Maandag 30/11/2020
Maarten Rabaey.Beeld DM

StandpuntMaarten Rabaey

In het Trump-tijdperk sneuvelt de waarheid eerst

Maarten Rabaey is journalist. 

De Amerikaanse verkiezingen in het tijdperk van Donald Trump lijken niet langer te gaan om een keuze tussen de beleidsprogramma’s van Republikeinen of Democraten. Voor ze een mening vormen moeten kiezers zich een weg banen tussen waarheid en leugens.

Een blik op Politifact, de onafhankelijke factcheck-verkiezingswebsite van het Poynter Instituut voor Mediastudies uit Florida, volstaat om te zien hoeveel keer per dag Amerikaanse kiezers misleid worden door hun president.

Zo stelt Trump tijdens zijn laatste optredens dat er “overal nep-stembiljetten opduiken”, wat niet klopt. Ook wijst hij op “stembiljetten zonder mijn naam”. Uiteindelijk blijkt na onderzoek van Politifact dat hij daarmee verwijst naar één kiesdistrict in Los Angeles, waar per vergissing zowel Trump als zijn uitdager Joe Biden niet waren geprint op de stembiljetten. De 2.100 kiezers die per abuis zo’n stembrief ontvingen kregen in allerijl een vervanging. Dat verzweeg de president allemaal. De ‘fraude’ die hij insinueerde was eigenlijk een rechtgezette fout.

Ondanks stijgende coronacijfers in veel staten blijft Trump ook beweren dat het de goede kant opgaat met de pandemie. In Erie, Pennsylvania, zei hij eerder deze week: “We zijn op de weg terug!” Trump spreekt niet over de 222.000 Amerikaanse coronadoden, maar maakt zich sterk dat hij “2 miljoen mensen redde van Covid-19”, een cijfer uit een model dat berekende hoeveel Amerikanen zouden sterven zonder beschermende maatregelen.

Het grootste probleem met Trumps hele en halve leugens is dat ze zich via sociale media verspreiden zoals de pandemie zelf, exponentieel. Hij heeft 87 miljoen volgers, ernstige factcheckers zoals Politifact maar 686.000.

Volgens een onderzoek van The Washington Post haalde de president begin juli het record van 20.000 valse of misleidende claims die hij vanuit zijn Oval Office maakte. Bijna allemaal blijven ze rondzwerven op het internet, waar ze een eigen leven leiden en extreemrechtse samenzweringstheorieën voeden die Trump dan opnieuw retweet. Zijn barrage aan misleidende tweets over het coronabeleid van de Democratische gouverneur van Michigan, Gretchen Whitmer, leidde ei zo na tot haar kidnapping.

De factcheckers van Politifact betrappen ook Joe Biden op fouten of overdrijvingen tijdens toespraken. Het verschil met Trump is wel groot. Waar Trump maar in 25 procent van zijn geverifieerde uitlatingen de feitelijke waarheid vertelt, of benadert, is dat bij Biden 59 procent. Meer dan zeven op tien van Trumps beweringen zitten er bijna of helemaal naast. Bij Biden zijn er dat ook nog vier op tien, wat aantoont dat ook de Democraat zijn huiswerk niet altijd maakt.

De desinformatie in het Trump-tijdperk is een gevaarlijke stoorzender geworden voor de Amerikaanse democratie. Ze dreigt het vertrouwen in de instellingen, dat al laag was, verder te ondermijnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234