Zondag 08/12/2019
Carl Devos. Beeld rv

Column

In Michel I helde CD&V naar links, in Jambon I moet ze naar rechts hellen. Om zeeziek te worden

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Vandaag, precies tien maanden of 304 dagen in lopende zaken, 148 dagen na 26 mei, moet de federale formatie nog starten. Dat is schuldig verzuim, zelfs medeplichtigheid aan het verval van een beleidsniveau. Partijen lijken meer begaan met hun kansen voor 2024.

Nu ingrijpen is nochtans dringend nodig. Het begrotingstekort voor 2020 loopt op tot zowat 11 miljard. Niet de enige blamage voor de Tomorrowlandclub. Ondertussen vernietigde het Grondwettelijk Hof, om redenen die al bekend waren toen de maatregel werd voorbereid, een pronkstuk van Michel I: de effectentaks. Een troostprijsje voor CD&V, omdat haar vermogens(winst)belasting niet kon. Die bleek zeer cruciaal voor de toen naar links hellende CD&V. Nu moet ze in Jambon I naar rechts hellen. Om zeeziek te worden.

Men mag verwachten dat die inhoudelijke positionering een kernpunt is in de voorzittersstrijd aldaar. De meeste kandidaat-voorzitters bedienen zich helaas haast letterlijk van dezelfde wolligheid die zelfs ook door kandidaten van andere partijen gebruikt kan worden. Alsof ze allemaal een universele kandidaat-voorzitterstraining volgden, waar behaagzucht en risicoaversie op elke slide stonden. Tijdens de les waarin ze leerden ideeën te bedenken waar 70 procent van de mensen tegen maar ook 30 procent voor kan zijn, zaten ze in de yoga-hut. Geen typische aandoening van CD&V.

Hoopgevende goesting

Bij Groen schoof de partijtop de verantwoordelijkheid van de overwinningsnederlaag af, ‘externen moeten ons geen probleem aanpraten’. Zelfreflectie moest binnen de perken en binnenskamers gebeuren. Er is nochtans grondige bezinning nodig na de pijnlijke vaststelling dat het beeld blijft plakken dat Groen een stedelijke klimaatpartij is voor welgestelden. Maar de fluwelen voorzittersstrijd moest die essentie mijden. Voor de eendracht.

Ook bij de sp.a geen fundamentele bevraging. Daar lijkt de voorziene voorzitter de partij tot een jeugdbeweging om te bouwen. En deed zelfs niemand anders de moeite om de partij uit het moeras te sleuren. Ze kunnen het later hun preses niet kwalijk nemen. De problemen bij de sp.a zijn veel groter dan bij CD&V, waar er zich ook veel verstoppen maar er dus ook nog veel voor durven te gaan. Zo veel kandidaten is misschien voer voor grappen, maar al die goesting is ook hoopgevend. Al lijken het ook daar vooral variaties op hetzelfde thema.

Wat al die kandidaten verbindt, is een zekere radeloosheid: ze weten niet goed meer waarheen, en zoeken hun heil in methodes. Geen leiders met een visie, maar managers met een methode. Het kan nog alle kanten op, binnen een vage omschrijving.

Van onze politieke elite mag wat meer inhoudelijke autoriteit verwacht worden. Partijvoorzitters zijn de machtigsten van de Wetstraat. Straks zitten daar verschillende jongere en onervaren handen aan de belangrijkste knoppen van dit aartsmoeilijke land. Met partijen in een identiteitscrisis. Over enkele jaren, decennia, zal blijken dat dit tijdsgewricht een overgangsperiode was, het resultaat van een gezonde democratische vervelling. Die waarin oude partijen moesten veranderen of verdwenen.

Nood aan inhoudelijk debat

Wie al jaren en decennia achter zich heeft, herkent in de analyses van de kandidaat-voorzitters bij CD&V wat al duizend keer over die partij gezegd is. Het is van 1988 geleden dat zoveel kandidaten in de ring stapten, maar dat is nog geen garantie voor een stevig inhoudelijk debat. Eén dat de partij nodig heeft, maar misschien in naam van de eendracht weer zal versmoren. Het gezoem in de bijenkorven van CVP-voorzitter Stefaan De Clerck in 2001 was alvast inspirerender dan de meeste lanceringen van de kandidaten. Al die kandidaten illustreren vooral het machtsvacuüm.

Quo vadis, CD&V? Waar in het centrum, waar ook de grote N-VA haar positie zoekt? Het ledenbestand is eerder centrumrechts, leert onderzoek van UGent, maar Beweging.net heeft de sterkste mobilisatiemachine. Een praktijk waar kandidaten rekening mee houden.

Ze putten bij CD&V veel moed uit hun lokaal succes. Begrijpelijk. Maar dat niveau biedt geen format dat zomaar op Vlaanderen kan worden gezet. De partij zal in haar eigen essentie moeten graven. De C biedt een uitweg. Zingeving is niet passé. Mijn buurvrouw, de bekendste vrouw ter wereld, Onze Lieve Vrouw Maria, ontvangt in haar kapel dagelijks veel volk, op zoek naar houvast, steun.

Rekenkundig gemiddelde

CD&V is niet uitgespeeld. Verre van. Niet als ze lef en authenticiteit toont, meer dan alle kandidaat-voorzitters samen. Die straks een niveau hoger moeten, als zij de generatie van de toekomst worden. Als de nieuwe voorzitter er is, kan de loutering en heropstanding starten. De weg naar die laatste toont zich nog niet.

Ondertussen zit CD&V in de rechtsere Jambon I en moet ze federaal misschien met socialisten mee. Dat zullen ze bij CD&V centrum noemen. Een soort rekenkundig gemiddelde van duidelijker polen die ontkend worden. Dat is het dode centrum. Het nieuwe is niet afgeleid uit iets anders, maar staat op zichzelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234