Zaterdag 07/12/2019

Opinie Sabrine Ingabire

In Vlaanderen ontbreekt zelfs het besef dat er iets moet veranderen aan de samenstelling van de witte media

Sabrine Ingabire. Beeld Harmony Benegusenga

Sabrine Ingabire is journaliste en schrijfster. Ze is aan de slag bij NRC Handelsblad in Amsterdam.

De column van schrijfster en vriendin Dalilla Hermans in De Standaard, waarin ze toelicht waarom ze niet meer samenwerkt met de VRT, bleef niet onopgemerkt. Hij lokte talloze reacties uit, veel daarvan fel. Sommige scherp, andere minder. Het opiniestuk van De Morgen-journalist Fernand Van Damme behoort tot de laatste categorie. 

Niet omdat er geen kritiek mag zijn op Hermans’ beslissing; constructieve en onderbouwde kritiek is welkom. Maar de stelling dat Hermans een hypocriet zou zijn, is niet constructief of onderbouwd. Hij haalt een (uit de context gehaalde) quote van de schrijfster aan – “fuck the media” – als argumentatie voor zijn betoog. “Hermans heeft zich in korte tijd weten op te werken tot éminence noire in het publieke debat. Met dank aan De Standaard, met dank aan de VRT, met dank aan de media.” 

Het is niet omdat je met een instelling samenwerkt dat je daar niet kritisch over mag zijn. Gebruikt door een journalist is dat een beangstigend argument: net wij, journalisten, moeten kritisch zijn tegenover alles en iedereen. Vooral tegenover onszelf. Stel je voor dat we niet kritisch zouden mogen zijn tegenover de Belgische staat omdat wij ooit, enkele jaren geleden, eens een subsidie hebben gekregen?

Vergelijking met extreemrechts

Dat er vervolgens in Van Dammes stuk een dubieuze vergelijking met extreemrechts volgt, toont dat hij – net als veel andere, vooral witte mensen – écht niet begrijpt wat mensen als Hermans proberen te zeggen. Zowel Hermans als “pakweg Tom Van Grieken” uit kritiek op de mainstreammedia. Dat is zo, maar waar komt deze kritiek vandaan? Van Grieken, een rijke, witte, heteroseksuele man pleit voor het behoud van de macht van rijke, witte, heteroseksuele mensen. Hij heeft een ander doel voor ogen wanneer hij de media bekritiseert dan Hermans of ikzelf. 

De Meir in Antwerpen. ‘We proberen om überhaupt alle Vlamingen in de media vertegenwoordigd te krijgen’, schrijft Ingabire. Beeld Bob Van Mol

Waar hij de openbare omroep bekritiseert omdat de VRT de mensen die op hem lijken én zoals hem denken volgens hem niet genoeg vertegenwoordigt, gaat het bij ons om het feit dat er überhaupt geen mensen zijn die op ons lijken. Niet over links of rechts, of over een verschil in ideologie. Wij streven niet naar één bepaalde type mensen of één bepaalde mening in de media, wij zijn nog aan het beginpunt: we proberen om überhaupt alle Vlamingen in de media vertegenwoordigd te krijgen. Wat een luxe om te kunnen klagen over verkeerde ideologieën, terwijl wij nog zitten te klagen over ons bestaansrecht.

Als je maar één zwarte persoon aan de tafel hebt, zoals Hermans dat voor de VRT heel lang was, krijg je inderdaad haar netwerk aangereikt wanneer je gratis een beroep doet op haar consultancy. Net als ik, wanneer ik de enige zwarte persoon ben aan een witte tafel. Je maakt van de weinige mensen van kleur met een beetje inspraak in je witte instellingen de poortwachters van de diversiteit en geeft hun te veel macht.

Krampachtig verzet

Dit geldt natuurlijk niet enkel voor de VRT. Dit geldt voor de Vlaamse media in het algemeen. Ik herinner mij een gesprek met een collega-journalist. Een witte man. Ik vertelde hem een maand geleden dat, hoe moeilijk ik het ook vind als journalist bij een mainstreammedium in Nederland, ik daar in veel opzichten nog hoop zie. De hoop is klein, maar aanwezig. Ik denk niet dat het goed komt met de Vlaamse media.

Niet omdat Nederland minder racistisch is, wel omdat het zich minder krampachtig verzet tegen iedere vorm van verandering. Ook daar moet veel veranderen, zowel aan de samenstelling als aan de mentaliteit van zijn witte media. Maar waar veel Nederlanders ten minste aanvaarden dat er iets moet gebeuren aan de samenstelling, ontbreekt zelfs dat in Vlaanderen. Vlaanderen bekijkt de diverse samenleving nog steeds als optioneel, niet als iets wat bestaat en gereflecteerd moet worden in zijn media.

De goedlachse Dalilla Hermans werkt niet meer samen met VRT. Beeld Bob Van Mol

Dat hebben velen van ons al langer door. Hermans is namelijk niet de eerste persoon van kleur die deze beslissing nam, ze is alleen de enige wier stem de Vlaamse media genoeg waarderen om naar te luisteren. Al lang zijn er moslima’s die weigeren aan te schuiven in Vlaamse talkshows omdat ze enkel worden uitgenodigd voor het zoveelste hoofddoekendebat. Al lang wegen veel mensen van kleur de tijd en de energie die ze steken in het samenzitten en meewerken met witte instellingen af voor ze antwoorden op zo’n verzoek. Altijd al weiger ik gratis samen te zitten of te werken met Vlaamse media. De waarheid is dat het vaak niet opweegt.

De reacties op Dalilla Hermans’ stuk zijn daarom verhelderend. Nu pas hebben ze het door. Dat ook wij nee kunnen zeggen. Dat wij onze eigen media kunnen oprichten. Dat zij ons nodig hebben. Witte media, en zij die werken binnen witte media, zijn bang. Want als Hermans, die wel altijd meewerkte, die wel vriendelijk was en glimlachte, ook wanneer ze kritiek uitte, hier een streep onder durft te zetten, hoelang voordat anderen dat ook doen? Hoelang voordat wij allemaal beginnen te beseffen dat het medialandschap ons steeds opportunistisch gebruikt en ons daar weinig voor teruggeeft? Hoelang voordat wij, allemaal, één per één, maar nu wél in context, durven te zeggen: fuck the media?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234