Zaterdag 20/07/2019

Standpunt

Is - of beter wás - Laurette Onkelinx een machtspolitica? Zeer zeker

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur van deze krant.

Beeld Wouter Van Vooren

Het politieke einde van een tegenstrever is een goed moment om eerbare politici te onderscheiden van de, welja, anderen. Ook bij de tegelijk laattijdige en toch onverwachte aankondiging van de exit van PS-boegbeeld Laurette Onkelinx geldt die regel.

Er zijn toppolitici, uit alle democratische partijen, die moeiteloos hun diepe en blijvende meningsverschillen met mevrouw Onkelinx weten te overbruggen om hun respect te betuigen. En er zijn er anderen die er zich van afmaken met een boertige tweet.

Je kunt het eerste hypocriet noemen. Wij willen het liever een klein gebaar van menselijke grootsheid noemen. Het is het wederzijdse respect onder gladiatoren.

Is – of beter wás – Laurette Onkelinx een machtspolitica? Zeer zeker. Zoals Wilfried Martens, Jean-Luc Dehaene of Herman Van Rompuy dat waren, of zoals Guy Verhofstadt en Bart De Wever dat nog altijd zijn. Als het voor al die sterke mannen geen schande is om de macht te hanteren, dan zou het dat voor een sterke vrouw ook niet mogen zijn.

Laurette Onkelinx. Beeld BELGA

Door de lengte van haar loopbaan en de duurzaamheid aan de top is Laurette Onkelinx de belangrijkste politica uit de geschiedenis van dit land. Dan verdien je enig respect bij het afscheid, ook als je een machtspolitica bent.

Ook voor wat mevrouw Onkelinx gedaan heeft met de haar toebedeelde macht, verdient ze krediet, zélfs als je een ideologische opposant bent. Alleen al wat ze op sleuteldepartementen als Gezondheid en Justitie gedaan heeft voor vrouwenrechten of familierecht, reikt verder dan wat sommige van haar criticasters in heel hun loopbaan zullen hebben bewerkstelligd.

Je kunt het oneens zijn met bijvoorbeeld de waarde van tijdskrediet, of met haar banenplannen voor jonge werkzoekenden. Maar je kunt niet zeggen dat ze enkel voor het postje haar rok is komen verslijten op de regeringsbanken.

Duistere kant

Natuurlijk is Laurette Onkelinx geen heilige. Haar politieke erfenis vertoont ook een duistere kant. Door de timing van haar afscheid, te midden de grootste interne crisis bij de PS sinds de moord op André Cools, worden de schijnwerpers ook vol op die schemering gericht. Terecht.

Als formeel en informeel leider van haar partij in de hoofdstad heeft Laurette Onkelinx haar gezag nooit ingezet om een frisse wind van transparantie en goed bestuur door de rangen te jagen. Ze heeft altijd vrede genomen met het status quo. Dat is een ernstige misrekening gebleken. Daarvoor betaalt de stad, de partij en uiteindelijk ook zijzelf een zware prijs.

Wat bestuurlijk en ethisch misging in Brussel, heeft ze niet gezien. Ze had het kunnen zien. Moeten zien. Het gebeurde vlak onder haar neus.

Symbolisch treffend is dat op dezelfde dag dat mevrouw Onkelinx haar uittrede aankondigde, de gevallen Brusselse PS-engel Pascale Peraïta de beschamende moed had om haar gewenste terugkeer als directeur bij Samusocial te laten noteren. Peraïta was lange tijd een beschermelinge van Onkelinx, net als haar compagnon Yvan Mayeur.

Met hun tomeloze gegraai hebben Mayeur en Peraïta hun chef de fatale dolk in de rug gestoken. Maar mevrouw Onkelinx heeft dat ook al te gemakkelijk toegelaten.

Eenzaam in de bunker

Ook in die politieke verantwoordelijkheid schuilt een erg menselijke tragiek. Uiteindelijk is de deels gedwongen exit van Laurette Onkelinx een pijnlijke illustratie van hoe vele machthebbers te laat, en zelf vaak als laatste, doorhebben dat hun tijd gekomen is.

Dat heeft ze met haar partijvoorzitter Elio Di Rupo gemeen. Die zit nog altijd waar hij zit. Na het adieu van Onkelinx en de tijdelijke aftocht van Paul Magnette wordt het stilaan wel erg kil en eenzaam aan de PS-partijtop. Alleszins is nu wel duidelijk waarom meneer Di Rupo zo letterlijk alleen stond bij zijn recente boekvoorstelling. Het is de eenzaamheid van de bunker.

Hun ijver om ook zelf weer krampachtig de partij en de oppositie te willen leiden, is de ambitie te veel geworden voor Di Rupo en Onkelinx. De wind of change die door land en gewest waait, hebben ze niet of veel te laat gevoeld. Het is een wind die naast verandering ook aansprakelijkheid, soberheid en transparantie van politici vergt.

Op affairisme heeft men Laurette Onkelinx nooit kunnen betrappen. Maar inzake cliëntelisme en nepotisme behoorde ze tot de trés vieux PS. Achteloos verwierp ze deontologische bezwaren tegen de vele overheidscontracten van haar echtgenoot-topadvocaat. Te laat (of helemaal niet) besefte ze dat die naar arrogantie neigende achteloosheid niet meer bij deze tijd hoort.

Zelf waarschuwt Laurette Onkelinx voor “een verbrokkelde democratie". Ons lijkt dat toch eerder een logische en democratische afwisseling van macht en tegenmacht. Niemand heeft een eeuwig trekkingsrecht op de macht. Zelfs de PS niet. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden