Maandag 19/04/2021
Julie Cafmeyer Beeld DM
Julie CafmeyerBeeld DM

ColumnJulie Cafmeyer

Is dat mijn hoop? Mannen die hun machogedrag in vraag stellen?

Julie Cafmeyer is theatermaker en columnist.

Ik kijk naar een schilderij van de kunstenaar Tom Liekens in de Antwerpse galerij De Zwarte Panter. De kunstenaar staat naast me, en zegt: “Dit werk heet Zelfportret met coelacant. Een machoachtig figuur heeft zojuist een kwastvinnige vis gevangen en poseert vol trots.”

“Vind jij jezelf een macho?”, vraag ik hem.

“Ik vind het fascinerend, die drang om de natuur te overmeesteren. En dan je trofee uitstallen. De eerste artistieke uitingen van de mens waren jachttaferelen op rotswanden. Het is machtsvertoon, al eeuwenlang. Mannen die tonen dat ze de grootste hebben. Vandaar die grote vis, dus.”

“Kan je me meer vertellen over de vis?”

“Wel, achter die vis schuilt een verhaal. Hij werd in 1938 aan de kust van Zuid-Afrika gevangen. Nochtans werd er gedacht dat hij al 66 miljoen jaar niet meer bestond. En dan op een dag, heel toevallig, zag een marinebioloog die prehistorische vis op een vismarktje liggen.”

“Terwijl iedereen ervan uitging dat die vis allang was uitgestorven?”

“Ja, die vis is een levend fossiel. Je kan het vergelijken met iemand die plots een dinosaurus zou vangen in de jungle. Iets kan miljoenen jaren onder de radar blijven verder bestaan.”

“Denk je dat er nog veel tevoorschijn zal komen, wezens die eigenlijk allang dood moesten zijn?”

“Wij weten bijna niets.”

Ik kijk naar de kunstenaar. Hij draagt chique puntige kostuumschoenen, grijzende haren zorgvuldig naar achteren gekamd met wax. Zijn zelfvoldane glimlach komt overeen met het zelfportret. Is dat mijn hoop? Mannen die hun machogedrag in vraag stellen?

“Je onderzoekt dus de drang om het wilde te vangen?”, vraag ik.

“De mens wil zijn omgeving beheersen. Wij hebben de wereld voor honderd procent naar onze hand gezet. Of ja, bijna honderd procent. In Europa heb je geen enkel oorspronkelijk landschap meer. Heides worden kunstmatig in stand gehouden. Moerassen zijn gedempt. Er bestaan geen oerbossen meer, behalve nog een klein stuk in Polen.”

“En juist het blijven omkappen, afslachten en kapotmaken zal onze ondergang betekenen?”

Hij denkt na, glimlacht: “Ik heb mammoetbotten thuis. Dat is ongelofelijk. Het vasthouden van een dijbeen of een wervel van een dier dat hier rondliep. Toen was hier nog toendra, onze zeeën waren dichtgevroren. Dat bot is een link tussen nu en tienduizend jaar geleden.”

“Oké,” zeg ik, “dit is wat jouw zelfportret voor mij betekent: een man vangt een vis waarvan iedereen dacht dat hij uitgestorven was. Hij etaleert zijn trots en dat maakt hem kwetsbaar. De erkenning van zijn controledrift is zijn kracht. Toch ervaart hij ook een gemis naar wonderlijke wezens die nog niet versteend zijn, die leven. Een macho op zoek naar een wilde wereld, ligt daar de oplossing?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234