Zaterdag 17/08/2019

Opinie

In elke noot, in elk woord dat Aznavour schreef lag verlies en eenzaamheid. Maestro van de kleine verdrietjes

Hugo Camps Beeld Bob Van Mol

Hugo Camps is De Morgen-columnist. 

Het verraste me dat wereldster Charles Aznavour, zanger van de vergankelijkheid en van de ruïnes die de tijd aanricht met schoonheid en liefde het nu even over de actualiteit wou hebben. “Ik mag uw lezers deze getuigenis niet onthouden.”

De laatste jaren voelde hij zich weer vluchteling, zei hij omgevraagd. Wereldwijd succes had zijn erbarmelijke jeugd verdrongen, maar nu Europa in de ban was van asiel en migratie wou de vluchteling in hem de stem verheffen. Zijn ouders waren in de jaren twintig op de loop gegaan voor de Armeense genocide. In Parijs werden ze ook nog eens opgejaagd door de Franse politie.

Melting pot

Die middag in het Amsterdamse Amstel hotel – hij was al 91 – verliet hij de politiek neutrale zone die hij in zijn artiestenbestaan altijd zorgvuldig had bewaakt. Fel zei hij: “Het lot van mijn ouders heeft me afgekeerd van de politiek. Ik ben nog Fransman. Rechts of links, ça m’emmerde, maar hoe dan ook, de politiek heeft veel stukgemaakt van het leven, in binnen- en buitenland, voor vreemdelingen en autochtonen.

“Men zegt dat de vluchtelingencrisis uitzichtloos is. Hoe durven ze… Geef me een dorp! Er zijn in Frankrijk dorpen zat die opgegeven zijn door de Fransen. Waar niets meer gebeurt, waar leegstand pijn doet aan de ogen. Geef me een dorp en we zullen er een gemeenschap van maken, een melting pot. Historisch is Frankrijk door vreemdelingen gemaakt: Picasso, Piaf, Moustaki… Mijn diepste loyaliteit ligt in Armenië, maar Frankrijk heeft me cultureel bepaald.”

Hij sloot het politieke vragenuurtje af met een bezwering. “Je zegt niet dat er naast je een Rus, een Jood of een Afghaan woont. Naast je wonen buren, punt. Vocabulaire is niet vrijblijvend.”

Harnas

Op zijn negende stond hij al op de planken in Parijs. Later stuwde Edith Piaf hem naar het hoge podiumlicht. Hij schreef duizenden liedjes en zong ze in vele talen. Sinds 2010 kondigde hij zijn afscheidstournee aan. Maar tot afscheid kwam het niet. Aznavour ging ieder jaar weer op tournee en zong enkele weken voor zijn dood nog in Japan. Hij is gestorven in het harnas van de entertainer, van de mysticus op het podium die zijn publiek betoverde met kleine gebaren. Zoals het wegwerpen van een witte zakdoek aan het eind van een chanson.

"Il faut savoir encore sourire
Quand le meilleur s’est retire
Et qu’il ne reste que le pire
Dans une vie bête à pleurer…"

 Een leven, te dwaas om te janken. In elke noot, in elk woord dat hij schreef lag verlies en eenzaamheid. Maestro van de kleine verdrietjes. In die zin een volkszanger, toch altijd dandy gebleven. Met één stemband, genoeg voor een hallucinerende vibrato. In elk chanson zaten flarden van autobiografisch zelfmedelijden die je tot in de ziel raakten. Een rijk leven als schervengericht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden