Zondag 17/01/2021

StandpuntBart Eeckhout

In het dossier-Djalali zou overtuigende Europese druk nuttig zijn om Iran op betere gedachten te brengen

Beeld DM

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

“Iran heeft een bedenkelijke reputatie als het op het uitvoeren van de dood­straf aankomt. De veroordeelde zelf of zijn familie­leden worden niet op voorhand geïnformeerd. Als om middernacht je celdeur geopend wordt, weet je dat je laatste uur geslagen heeft.”

Dramatische woorden uit 2018 van Vida Mehrannia, echtgenote van de in Iran ter dood­ veroordeelde Zweeds-Iraanse VUB-docent Ahmadreza Djalali. Inmiddels ruim vierenhalf jaar lang zit Djalali, een arts gespecialiseerd in rampenbestrijding, vast in zijn geboorteland. De beschuldiging van spionage is vaag in een land zonder rechtsstaat, de man schreeuwt zijn onschuld uit. Signalen uit Iran doen vrezen dat het doodvonnis weldra voltrokken zou kunnen worden. Of gaat het om een zoveelste schijnmanoeuvre? Wie zal het zeggen.

Misschien is het toeval dat het Iraanse regime juist nu het vizier richt op Djalali. Misschien ook niet. Juist deze week start in Antwerpen het proces tegen vier Iraniërs, die beschuldigd worden van het beramen van een terreuraanslag op een bijeenkomst van de Iraanse oppositie in Parijs. Die aanslag werd verijdeld, maar een reconstructie in deze krant toonde afgelopen weekend hoe ver de bloedige ambities wel reikten.

Zeker is dat het proces met argusogen gevolgd wordt vanuit Teheran. Dat voedt de hypothese dat het Iraanse regime met Djalali schuift op het geopolitieke schaakbord als een dreigement om een ruil met de terreurverdachten af te dwingen. Hoe cynisch het ook klinkt, het uitruilen van spionnen, vermeende en echte, is een courante praktijk in de wereldpolitiek. Ook de familie van Djalali hoopt op een soortgelijke deal.

Dat plaatst onze regering voor een dilemma. Natuurlijk kan de Belgische regering niet zomaar toegeven aan zulke dreigementen. Tegelijk wil je de familie helpen. Wat te doen?

Terecht zegt de regering-De Croo dat onze rechtsstaat geen winkel is waar je kan afdingen om koopjes te doen. Er is ook de precedentwaarde. Als je dit soort diplomatieke koehandel toestaat, geef je het sein dat autocraten Europese burgers kunnen oppakken als toekomstig ruilmiddel.

In dit soort internationale crisissen wordt de Europese kaart snel getrokken als gemakkelijkheidsoplossing. Toch zou in dit geval overtuigende, consequente en eensluidende Europese druk nuttig zijn om Iran op betere gedachten te brengen.

De les uit het dossier-Djalali is ook nuttig voor intern Europees gebruik. Dit individuele drama toont de waarde aan van een volwaardige rechtsstaat, met rechten voor elke rechtzoekende. Dat klinkt banaal, maar dat is het allang niet meer. Niet op een moment dat Spanje politieke gevangenen vastkluistert, in Hongarije en Polen de liberale democratie op de schop gaat en Frankrijk en zelfs België door de coronacrisis verleid worden om de noodtoestand te normaliseren. Iran ligt nog veraf, maar de verkruimeling van een rechtsstaat begint altijd ergens. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234