Dinsdag 15/10/2019

Opinie Stefaan Van Hecke en Stijn Bex

Jambon I mikt openlijk op een clash met België

Beeld Bas Bogaerts

Stefaan Van Hecke en Stijn Bex zijn Kamerlid en Vlaams Parlementslid voor Groen.

Bart Eeckhout schreef afgelopen weekend in deze krant dat Jambon I een nationalistische revolutie voorbereidt. De regering kiest voor nationalistische symboolpolitiek op het vlak van Inburgering en Cultuur. Op Justitie kiest Jambon I regelrecht voor de confrontatie met het federale België. Het is maar de vraag of Vlamingen daar beter van worden.

Zuhal Demir (N-VA) is de eerste Vlaamse minister van Justitie en Handhaving. Dat wordt wennen. Justitie is grotendeels een federale bevoegdheid. Sinds de zesde staatshervorming zit Vlaanderen mee aan tafel om de prioriteiten bij het vervolgingsbeleid vast te leggen. Jambon I wil die beperkte bevoegdheden nu oprekken. Zo komt in het pakket ‘justitie’ de handhaving van de Vlaamse decreten, zoals de organisatie van de Raad voor Vergunningenbetwistingen of het Handhavingscollege. Nu valt er wel wat te zeggen voor een betere controle en sanctionering van bouwmisdrijven en milieudelicten. Maar als de aangekondigde besparingen bij de administratie ook de inspectiediensten treft, zal daar niets van in huis komen. Middelen of niet, deze Vlaamse regering wil duidelijk een justitiedepartement organiseren, om klaar te zijn voor een toekomstige splitsing.

Demir laat daar geen twijfel over bestaan in haar interview in De Zondag van 6 oktober: “Ik hoop dat Vlaanderen op termijn voor het volledige justitiële apparaat bevoegd wordt. (…) Maar ik wil daarmee wel de fundamenten leggen voor een stevige Vlaamse justitie. Ik ga daar veel tijd in stoppen.” Veel tijd stoppen in een bevoegdheid die je nog niet hebt. Dat belooft. Een clash met de federale instellingen en rechtscolleges staat in de sterren geschreven. En dan gaat het niet alleen over justitie.

Staatveiligheids light

Vlaanderen stapt uit Unia om een eigen gelijkekansencentrum op te richten. Er komt ook een eigen inspectiedienst voor het toezicht op moskeeën. Weg met de federale staatsveiligheid. “Wat we zelf doen, doen we beter”, weet je wel. Als de informatiedoorstroming verbeterd moet worden, dan los je dat op door meer en beter samen te werken, niet door een eigen Vlaamse Staatsveiligheid light op te richten.

Ook de (federale) Raad van State moet op de schop. Die Raad geeft adviezen bij de totstandkoming van wetgeving, maar is ook een rechtscollege dat beslissingen van overheden (gemeente, provincie, gewest, federale overheid,..) kan schorsen en vernietigen. Ze is al kritisch geweest voor beslissingen van N-VA-ministers. Denk aan de vernietiging van de beslissing van Theo Francken om de retributie voor een verblijfsvergunning te verhogen (DM 16/9) of de vernietiging van de beslissing van minister Homans om enkele burgemeesters in de rand niet te benoemen (DM 2/7). Of het verzet tegen Uplace. Vlaanderen heeft al langer eigen administratieve rechtscolleges om bijvoorbeeld bestuurlijke geldboetes op milieu-inbreuken en de beroepen tegen stedenbouwkundige vergunningen te beoordelen. Jambon I wil nog meer beroepen op Vlaams niveau organiseren – ook beroepen bij ‘complexe dossiers’ en tegen Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (RUP). Vlaanderen zal de Raad van State op die manier verder ‘droogleggen’: op den duur zullen nog amper Nederlandstalige zaken instromen.

Stijn Bex (Groen). Beeld BELGA

Beroepen die toch nog bij de Raad van State belanden, zouden binnen het jaar afgehandeld moeten worden. Een terechte én hypocriete vraag, aangezien de Vlaamse procedures nu al langer duren dan die voor de verfoeide Raad van State. Vlaanderen wil daarvoor per decreet ‘inbreken’ in de werking van de Raad van State, via de ‘impliciete bevoegdheden’. Dat is verregaand, omdat de regels over de werking van de Raad van State enkel bij federale wet geregeld kunnen worden. En wat als de Raad van State niet binnen het jaar zou oordelen? Zal de beslissing van de Vlaamse overheid over een RUP, een vast benoemd personeelslid, een ontbossing… dan definitief zijn? Uiteindelijk zal het Grondwettelijk Hof oordelen of deze Vlaamse putsch grondwettelijk is.

Ultieme scheidsrechter

Dat Grondwettelijk Hof zal zijn werk hebben de komende vijf jaar. De ‘grensconflicten’ die Vlaanderen bewust gaat opzoeken, zullen door het hoogste rechtscollege van het land moeten worden beslecht. Dan zal het niet alleen gaan over de expansiedrang van de Vlaamse minister van Justitie. Maar ook over de sociale bescherming met twee snelheden in het akkoord van Jambon I. Veel maatregelen botsen mogelijk met het gelijkheidsbeginsel van art. 23 van de Grondwet – 10 jaar in het land verblijven (waarvan 5 jaar ononderbroken) om een beroep te doen op de Vlaamse zorgverzekering. Opnieuw zal het Grondwettelijk Hof de ultieme scheidsrechter zijn. Hoe lang zal het duren voor Vlaanderen ook het hoogste rechtscollege onder vuur neemt, omdat het Grondwettelijk Hof naar het oordeel van Jambon I te vaak dwarsligt?

Dit meer dan 300 pagina’s tellende akkoord staat bol van de potentiële conflicten met het federale niveau. Deze Vlaamse regering mikt openlijk op een permanente clash met de federale instellingen en rechtscolleges die onze fundamentele grondrechten en de werking van de overheid waarborgen.

Stefaan Van Hecke (Groen). Beeld BELGA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234