Zondag 25/07/2021
Alain Gerlache. Beeld DM
Alain Gerlache.Beeld DM

ColumnAlain Gerlache

Is de Franse Gemeenschap op sterven na dood?

Journalist Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Zijn column verschijnt op maandag.

De gemengde parlementaire commissie Kamer/Senaat die de zevende staatshervorming moet voorbereiden, is in algemene onverschilligheid aan het werk gegaan. Net als op Netflix is zeven seizoenen wat van het goede te veel. Het kan niet meer boeien.

Toch hebben de producers van Vivaldi geprobeerd het scenario wat op te frissen. Volgens het script van Eliane Tillieux (PS) en Stephanie D’Hose (Open Vld), de voorzitsters van respectievelijk de Kamer en de Senaat, zal men deze keer de mogelijkheden bestuderen om “de bevoegdheidsverdeling, de werking van de instellingen en de samenwerking tussen de verschillende geledingen van de Staat efficiënter te laten verlopen”.

De gezondheidscrisis heeft alle zwakten van het land aan het licht gebracht, van de overvloed aan gezondheidsministers tot het ontbreken van een hiërarchie van de normen, in filmtaal de final cut. Er moet dus een “objectieve inventaris” worden gemaakt.

Is het met het oog op die ‘objectiviteit’ dat de burgers deze keer niet worden vergeten en men in een grote volksraadpleging hun mening over de hervorming zal vragen? De meerderheid gelooft erin. Gilles Vanden Burre, de fractieleider van Ecolo in de Kamer, verwelkomt “een nieuwe manier om de institutionele hervormingen aan te pakken”. Voor de N-VA-commissieleden Sander Loones en Karl Vanlouwe lijkt “deze commissie een typisch Belgisch verhaal te worden: weinig efficiënt, niet democratisch en veel tijdverspilling”.

Rampscenario

Om te begrijpen wat er echt op het spel staat, moeten we terug naar de verklaringen van Frédéric Daerden, enkele dagen vroeger, tijdens een commissiedebat in het parlement van de Franse Gemeenschap. De gemeenschapsminister van Begroting schetste er een erg somber beeld van de toestand van wat men in het zuiden van het land de Waals-Brusselse Federatie noemt. Zijn conclusie was duidelijk: “In de huidige omstandigheden is de financiële situatie van de federatie onhoudbaar. Ze is niet goed en ze verbetert niet.”

Ter herinnering: de Franse Gemeenschap bezit belangrijke bevoegdheden voor onder meer onderwijs, cultuur en sport en ook voor bepaalde aspecten van het gezondheidsbeleid (die tussen twee ministers verdeeld zijn!). Maar ze kan geen belastingen heffen en haar complexe financieringssysteem beschermt haar niet tegen de economische conjunctuur. Resultaat: na een historisch deficit van 1,9 miljard euro in 2020 is er dit jaar weer een put van 1 miljard, zonder hoop op beterschap tegen 2024. De schuld zal dan 15 miljard euro bedragen. Ze zal in deze legislatuur verdubbeld zijn.

Het is niet de eerste keer dat Daerden de alarmklok luidt over de financiële toestand van de instelling. Maar deze keer stelt hij de existentiële vraag. “Het is duidelijk dat er institutionele evoluties zullen komen. Wordt het gewoonweg de verdwijning van de band tussen Wallonië en Brussel? Dat zou een grote vergissing zijn, maar volgens mij is een evolutie noodzakelijk.” Die uitspraak is des te opmerkelijker uit de mond van de viceminister-president, die bovendien sinds maart ook voorzitter is van de Luikse federatie van de Parti Socialiste. Ze heeft dus een heus politiek gewicht.

Dead Man Walking

In werkelijkheid is de Franse Gemeenschap een dead man walking. Al van bij haar oprichting werd ze ondermijnd, niet alleen door haar ontoereikende financiering maar ook door haar gebrek aan legitimiteit en haar vage identiteit, die men tracht te maskeren met een controversiële naam: Waals-Brusselse Federatie.

Wanneer minister Daerden over een “grote vergissing” spreekt, heeft hij het trouwens niet over de verdwijning van de Gemeenschap als dusdanig maar over het einde van de ‘band’ tussen Wallonië en Brussel. Het wordt tijd dat de Franstaligen de knoop doorhakken en de contouren van die ‘band’ eindelijk bepalen. Als ze er een nieuwe naam voor zoeken, zouden we Nieuw-Franstalige Alliantie kunnen suggereren.

Maar het echte probleem ligt elders. De afschaffing van de Franse Gemeenschap zou haar schuld en lasten natuurlijk niet doen verdwijnen. Die zouden gedragen moeten worden door Wallonië en Brussel, allebei met een hoogst zorgwekkende financiële toestand.

Vorige zaterdag herinnerde N-VA-voorzitter Bart De Wever in De ochtend op Radio 1 aan zijn oproep aan PS-voorzitter Paul Magnette om over een ‘ordentelijk scheidingsakkoord’ te onderhandelen. De twee voorzitters kennen de situatie perfect. Zoals altijd zullen de onderhandelingen dus over de bevoegdheden en over de financiering gaan. Laten we hopen dat ze, zoals beloofd, de efficiëntie van de dienstverlening aan de burgers niet vergeten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234