Zondag 29/11/2020
Sabrine Ingabire.Beeld DM

ColumnSabrine Ingabire

Is uw financiële stabiliteit alleen maar het gevolg van hard werk of is het ook de erfenis van het kolonialisme?

Sabrine Ingabire is journaliste en schrijfster. Ze is aan de slag bij NRC Handelsblad in Amsterdam. Haar column verschijnt tweewekelijks.

‘Sabrine, wat moeten we doen tegen racisme?’ De eerste keer dat een witte persoon mij dit vroeg, was ik 21. Mijn eerste opiniestukken hadden aandacht gekregen, ik had net mijn eerste column, en witte progressieven, die vaak twee keer zo oud waren als ik, vroegen me dus de hele tijd wat ze moesten doen. Wist ik veel? Was ik de enige zwarte antiracismestrijder in Vlaanderen? Waarom zouden ze dit anders vragen aan een kind dat zelf maar net het verschil tussen ‘blank’ en ‘wit’ had geleerd? De verantwoordelijkheid die in die vraag schuilde, overweldigde me, en toch deed ik mijn best om te antwoorden: ik wist niet beter.

Drie jaar later kan ik deze steeds terugkerende vraag niet meer aanhoren. Heb ik het racisme uitgevonden? Ben ik diegene die door het racisme privileges heeft? Hoezo moet ik het voor je oplossen? En waarom google je het niet gewoon zelf? Deze vraag is pervers.

Ze getuigt van zo veel onwetendheid, privilege en luiheid. Daarbovenop ontkent ze al het reeds geleverde werk en de strijd van zwarte activisten en denkers. Maar nu witte mensen beseffen dat racisme bestaat, beginnen ze zelf te herhalen wat we de hele tijd zeggen: lees, koop en deel het werk van zwarte activisten en schrijvers. En dat moet je ook doen, in plaats van aan je lokale activist of je ene zwarte vriend of collega te vragen “hoe racisme is” en “wat we kunnen doen”. Zwarte mensen putten zich op dit moment uit door tegelijk therapeut en leraar te zijn voor hun witte kennissen. En hoe leuk het ook is dat witte mensen eindelijk toegeven dat racisme bestaat, ons werk lezen, liken en delen, met ons demonstreren en Instagrammable foto’s nemen en posten: het weegt niet op. Dat is het strikte minimum.

Racisme en seksisme zijn dan wel structurele problemen, ze hebben interpersoonlijke gevolgen. Terwijl ik als zwarte persoon achtergesteld word, word jij als witte persoon geprivilegieerd. Concreter: ik blijf arm, jij wordt rijker. Ik ben gestrest, jij hebt tijd en geld om fysiek en psychisch gezond te zijn. Jij wordt steeds meer geprivilegieerd, ik blijf vechten om een systemische achterstand in te halen.

Dus ja, goed dat je beseft dat de overheid structurele ongelijkheid moet aanpakken, maar hoe ben jij, als individu met privileges en macht, bereid die macht en privileges in te zetten? Wie neem je aan in je bedrijf? In leidinggevende posities? Aan wie verhuur je je woning? Steun je zwarte bedrijven? Neem je vluchtelingen in huis? Betaal je de coronaboetes van jongeren van kleur? Betaal je je schoonmakers genoeg? Doneer je maandelijks een percentage van je loon aan de zwarte organisaties en activisten die al jaren aan de frontlinie van deze strijd staan? Aan de queer, trans en vrouwelijke activisten die al jaren hun gezondheid opofferen en haat terugkrijgen? Laat je een potentiële woning of baan liggen ten voordele van de persoon van kleur die met jou als laatste kandidaat overblijft? Boycot je racistische instellingen en bedrijven? Doneer je jaarlijks gloednieuwe spullen aan arme scholen? Niet als filantropie, nee, uit morele gerechtigheid?

Het zijn voorbeelden van individuele herstelbetalingen zoals de Afro-Amerikaanse schrijver Michael Eric Dyson ze bespreekt: herstelbetalingen die witte individuen of privé-instellingen doen aan zwarte individuen en organisaties. Zonder te wachten tot de overheid erkent dat ze gekoloniseerde landen, volkeren en hun nakomelingen herstelbetalingen verschuldigd is. Witte individuen doen het, omdat ze erkennen dat de slavernij en het kolonialisme hen financiële voordelen heeft gegeven en blijft geven, en dat dat oneerlijk is. Voor velen voelt dit als te radicaal, maar zoals Dyson aan de New York Times vertelt: “Als het je niets kost, ben je niet echt bezig met verandering; je bent bezig met gemakzucht. Ik vraag je om serieuzer en strategischer te gaan nadenken over waarom je bezit wat je bezit.”

Nu, ik weet zelf ook dat witte mensen hun ‘hard verdiende centen’ niet weggeven aan zij die ‘niets hebben gedaan om het te verdienen’. Zeker niet als ze het niet kunnen claimen als ‘goed doel’. Maar is je financiële stabiliteit alleen maar het gevolg van je hard werk of is het ook de erfenis van het kolonialisme? Niet alleen landen als België en Nederland werden rijk van het kolonialisme, ook Belgische en Nederlandse burgers en hun nakomelingen genieten ervan. En dit geldt voor alle Europese koloniale machten en hun burgers en nakomelingen. 

Vraag jezelf eens af: waar komt het geld vandaan, waarmee je grootouders konden verzekeren dat je ouders een comfortabel leven hadden, waardoor je ouders konden verzekeren dat jij een comfortabel leven hebt, waardoor jij kunt verzekeren dat je kinderen een comfortabel leven hebben? Als je die vragen kunt beantwoorden, dan pas begrijp je waarom likes, posts en leuke protestborden weinig betekenen wanneer de ongelijkheid zo diep zit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234