Donderdag 12/12/2019

Opinie

Iran-akkoord: hoog tijd dat Europa harder op tafel klopt

Beeld RV

Tom Sauer is professor internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen en auteur van De strijd voor vrede. En hoe we die kunnen winnen.

Terwijl het Noord-Koreaanse proliferatiedossier in de goede richting lijkt te evolueren - zonder enige garantie weliswaar - hangen boven Teheran donderwolken aan de hemel. Ironisch dat Israël, de enige staat in het Midden-Oosten met een geheim kernwapenarsenaal, vandaag hoog van de toren blaast tegen Iran. Daar zit de timing voor iets tussen. President Donald Trump dreigt ermee voor 12 mei de VS terug te trekken uit het nucleaire akkoord dat in 2015, na jarenlang onderhandelen, succesvol werd gesloten.

De kracht van dat multilaterale akkoord bestaat erin dat het de civiele nucleaire capaciteit van Iran beperkt, zodat het relatief veel tijd - een jaar - nodig heeft om door vals te spelen een kernbom aan te maken. Dat is tijd die de internationale gemeenschap koopt om dat geheime programma te ontdekken, onder meer door middel van de vele controles door het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). Alle tien rapporten van het IAEA wijzen erop dat Iran zich aan de afspraken houdt. Met andere woorden: het akkoord werkt.

Trump heeft het akkoord altijd bekritiseerd. Dat het een akkoord is dat Obama's handtekening draagt, is één verklaring. Een andere is dat de VS de macht van Iran in het Midden-Oosten willen beperken ten voordele van Saudi-Arabië en Israël, twee bondgenoten van oudsher.

De cruciale vraag is of de EU moet meestappen in dit Amerikaanse verhaal. Natuurlijk heeft elk akkoord mankementen. De voornaamste kritiek die geformuleerd kan worden is dat aan de beperkingen voor het nucleaire programma van Iran op zeker moment - binnen 10 tot 20 jaar - een einde komt, en dat Iran dan in principe opnieuw de kans heeft om sneller kernwapens aan te maken, mocht het dat wensen.

Maar zonder die tijdslimieten was er simpelweg geen akkoord. En waar hadden we dan gestaan? Zonder het akkoord zou Iran ondertussen de capaciteit hebben om een 'Noord-Koreaantje' te doen en kernwapens te testen, of zou de VS het Midden-Oosten helemaal in vuur en vlam gezet hebben door Iran aan te vallen. Was dat dan beter geweest? Het is voor een groot stuk de verdienste van de EU dat dit akkoord samen met de VS, Rusland en China tot stand gekomen is. Als de EU het akkoord wenst te behouden, en daar is alle reden voor, moet ze nu opstaan en er alles aan doen om de regering-Trump op andere gedachten te brengen.

De Franse president Emmanuel Macron en de Duitse kanselier Angela Merkel zijn de afgelopen dagen het akkoord aan de andere kant van de oceaan al gaan verdedigen, voorlopig zonder zichtbaar resultaat.

Het wordt inderdaad tijd dat de EU opkomt voor haar eigen economische en andere belangen. Het is niet omdat we tijdens de Tweede Wereldoorlog dezelfde vijand bestreden, dat onze belangen anno 2018 nog even parallel lopen.

En met een Amerikaanse president die veel duur gemaakte afspraken - zoals het klimaatakkoord van Parijs - aan zijn laars lapt, zijn we wel verplicht om ook 100 procent op te komen voor onze eigen belangen. Zo niet is de winnaar de VS en de verliezer de EU, en zullen er Europese jobs sneuvelen ten voordele van jobs in de VS. Als je een harde onderhandelaar voor je hebt, is toegeven of zacht onderhandelen geen optie.

Straaljagers

Los van het Iran-akkoord dreigt Trump er zelfs mee een handelsoorlog tegen Europa te beginnen. Moet in Brussel niet stilaan de vraag worden gesteld in welke mate de VS en Europa nog bondgenoten zijn? Hebben we op termijn niet evenveel belang bij goede relaties met onze onmiddellijke buur Rusland als met Uncle Sam, die niet meer weet van welk hout pijlen maken? Waarom wordt überhaupt nog aan een Amerikaanse straaljager voor de Belgische luchtmacht gedacht?

Als Iran kernwapens aanmaakt, is dat vanwege geografische redenen bedreigender voor Europa dan voor de VS. Als de handel met Iran opnieuw zou stilvallen, is dat nadeliger voor de Europese dan voor de Amerikaanse economie. Hoog tijd dat vanuit Brussel harder op tafel wordt klopt. Het is de enige taal die Donald verstaat. (En misschien werkt het nog ook.)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234