgende minister van Financiën. Dat komt voor een stuk omdat haar benoeming een echte mijlpaal is. Ze wordt niet alleen de eerste vrouw in die functie maar ook de eerste persoon die elk van de drie traditionele topambten in het economisch beleid van de VS heeft bekleed: voorzitter van de Council of Economic Advisers, de economische adviesraad van het Witte Huis, voorzitter van de Federal Reserve, de centrale bank, en nu minister van Financiën.

Yellens aanstelling is niet alleen goed nieuws omdat ze een schitterend parcours heeft afgelegd. Voor ze openbare functies bekleedde, was ze een gewaardeerde academica en een van de leiders van een intellectuele beweging die de macro-economie als nuttige discipline redde toen die zowel extern als intern onder vuur lag.

Maar eerst iets over Yellens werk bij de Federal Reserve in de periode rond 2010, nog voor haar voorzitterschap. In die tijd was de Amerikaanse economie zich langzaam aan het herstellen van de Grote Recessie. Dat herstel werd niet toevallig belemmerd door de Republikeinen in het Congres, die uit vermeende bezorgdheid over de staatsschuld besparingen doordrukten die de economische groei sterk hinderden.

De bezuinigingen waren niet het enige twistpunt, er woedde ook een fel debat over het monetaire beleid. Veel rechtse economen verzetten zich tegen de inspanningen van de Fed om de gevolgen van de financiële crisis van 2008 ongedaan te maken. Zij voorspelden een rampzalige inflatie – die er nooit gekomen is.

Zelfs binnen de Fed was er verdeeldheid tussen de ‘haviken’, die inflatie vreesden, en de ‘duiven’, die vonden dat inflatie geen gevaar was in een zwakke economie en dat de strijd tegen de depressie voorrang verdiende. Yellen was een van de prominente duiven en later zou blijken dat haar prognoses het accuraatst waren.

Zoals ik al zei, de nuttige macro-economie lag onder vuur. Met ‘nuttige macro-economie’ bedoel ik het voeren van een monetair en fiscaal beleid om recessies te bestrijden en hun economische en menselijke tol te beperken. Die aanpak had zijn waarde bewezen. In de vroege jaren 1980 waren de voorspellingen van de macro-economie overtuigend bevestigd.

Maar ze liep gevaar. Rechtse politici verwierpen een op de realiteit gebaseerd economisch beleid. Ze lieten zich verleiden door bizarre doctrines, zoals het idee dat de overheid een miraculeuze groei tot stand kan brengen door de rijken minder belasting te laten betalen. Bovendien ontkenden ook veel economen de rol van het beleid in de strijd tegen recessies. Zij beweerden dat voor de overheid geen rol weggelegd is, omdat de mensen zich rationeel gedragen, met hun eigen belangen in gedachten, en de economie zichzelf dus wel regelt. 

Toen verscheen Janet Yellen op het toneel. Zij was een vooraanstaande figuur in de opkomst van de ‘nieuwe Keynesiaanse economie’, die van een cruciaal inzicht vertrok: de mensen zijn weliswaar niet dom maar evenmin perfect rationeel en handelen niet altijd in hun eigen belang. En zelfs een minimum aan realisme over het menselijk gedrag is een ijzersterk argument voor een agressief beleid tegen recessie. Later toonde Yellen ook aan dat de resultaten op de arbeidsmarkt niet alleen van louter financiële factoren afhangen maar ook en in grote mate van een perceptie van rechtvaardigheid.

Dat lijkt misschien cryptisch, maar ik kan uit eigen ervaring bevestigen dat haar werk een enorme impact heeft gehad op veel jonge economen. Eigenlijk gaf het hen de toelating om hun gezond verstand te gebruiken.

Volgens mij is er een duidelijk verband tussen het gedisciplineerde realisme van Yellens academische onderzoek en haar succes als beleidmaker. Ze heeft altijd de waarde van gegevens en modellen begrepen. En een nauwgezet denken is belangrijker dan ooit in deze waanzinnige tijd, nu de ervaring uit het verleden ons weinig helpt om te weten wat we moeten doen. En Yellen heeft altijd onthouden dat de economie er voor de mensen is en dat mensen geen emotieloze, hyperrationele rekenmachines zijn (ook al zouden economen dat soms wensen).

Niets van dat alles garandeert natuurlijk dat zij de economie zal redden. De tijd zal het ons leren – het heeft per slot van rekening tot 2020 geduurd voor iedereen kon zien dat Trumps kabinet een poppenkast was. Maar het is in elk geval een hele geruststelling dat de Amerikaanse economie zal worden geleid door iemand die weet wat zij doet.

© 2020 The New York Times Company

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234