Zaterdag 04/07/2020

opinie

Is alles wat wij als huisartsen doen wel wetenschappelijk onderbouwd?

Patrik Vankrunkelsven.

Patrik Vankrunkelsven is docent huisartsgeneeskunde aan de KULeuven

Bij 90 procent van de patiënten die bij huisartsen komen wordt de klacht afgehandeld door de huisarts. Maar is alles wat wij als huisartsen doen wel wetenschappelijk onderbouwd? Dezelfde vraag dient trouwens gesteld te worden voor de tweede en derde lijn, en het antwoord is duidelijk: neen. Voor heel wat medische situaties weten we niet of we de optimale behandeling inzetten. Wat we dan doen is gebaseerd op gewoonte, overlevering, ‘expert-opinion’, of ondermaats wetenschappelijk onderzoek. Daarom is die zorg zeker niet altijd fout of gevaarlijk, maar vaak blijft er toch een zekere twijfel over het nut.

De Nederlandse huisartsen hebben die alledaagse kwalen waar de behandeling onvoldoende is onderbouwd, in kaart gebracht en komen op 787 onderzoeksvragen die ze graag op een wetenschappelijke manier willen beslechten. De lacunes in Nederland gelden ook bij ons, bijvoorbeeld aan een middenoorontsteking, een veel voorkomende aandoening bij kinderen. We weten dat we meestal best alleen pijnstilling geven, maar als er antibiotica gegeven worden, stelt zich de vraag: hoelang moeten we ze dan optimaal geven? Die duur moet bepaald worden met oog op eventueel hervallen van de ziekte, de nevenwerkingen, resistentievorming. Maar we weten het niet en gokken een beetje: 5 of 7 dagen. 

Vele kinderen krijgen, zeker na meerdere oorontstekingen ‘buisjes’ in de trommelvliezen. Deze functioneren vaak maar enkele maanden. Deze ingreep heeft effect op de bestaande klachten, maar er blijven vragen voor welke kinderen het een voordeel biedt op het aantal recidieven of op het gehoor op lange termijn. Ook daar is geen bewijs voor en toch gebeurt de ingreep heel vaak. 

Nog een dagelijkse klacht is ‘reflux’ of zuurbranden van de slokdarm. Dit soort klachten komt voor van zeer jong tot zeer oud. Er worden massaal veel zuurremmers voorgeschreven en vaak zeer langdurig. De invloed op de acute klachten kennen we, maar of we deze medicatie langdurig moeten geven of gewoon af en toe als de slokdarm tegenpruttelt, dat is ook een grote vraag. Dit soort onbekenden is niet onbelangrijk, want we weten alvast dat langdurig gebruik van deze medicatie nadelen heeft. Of de voordelen daar tegen opwegen moeten we dringend uitzoeken.

Knieartrose

Interventies of behandelingen waarvan men een hoge return van verwacht, krijgen gemakkelijker funding dan onderzoek waar niets mee te verdienen valt. Dat lijdt vaak tot situaties waar noch de patiënt, noch de overheid beter van wordt. Nemen we knieartrose waar een groot deel van de bevolking mee te maken krijgt. Het ‘opkuisen’ van het gericht door middel van arthroscopie (kijkoperatie) werd sterk gepromoot op basis van tweederangs wetenschappelijk onderzoek. 

België is nu koploper in de wereld wat betreft artroscopieën voor deze aandoening. Gelukkig hebben we nu betere research waaruit blijkt dat behandeling maar voor zeer weinig mensen zinvol is. Toch wordt deze dure ingreep nog al te veel toegepast. Aan de andere kant weten we dat eenvoudige behandelingen zoals oefentherapie bij de kinesitherapeut de aandoening lang kunnen stabiliseren. Alleen weten we niet welke soort oefeningen het meest efficiënt zijn, en welke patiënten daar het meest voordeel van hebben. Er is natuurlijk geen enkele firma die dit onderzoek zal sponsoren. Vandaar dat de Nederlandse collega’s nu smeken om wat meer middelen uit te trekken voor dit onderzoek dat niet kan rekenen op commerciële belangstelling. 

Ons eigen Kennis Centrum (KCE) trekt al middelen uit, maar het mag ook in België nog wel wat meer zijn. Op termijn kan de overheid er allen maar mee winnen: in een vroeg stadium de juiste behandelingen geven kan veel onnodige kosten in een later stadium voorkomen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234