Maandag 13/07/2020

OpiniePatrick Loobuyck

Is er een probleem in ons onderwijs? Ja. Is dat allemaal de schuld van racisme? Nee

Patrick Loobuyck.Beeld Stefaan Temmerman

Patrick Loobuyck is filosoof, verbonden aan de Universiteit Antwerpen en de UGent. Hij is de auteur van Samenleven met gezond verstand.

“Racisme is diepgeworteld in de structuren van ons onderwijs.” Michiel Lippens en Julia Steenwegen, onderzoekers aan de Universiteit Antwerpen, pleiten in hun opiniestuk daarom voor aparte schoolinitiatieven van minderheden, als constructieve stap naar gelijkheid. In een ideale wereld zijn er geen gesegregeerde scholen, maar de wereld is niet ideaal, zo spreken ze de Afro-Amerikaanse mensenrechtenactivist en socioloog W.E.B. Du Bois na.

Deze analyse schiet tekort. Ons onderwijs worstelt met gelijke kansen, maar de interpretatie dat het probleem van ongelijkheid het resultaat is van racisme en discriminatie is eenzijdig, contraproductief en onjuist. De werkelijkheid waar leerlingen, leerkrachten en scholen dagelijks mee geconfronteerd worden en aan de slag gaan, is complexer dan dat. Alsof de thuistaal geen rol kan spelen. Alsof de schoolcultuur van de ouders geen rol kan spelen. Alsof de kansarmoedige thuissituatie geen rol kan spelen. Lippens en Steenwegen dekken zich in tegen dit soort opmerkingen, want alleen al het stellen van die vragen noemen ze ‘impliciet racisme’. Ziehier een zelfbevestigende redenering. Een onweerlegbare stelling kan echter geen wetenschap zijn, hoogstens ideologie.

Zeker, er zijn leerkrachten die er racistische opvattingen op nahouden, maar zij zijn niet representatief voor ons onderwijs en wat daar op de werkvloer gebeurt. Er zijn, met name ook tijdens de coronatijd, zo veel initiatieven om jongeren uit achtergestelde minderheidsgroepen erbij te houden en hun ouders te bereiken. Leerkrachten en scholen geven hun leerlingen niet zomaar op, er worden brugfiguren ingezet en drempels weggewerkt, de lat is hier en daar lager gelegd, enzovoort. Je kunt discussiëren of het voldoende, efficiënt en wenselijk is, maar die inspanningen en intenties negeren doet de werkelijkheid tekort.

Mocht er een rode knop bestaan die ervoor zorgt dat iedereen gelijke onderwijskansen heeft, dan zouden we die maar wat graag indrukken. De leerkrachten en onderwijsverantwoordelijken nog het eerst. Alleen, die knop bestaat niet. Het is behelpen met zoeken en proberen, met vallen en opstaan. Iedereen gelijke kansen geven in onze complexe en diverse immigratiesamenleving is een unieke uitdaging. Er is hiervoor geen draaiboek uit het verleden. Dat de onderwijsactoren hier niet meteen helemaal in slagen is frustrerend, maar niet verwonderlijk.

Laten we samen blijven zoeken naar hoe het beter kan – met inbreng van onderzoek, dialoog met betrokkenen, terreinervaring en good practice. Of islamitische scholen en meer segregatie daartoe kunnen bijdragen? Het is niet de weg die ik zou nemen. Akkoord dat leerlingen naar waarde moeten worden geschat en in veiligheid over zichzelf en hun leefwereld moeten kunnen leren. Dat is inderdaad een werkpunt in ons onderwijs, maar segregatie is niet het juiste antwoord. Segregatie ontzegt onze toekomstige burgers (zowel uit de meerderheid als uit minderheden) om zich in hun ontwikkelingsproces van jongs af aan te leren verhouden tot andersdenkenden, tot etnisch-culturele diversiteit en de kansen en conflicten die hiermee gepaard gaan. We leven niet in een ideale wereld, net daarom is intercultureel onderwijs zo belangrijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234