Vrijdag 04/12/2020

ColumnSaskia de Coster

In West-Europa leverde Berlusconi misschien wel de blauwdruk voor Trump

Saskia de Coster.Beeld DM

Saskia de Coster is schrijver van de romans Wij en ik en Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Amerikaanse presidentsverkiezingen hebben West-Europeanen al vaker meewarig doen opkijken, bijvoorbeeld met de moddercampagnes over en weer. Eén pittig detail uit het verleden van een presidentskandidaat en een volledige campagne kan in duigen vallen. Karaktermoord als legitiem middel in een democratie.

De verbazing en de afschuw waarmee vele West-Europeanen kijken naar deze Amerikaanse presidentsverkiezingen en vooral Trump leggen een cultuurverschil bloot, en misschien ook een onderhuids West-Europees superioriteitsgevoel. Verbazing kan een manier van wegkijken zijn, vanuit een moral high ground

Dat deze verkiezingen een nek-aan-nekrace konden worden, het stond in de wispelturige sterren geschreven. De cijfers waren er. Eind 2019 was de werkloosheid op haar laagste peil in vijftig jaar. In het begin van dit jaar zei bijna 60 procent van de Amerikanen dat ze er financieel beter voorstonden dan een jaar eerder. Trump heeft voor een deel van zijn volk gezorgd, op economisch vlak, en heeft hun nationalistische triomfalisme en vrijheidsdenken aangezwengeld.

Het lijkt me belangrijk de komende tijd inhoudelijk in te gaan op Trumps politiek van protectionisme, van insinuaties en hyperbolen, en ook op de beweging die hij vanuit de VS de afgelopen jaren in Europa mee heeft versterkt.

In West-Europa was de Italiaanse mediamagnaat-wordt-politicus Berlusconi de man die eind vorige eeuw misschien wel de blauwdruk voor Trump heeft geleverd. Hier beseffen blanke, rechtse mannen als Dedecker en Francken dat ze hun enthousiasme voor Trump best wat nuanceren. Enige wellevendheid is nog aangewezen. Enkel Gerolf Annemans, lid van de meest extreme partij in Vlaanderen, Vlaams Belang, durft met de hashtag #StoptheSteal te insinueren dat China dit keer de verkiezingen in de VS manipuleert.

Ook Oost-Europa houdt de blik strak op de VS gericht als referentiepunt en sommige leiders daar zijn explicietere Trump-aanhangers. Na de val van het communisme was er in Oost-Europa al een rechts-nationalistische beweging ontstaan, met leiders die vraagtekens hadden bij onze rechtsstaat en democratie, en die opgepookt is door de minachting van West-Europa voor Oost-Europese aangelegenheden. Oost-Europa is voor de VS wél belangrijk, onder meer als buffer tegen Rusland. Journalist Marijn Kruk toont in De Groene (2/9) waarom radicaal-rechtse denkers een toevluchtsoord vinden bij Oost-Europese leiders en denkers als Viktor Orbán. Le Pen, Baudet, Salvini schurken tegen Orban aan en allen zijn ze de afgelopen jaren aangemoedigd door het succesverhaal van Trump. 

Doorheen Oost-Europa is er een heel leger mini-Trumpjes opgestaan is, zoals Van Middelaar ze in NRC noemt, leiders die meesurfen op het nationaal-populistische gedachtegoed à la Trump. Er zijn tegenbewegingen, zoals in Polen, waar de grote protesten tegen de strengere abortuswetten van de nationalistische regering uitgroeien tot enorme democratische oppositiebetogingen. In een kolkende modderstroom vechten efficiënte, destructieve oplossingen met democratische waarden. Niet enkel in de VS.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234