Woensdag 28/10/2020

OpinieBart Maddens

Jan Jambon als zondebok gebruiken is te gemakkelijk

Bart Maddens.Beeld BELGAIMAGE

Bart Maddens is politicoloog aan de KU Leuven.

Het is een bekend fenomeen. Er duikt iets op in de media. Vervolgens zijn de politici er als de kippen bij om er een parlementaire vraag over te stellen. In de hoop om iets mee te pikken van de media-aandacht, en even in beeld te komen. Dat is des te meer het geval als het nieuws dramatisch is, en als het de bevoegde minister in verlegenheid kan brengen.

Eind februari 2018 was er zo een dramatisch nieuwsfeit. Er was een dode gevallen bij een politie-interventie op de luchthaven van Charleroi. Vervelend voor minister Jan Jambon (N-VA). Nu volgt een stortvloed aan parlementaire vragen, denk je dan. Maar hoeveel vragen zijn er in werkelijkheid gesteld? Geen enkele. Niemand vond het de moeite om de minister hierover op de rooster te leggen.

Nochtans was dit feit wel degelijk in het nieuws geweest. Op woensdag 28 februari wordt er op drie Vlaamse nieuwssites over bericht. Op dat moment zijn er nog geen videobeelden. Maar er is wel al sprake van mogelijk buitensporig politiegeweld. Ook de internationale dimensie komt aan bod. Dit is potentieel explosief nieuws. Niet echter in de ogen van de media. Want de drie artikels zijn uiterst kort. Het nieuws wordt nadien nergens opgepikt.

En het kabinet van de minister? Iedereen die ooit op een kabinet werkte (onder wie ondergetekende) weet wel hoe dat gaat. Een kabinet wordt dagelijks bedolven onder de informatie. Slechts een klein deel daarvan bereikt de minister. Dit wordt grotendeels bepaald door de nieuwscyclus. De media pakken uit met iets, de parlementsleden stellen er vragen over, en zo komt het op het bord van de minister.

Achteraf beschouwd is het onbegrijpelijk dat het dramatische gebeuren in Charleroi nergens een alarmbel heeft doen afgaan. Dat was echter een collectieve verantwoordelijkheid. Van de minister en zijn kabinet, zeker. Maar evengoed van de journalisten, die vonden dat het verhaal niet het uitspitten waard was. En van de parlementsleden, die blijkbaar schreeuwerige voorpagina’s nodig hebben om wakker te worden als er een dode valt. En eigenlijk van ieder van ons die het bericht schouderophalend heeft laten passeren.

Dit zou een aanleiding moeten zijn tot een collectief gewetensonderzoek. Maar het is gemakkelijker om een zondebok te maken van Jan Jambon. Het helpt daarbij dat Jambon in eerste instantie onhandig communiceerde over de kwestie. Dat past mooi bij het beeld dat men de jongste tijd graag van hem ophangt: de klungelaar die fataal door de mand is gevallen als goede bestuurder.

Het klopt dat minister-president Jan Jambon vooralsnog niet aan de verwachtingen voldoet. Alleen waren die misschien wat overspannen. Jambon moest het verschil maken met Geert Bourgeois, die werd gezien als grijze notaris zonder charisma. Vriend en vijand waren het erover eens dat Jambon het meer dan behoorlijk had gedaan als minister van Binnenlandse Zaken, nochtans geen gemakkelijke functie voor een Vlaams-nationalist. Hij zou wel een minister-president met ballen zijn, dachten velen. Flaminganten hoopten dat hij een nieuwe Luc Van den Brande zou worden, met een gespierd communautair profiel.

Maar Jambon botst op dezelfde structurele limieten als Bourgeois. Die moest zich koest houden van zijn partij, om de delicate Zweedse constructie niet in gevaar te brengen. Net zoals de onzekere federale regeringsvorming vandaag als een schaduw boven de Vlaamse regering hangt. Door de coronacrisis zit Jambon bovendien gewrongen in een hybride rol als lid van de Nationale Veiligheidsraad. Soms lijkt hij meer op een federale minister, aan het handje van de premier.

Als Jambon de communautaire gaspedaal niet kan indrukken, dan komt dat ook omdat daarover onenigheid bestaat binnen zijn coalitie. Open Vld is de belgicistische adder aan zijn borst. Zouden de socialisten wel akkoord gaan met een stevig Vlaamsgezind eisenpakket? Dat kan als voorwaarde gesteld worden voor hun toetreding tot de Vlaamse regering, in de plaats van Open Vld. Maar in eender welke constellatie zal er minstens één Vlaamse regeringspartner ook lid zijn van de federale coalitie. En die zal nooit de federale stabiliteit in gevaar willen brengen. Net zoals de N-VA dat ook niet wou in de Zweedse periode.

En dan is er nog iets. Precies het Vlaams-nationale profiel van Jan Jambon werkt bij velen als een rode lap op een stier. Het verklaart de gretigheid waarmee akkefietjes tot blunders worden opgeblazen, en nu wordt aangestuurd op zijn ontslag. Laat Jambon liever het volledige parcours uitrijden. En laat de kiezer dan oordelen.

Beeld © Stefaan Temmerman
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234