Woensdag 11/12/2019
Carl Devos. Beeld rv

Column Regeringsvorming

In Vlaanderen is het zelfzekere Vlaams Belang volop bezig met ‘operatie 2024’

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Nu Jambon I vertrokken is, en de omwenteling daar alvast veel minder uitgesproken is dan eerst leek, verschuift de focus naar de federale formatie, waar een andere ommekeer wacht. Die zou in de week na 1 november opgestart worden. De verkiezingen van 26 mei liggen 141 dagen achter ons, al 297 dagen zitten we in lopende zaken, maar nog surplacet de federale formatie. 

Omdat Paul Magnette met een monsterscore, zoals Di Rupo, tot PS-voorzitter bekroond moet worden, en dat laat ondertussen geen gesprekken met N-VA toe. Wie verwacht dat hij na zijn verkiezing plots de PS-federaties wel kan en wil overtuigen, hoopt veel. De PS, in tegenstelling tot de N-VA incontournable, wil niet met de N-VA in zee. Niet eens uit angst voor krokodillen, wel omdat het water hen gewoon niet smaakt. Bij de PS begrijpen ze dat ze het eerst met de N-VA moeten proberen, vooraleer Vlaamse partijen bereid zijn om in een regering zonder de N-VA te stappen. Bij Open Vld – en CD&V – is het enthousiasme beperkt, maar hallucineren ze ondertussen over de Zestien. De PS ziet die kwijl stromen.

Confederalisme

Bij de N-VA zijn ze er niet uit welke de minst schadelijke optie is, maar mét de PS impliceert een soortement staatshervorming. Bij Michel I was de afwezigheid van de PS het excuus voor de communautaire stilstand. Dat de PS het N-VA-beleid wil uitvoeren, zoals de MR dat enkele jaren deed, is een fata morgana. De PS wil misschien praten, als er maar Vlaams geld naar Franstalig België komt. Het soort Belgische deals waar de N-VA van gruwelt. 

Dan nog zal de staatshervorming zich beperken tot institutionele spitstechnologie à la decentralisatie naar subregio’s, langs voorlopige of provinciale defederalisering of de terugkeer van ministeriële comités. De N-VA liet al behoorlijk wat bochtenwerk zien, maar er wordt verondersteld dat het communautaire schaamtegevoel er nog een bodem heeft.

Ondertussen sluipt het confederalisme toch geruisloos in de harten en gedachten. En dat is een veel gunstigere vertrekpositie voor 2024. Wie maalt nog om het uitblijven van een federale regering? De vorige stelde toch indrukwekkend teleur. De regionale regeringen werken en werden belangrijker. De spread – het verschil tussen de rente die beleggers eisen van de Belgische en Duitse overheid – dwingt tot niets. Straks is de brexit misschien zacht. 

In Brussel geen geef-ons-een-regeringmarsen. Slechts een kleine minderheid droomt van het einde van België, maar in die meerderheid wil niemand voor België vechten. Het land heeft of is geen project. De verdediging is niet veel meer dan het welbegrepen eigenbelang van de sociale zekerheid. Ook in Franstalig België is het tij gekeerd. België, who gives a shit? Wie wil daar die miljardenput vullen, het klimaat, justitie, pensioenen, mobiliteit en ander puin ruimen en daarvoor dan nog eens in 2024 afgestraft worden?

Operatie 2024

Het valt op hoezeer partijen begaan zijn met 2024. Michel I was de eerste federale regering die, door samenvallende verkiezingen, vijf jaar kon besturen zonder ‘tussentijdse’ regionale verkiezingen. Maar al in haar eerste levensjaar dook kieskoorts op. Tijdens elke formatie is er bezorgdheid over hoe de kiezer op de nieuwe coalitie zal reageren, maar deze keer is die bekommernis bovengemiddeld. Allicht omdat alle traditionele partijen verloren en alle radicalere partijen wonnen. 

In Vlaanderen is het zelfzekere Vlaams Belang volop bezig met ‘operatie 2024’. Sinds vorige week zijn de commissies in het Vlaams Parlement bekend, die tellen elk twaalf parlementsleden. Het VB levert de voorzitters voor de commissies Welzijn en Mobiliteit, twee domeinen waarop ze volop hun koers voor de gemiddelde Vlaming kunnen rijden. In elke commissie zitten vijf N-VA’ers en drie VB’ers: dus hebben beide partijen in het kloppend hart van het parlement een meerderheid. Ook in de commissie Inburgering. 

Het VB zal niet nalaten om vijf jaar lang voorstellen van de N-VA ter stemming te leggen, met de vraag of die het lef hebben om voor hun eigen programma te stemmen. Het VB zal er vijf jaar als een kwelduivel aan de N-VA hangen, allemaal te volgen op sociale media. Ga dan federaal maar eens met de PS besturen.

Groenen nodig

Als schimmenspel tussen PS en N-VA niets oplevert, moeten Open Vld en CD&V (de een zal niet zonder de ander bewegen) beslissen of zij met de PS willen. Als dat mogelijk zou zijn, moet het moeilijkste nog komen. Er moet niet per se gedacht worden dat Ecolo zeer aandringt op federale regeringsdeelname. Velen daar zijn al in de regionale regeringen bediend. Socialisten, liberalen en CD&V raken samen niet aan een meerderheid, zelfs niet met het cdH. Groenen zijn nodig. Die zullen eisen stellen, die Open Vld met de N-VA op haar rechterflank in de federale oppositie moeilijk kan slikken.

Waardoor nieuwe verkiezingen op tafel komen. Die zullen in elk geval deze blokkering op een of andere manier opheffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234