Dinsdag 28/01/2020
Beeld GEERT JOOSTENS

Column

"Is het 'victim shaming'? Niemand snapt er nog iets van. Wie te geloven? Wat te doen?"

Halina Reijn is actrice bij Toneelgroep Amsterdam en schrijft wekelijks over wat haar bezighoudt

Op straat is het stil als de vermeende verkrachter van een Nederlandse televisiepersoonlijkheid zijn verhaal doet in een talkshow. Zijn advocaat zit naast hem en buldert fel dat ze de beroemde presentator zullen aanklagen wegens smaad. Is het een onterechte heksenjacht zonder bewijzen die thuishoort in de rechtszaal? De ogen van de beschuldigde producent zijn bloed­doorlopen. Hij is ‘standrechtelijk geëxecuteerd’ beweert hij, en kan alleen maar huilen. 

Is het victim shaming? Niemand snapt er nog iets van. Wie te geloven? Wat te doen? “Hoe nu verder?”, kopt ieder zichzelf respecterend damesblad in grote kleurige letters. Ondertussen ploeteren Hollandse journalisten voort op zoek naar een verhaal. “Klopt het dat jullie naakt moesten douchen na afloop van een les met jullie leraar?” Ja, het klopt. Maar dat is meer dan twintig jaar geleden en zullen we dit binnenskamers oplossen? 

Voordat de New Yorker en The New York Times met hun verhalen over Harvey Weinstein naar buiten kwamen, hadden ze maanden en maanden onderzoek gedaan en een grote ­hoeveelheid slachtoffers in kaart gebracht die met naam en toenaam genoemd wilde worden. 

“Het journalistieke handboek lijkt in Neder­land van tafel te zijn geveegd!”, beweren verontruste columnisten. Toch is er iets positiefs bewerkstelligd. Zelfs als de pers ontweken wordt, kan men met vereende krachten en na erg gedegen onderzoek van professionals een poging wagen iets blijvends te veranderen. Mannen die al tientallen jaren misbruik maken van hun machtsposities, op zo’n ingesleten en geïnstitutionaliseerde manier dat ze zelf niet eens meer doorhebben dat hun gedrag grensoverschrijdend is, kunnen intern aangesproken en hopelijk eindelijk gestopt worden.

Roerige tijden

In Nederland worden de theateropleidingen onder de loep genomen, en terecht. Op een school waar sprake is van een voortdurende afvalrace en waar kwetsbare leerlingen per definitie schaamte moeten overwinnen om goed te worden in hun vak, is machtsmisbruik een groot gevaar. In mijn optiek gaat het absoluut niet om een paar individuen, maar om een systeem dat sinds de jaren 70 fout functioneert en ernstig moet worden herzien. Niet alleen een aantal leraren permitteert zich van alles, maar de collega’s en leidinggevenden (ook vrouwelijke) houden deze vorm van seksueel getint machtsmisbruik in stand door de betreffende heren een hand boven het hoofd te houden. Net op een toneelschool moet iedereen zich veilig voelen.

De producer en de tv-persoonlijkheid zeggen allebei kapot te zijn van de hele toestand. Ze doen beiden aangifte tegen elkaar. In Parijs ­verstoren halfnaakte feministen woest een event ter ere van een vermeende dader, filmregisseur Roman Polanski, en House of Cards krijgt geen extra seizoen. Het zijn roerige tijden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234