Woensdag 22/05/2019

Column

In ons land is het mobiliteits- en energiebeleid een catastrofe. Burgerprotest is het gevolg van collectief beleidsfalen

Carl Devos. Beeld Bob Van Mol

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Een antipolitieke wind giert door elke scheur van het politiek systeem. Het zijn gure tijden. Geen moment voor verkiezingen.

Er is terechte verbijstering over te hoge uittredingsvergoedingen. Leden van de uitvoerende en wetgevende macht verdienen een hoog loon met passend sociaal stelsel. Die kunnen door specialisten en internationale benchmarking worden bepaald. Maar de regeling voor de volksvertegenwoordigers moet in gelijkheid, niet in privileges gefundeerd zijn. Dus: uittredingsvergoedingen zijn enkel voor wie onvrijwillig stopt. Ze kunnen niet met andere, zoals beroepsinkomsten worden gecombineerd. 

De nieuwe regeling is minder voordelig dan de oude, maar de oude garde zorgde te goed voor zichzelf. Dat mag worden aangepast. Waarom mogen regels tijdens het spel niet veranderen voor politici, terwijl zij dat zelf voor burgers doen? De antipolitieke reflex dat ze ‘altijd te veel’ verdienen is te bestrijden, maar dat kan enkel als politici zelf redelijk zijn. In de campagne kunnen ze daartoe financiële voorstellen doen.

Er is de begroting. De federale regering krijgt alweer een klets van de Europese Commissie. Ze doet niet wat is gevraagd of beloofd. Michel I doet die kritiek af als fake news: de Commissie zit er immers altijd naast. De regering ondermijnt de geloofwaardigheid van de EU om haar eigen schuld te maskeren. Nu rekent ze zich rijk met onder andere voorafbetaalde belastingen of de arbeidsdeal. Eerder bleek dat de tax shift zichzelf niet terugbetaalt. De opvolger van Michel I moet een miljardentekort wegwerken. Hoe de partijen dat zullen doen moeten ze in de campagne verduidelijken, zodat we voor de verkiezingen weten wat erna zal gebeuren. 

Uit haar meerjarenbegroting bleek dat ook de volgende Vlaamse regering met een groeiende schuld wordt geconfronteerd. Hoewel die volgens Bourgeois I onder controle is als Oosterweel uit de begroting kan blijven, moet de volgende Vlaamse regering veel begrotingsdiscipline tonen. Ook dat mag vóór 26 mei worden toegelicht.

Er is het migratiepact. N-VA kan dat onmogelijk goedkeuren. Omwille van eventuele beleidsgevolgen – middels rechterlijke interpretaties via dat nieuwe referentiekader – maar evenzeer en wellicht meer door de ideologische fundamenten van N-VA. Het gaat niet enkel om electorale vrees voor Vlaams Belang, het gaat om de essentie van het partijproject. Een visie die conservatiever klinkt dan ze is, zachter is dan harde stellingnames van N-VA doen vermoeden: grensbewaking is nodig voor gedeeld burgerschap in de gemeenschap van de natie, waarin de identitaire leitkultur een synthese maakt met nieuwkomers.

Daarom is het zo’n immense blunder dat N-VA dit pact ‘twee jaar’ liet passeren. Dat coalitiepartners vinden dat ze nu een intern N-VA-probleem moeten oplossen is terecht. N-VA legt Michel nu een onmogelijke missie op: heel Europa verzoenen. Michel staat niet langer boven het geschil, maar stapt voluit zelf in de ring. Liberalen jennen N-VA in de hoek. Misschien kan een Europese tekst die wat afstand neemt van het pact, met ‘fatsoenlijke’ landen, soelaas brengen. In veel landen is de stemming immers aan het omslaan. Maar wegens de principiële aard bespaart enkel het afwijzen van Marrakech N-VA het verraad van haar eigen visie. En dat vernedert dan weer de anderen.

Gezien het belang van en de controverse rond dit pact, mag het aan het parlement in een vrije stemming worden voorgelegd. Dan is de nationale legitimiteit van deze internationale afspraken duidelijk. Dat heeft niets met isolationisme of populisme te maken, het schuwen van het parlement niets met leiderschap of moed. De parlementaire democratie kan versterking gebruiken. Geen vervroegde verkiezingen.

Wie die nu uitlokt moet beseffen dat hij, omdat de regeling van samenvallende verkiezingen gelukkig nooit finaal is goedgekeurd, ook binnen vijf jaar federale verkiezingen eind januari en regionale en Europese eind mei organiseert. Al deze parlementen hebben immers een legislatuur van vijf jaar. Gelukkig hoeft de val van Michel I niet tot vervroegde verkiezingen te leiden. Er zitten nog andere instrumenten in de politieke gereedschapskist.

Burgers hebben hun eigen, andere problemen. Zoals men de kritiek op het migratiepact onmogelijk kan afdoen als extreem rechts of populistisch geleuter, is het niet gepermitteerd om de revolte van de gele hesjes te reduceren tot het onaanvaardbaar geweld van radicale manifestanten. Er is duidelijk meer aan de hand. Meer dan burgerprotest tegen de hypocrisie van de overheid die de galopperende energiefactuur als een fiscale melkkoe gebruikt omdat ze te laf is om die belastingen zichtbaarder te innen. Ze maskeert haar geldnood met een niet overtuigend pedagogisch tikje richting burgers, die nu eenmaal moeten leren minder vervuilende energie te gebruiken. Dat is zo, maar de overheid is manifest mislukt in het tijdig voorzien van voldoende alternatieve energiebronnen. In ons land is het mobiliteits- en energiebeleid een catastrofe, burgerprotest tegen ook deze stijgende levensduurte is het gevolg van collectief beleidsfalen.

In plaats van commentaar te geven op elkaars migratiestandpunten, op de Europese Commissie of op protesterende burgers, zouden vermoeiende vertegenwoordigers ons en zichzelf een grotere dienst bewijzen door oplossingen te bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.