Maandag 21/10/2019

Opinie

In Wallonië is ongeveer alles mogelijk op 14 oktober

Alain Gerlache. Beeld kos

Alain Gerlache is zelfstandig journalist voor onder meer RTBF en opiniemaker voor De Morgen.

Rochefort is een toeristisch stadje in de Ardennen waar zowel Vlamingen als Walen komen. Het staat ook bekend om zijn Festival van de lach. Misschien omdat ze daar zo veel gevoel voor humor hebben, treedt er een van de origineelste lijsten van Wallonië aan: een kartel van PS en MR. Lijsttrekker is rijzende ster Pierre-Yves Dermagne, gewezen Waals minister en fractieleider van de PS-oppositie in het Waals parlement. De federale minister van Mobiliteit, de liberaal François Bellot, duwt de lijst.

Op het terrein

Met de verkiezingen van mei 2019 in het verschiet, hebben de twee grote Waalse partijen, PS en MR, geen goed woord over voor elkaar. Maar op het terrein is hun verhouding veel genuanceerder omdat het Franstalige politieke landschap nog nooit zo gefragmenteerd is geweest. 

Aan Vlaamse kant hebben het federale en regionale niveau dezelfde coalitie, maar in Franstalig België is dat niet het geval. De MR zit als enige Franstalige partij in de federale regering, Wallonië wordt sinds juni 2017 door een krappe meerderheid van MR en cdH bestuurd, in Brussel heeft de coalitie PS-cdH-DéFI (het voormalige FDF) standgehouden en in de Franse Gemeenschap blijven PS en cdH de macht delen.

Een andere bijzonderheid, deze keer exclusief voor Wallonië: wie op de grootste lijst van de meerderheidscoalitie de meeste voorkeurstemmen heeft gekregen, wordt automatisch burgemeester. Dat maakt een einde aan de klassieke koehandel waarin een kleine partij in ruil voor haar steun aan een andere formatie het burgemeesterschap krijgt. Als Vlaanderen dezelfde regel zou toepassen, dan zou de vraag of Kris Peeters (CD&V) burgemeester van Antwerpen kan worden, door tussen N-VA en Groen te kiezen, niet aan de orde zijn. Dat is gezonder voor de democratie en geeft de stem van de burgers meer gewicht.

Kan niet anders

Maar die regel sluit niet alle politieke berekeningen uit. In Bergen is aftredend burgemeester Elio Di Rupo lijstduwer voor de PS. Hij heeft de kop van de lijst afgestaan aan Nicolas Martin, zijn vervanger toen hij in de Wetstraat 16 zat. Voor de voorzitter van de Parti Socialiste is dat een manier om te tonen dat zijn critici, ook binnen de PS, ongelijk hebben met hun bewering dat hij zich aan de macht vastklampt. 

Maar als Elio Di Rupo op de avond van 14 oktober de kampioen van de voorkeurstemmen bij de PS is, dan zal hij verplicht zijn om de burgemeesterssjerp weer te omgorden. Dat zal hij niet met tegenzin doen, want hij voert actief campagne in de stad die hij al achttien jaar bestuurt. Een dergelijk plebisciet zal hem bovendien een nieuwe legitimiteit geven als leider van de PS in de verkiezingen van 2019.

Paul Magnette, Di Rupo's eeuwige ge­dood­verf­de opvolger, zal dus weer een keer zijn beurt moeten afwachten. Sinds hij moest vertrekken uit het Elysette, de zetel van de Waalse minister-president, concentreert hij zich op zijn stad Charleroi, die best een voltijdse burgemeester kan gebruiken. Hij leidt er een coalitie met de cdH en de MR – een van de gemeenteraadsleden, Olivier Chastel, is voorzitter van de liberale partij. Een teken des tijds: het belangrijkste doelwit van Paul Magnette is de PTB, die hij niet hard genoeg kan veroordelen.

Quid PTB

Hoewel de peilingen minder hoge scores beloven dan twee jaar geleden, zou extreemlinks het beter moeten doen dan in de gemeenteraadsverkiezingen van 2012. Vooral in het Luikse, dankzij de figuur van Raoul Hedebouw en de gevolgen van de Publifin-affaire. In sommige gemeenten die al decennialang door de socialisten worden bestuurd, zou de PS haar meerderheid kunnen verliezen en zelfs in de oppositie kunnen belanden. Ook in Luik-stad zal de PS misschien een bondgenootschap met de liberalen moeten sluiten. De MR zou een terugkeer naar de macht na 24 jaar oppositie als een grote triomf voorstellen, in verkiezingen die vanwege hun verrassende federale coalitie gevaarlijk zijn voor de liberalen. 

Electoraal succes van Marie Christine Marghem in Doornik zou overigens ook goed nieuws zijn voor de Franstalige liberalen. Als zij burgemeester wordt, dan moet zij namelijk de federale regering verlaten.

En de christendemocraten? CdH-voorzitter Benoît Lutgen speelt hoog spel. In Bastenaken moet hij het tegen zijn eigen broer opnemen, die een kartel leidt van PS-MR-DéFI-Ecolo, alle andere partijen dus. Een verkiezingsnederlaag op 14 oktober zou voor Benoît Lutgen een teken zijn van verder verval van zijn partij die nu in het centrum ook moet concurreren met DéFI, dat op de nieuwe populariteit van Olivier Mangain kan rekenen. Het voormalige FDF is nu in Wallonië aanwezig en kan zelfs liberale kiezers aantrekken die ontgoocheld zijn over de bocht naar rechts van de MR.

Tot slot is slechts één partij vrij zeker van haar zaak: Ecolo, dat zowat overal zou moeten winnen. De groenen hopen vooral aan de macht te blijven in Namen, samen met de MR en de cdH. De hoofdstad van Wallonië is ironisch genoeg zowat de enige grote(re) stad waar de PS in de oppositie zit.

Tegen alle huidige fragmentering in doen de grote partijen er alles aan om de verkiezingen te politiseren, met het oog op 2019. Maar de lokale realiteit is behoorlijk hardleers en genuanceerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234