Woensdag 27/05/2020
Beeld DM

ColumnSabrine Ingabire

In Europa sterven zwarte mensen niet op dezelfde manier als in de VS (maar ze sterven wel)

Sabrine Ingabire is journaliste en schrijfster. Ze is aan de slag bij NRC Handelsblad in Amsterdam. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Dit is het verhaal van drie zondagen.

Zondag 23 februari, in Satilla Shores, een dorp in Georgia, VS. De 25-jarige Ahmaud Arbery is aan het joggen in een witte buurt. Twee mannen (een vader en zijn zoon) zien hem, nemen hun wapens, stappen in hun truck en achtervolgen hem. Volgens hen vonden er in hun wijk een reeks inbraken plaats; hij voldoet aan het profiel van de dader. 

Later zal een politieagent aan CNN vertellen dat er in die wijk in de zeven weken voorafgaand aan Arbery’s moord slechts één inbraak is geweest. ‘Moord’, want: kort na de achtervolging vermoordt de zoon, een 34-jarige man, Arbery met een jachtgeweer. Drie schoten. De twee mannen spreken de politie en gaan naar huis. Vrij. Onschuldig. “Het was wettelijk”, zo luidt het bij een van de procureurs. De vader is een voormalige politieagent. Arbery was een ongewapende zwarte man. En vooral: beide daders zijn wit. De twee mannen worden de eerste week van mei aangehouden, als een video van de feiten wordt gedeeld op de website van een radiostation. Na meer dan twee maanden. Burgerrechtenactivisten spreken van een hedendaagse lynchpartij.

Zondag 3 mei, in Sikeston, een stad in Missouri, VS. Het levenloze lichaam van de 28-jarige Nina Pop wordt in haar appartement aangetroffen met meerdere steekwonden. Pop was een jonge vrouw die volgens haar vrienden geliefd was door iedereen. Volgens de Human Rights Campaign is zij minstens de tiende trans persoon die dit jaar werd vermoord in de VS. Minstens, want moorden op trans mensen worden niet nauwkeurig bijgehouden en onderzocht als moorden op cisgenders. Zeker niet als ze ook nog eens zwart zijn. De laatste vijf overledenen waren vrouwen van kleur. De nieuwsberichten, de posts op sociale media, de protesten, de verontwaardiging, de tranen blijven uit. 

“Er is niets ergers dan een leven dat gewelddadig wordt weggeroofd. Een ziel die het verdiende te leven en nooit iemand anders bedreigde”, schrijft actrice Indya Moore op Instagram. “Laat ons alsjeblieft ademen.”

Demonstranten in Georgia vragen gerechtigheid na de dood van Ahmaud Arbery.Beeld AP

Zondag 10 mei, Moederdag. Ik word herinnerd aan de vrouwen die ik twee jaar geleden sprak over hun vrijwillige kinderloosheid. Een van hen, een zwarte vrouw, vertelde me dat ze geen zwarte kinderen meer op deze wereld wil brengen. Ze wilde hen niet blootstellen aan het onophoudelijke onrecht waarmee zwarte mensen geconfronteerd worden. Ik knikte. Je wilt je kinderen het beste geven wat de wereld te bieden heeft, toch? Liefde, tederheid, veiligheid. Je wilt je kinderen gezond houden. Je hoopt op en strijdt voor gelijke kansen voor hen. 

Begrijp me niet verkeerd: als je kinderen wilt hebben, moet je dat doen. Zeker als je deel uitmaakt van een onderdrukte groep. Daar zit schoonheid, kracht, weerbaarheid in. En ook, gewoon, het puurste grondrecht om kinderen te hebben. Maar de keuze van die vrouw om kinderloos te blijven, omdat deze wereld te gewelddadig is voor haar, die begreep ik. Waarom dit iemand anders aandoen? Toen ik haar sprak, was het de eerste keer dat ik de worsteling die zich al lang in mij afspeelde in een ander herkende. Toen was ik 22. Ik ontmoette sindsdien meer mensen die zich deze vragen stellen. Hoe fucked up is het dat we deze overwegingen moeten maken?

Dystopie

Kijk, de wereld is de VS niet. In Europa sterft men niet op dezelfde manier. Maar het is te eenvoudig om te doen alsof het daar een dystopie is waar racisme heerst en hier niet. Voor veel zwarte mensen is de hele wereld, op enkele zeldzame, bevrijdende plekken na, een dystopie. 

Laten we ten eerste eerlijk zijn over het feit dat ook hier zwarte mensen zomaar doodgeschoten worden, onder meer door de politie, hoewel het gelukkig niet met dezelfde frequentie gebeurt als in de VS. En laten we daarna praten over het racisme dat aanwezig is op alle niveaus van ons leven: op school, de universiteit, het werk, in de straten, bij de politie, bij de rechter, in de gevangenis; bij overheidsinstellingen, in de parlementen, in de media; in de zorg. 

Over onze geschiedenis, die verdraaid, uitgewist en witgewassen wordt. Over de zwarte mensen die op dit moment het meest geraakt worden door de coronacrisis, zij die niet geholpen worden door de overheid, zij die men laat sterven. Over de zwarte trans vrouwen die, zoals schrijfster Nduwanje Olave op sociale media deelt, voor ze het huis uitkomen maatregelen moeten nemen om in publieke ruimtes niet verbaal of fysiek aangevallen te worden. Over de zwarte mensen in de landen die we uitbuiten en de zwarte vluchtelingen die we massaal laten verdrinken. Over extreemrechtse groepen die zich bewapenen en zich voorbereiden op het doden van zwarte lichamen en lichamen van kleur. Over de zwarte meisjes die niet meer veilig naar festivals durven. Over de zwarte jongens die bang zijn om op treinsporen gegooid te worden. Over de zwarte vrouwelijke activisten die zo veel haat over zich heen krijgen dat ze niet meer schrikken van doodsbedreigingen. Over de kleine zwarte meisjes die moeten leren te leven met racisme én seksisme, over de zwarte jongens die al sinds hun peutertijd gezien worden als gewelddadig en gevaarlijk. Over de constante angst. En de stress. En de gesprekken die we moeten voorbereiden om dit aan onze kinderen te kunnen uitleggen. Hoe leg je dit aan je kinderen uit? De woorden ontbraken toen ik dit gesprek met mijn broertje moest hebben. Nadruk op ‘moest’.

Over mezelf. Omdat het steeds moet gaan over onszelf en onze diepste wonden voordat witte mensen ook maar bereid zijn te luisteren. Er moet eerst beeldmateriaal zijn. Een hartverscheurende video of column die viraal kan gaan. Slechts het aantonen van een collectieve diepgewortelde pijn geeft ons recht op iets wat op menselijkheid en gerechtigheid lijkt.

Hoe racisme zich uit verschilt van plaats tot plaats, van staat tot staat, van land tot land. Maar dat het bestaat, schaadt en doodt? Dat is universeel. En de pijn die we voelen als een van ons door zijn/haar/hun huidskleur sterft? Ook dat is universeel. 

Dit is een verhaal over hoe eng deze wereld is voor ons. Hoe beangstigend. Hoe beperkend. Hoe zwaar. Hoe verstikkend. Zondagen zijn fataal en maandagen ook. En dinsdagen. En woensdagen. Iedere. Fucking. Dag. Datzelfde onrecht. Ik ben uitgeput. Laat ons met rust. Laat ons ademen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234