Vrijdag 18/10/2019
Beeld reuters

Pohlmann & Calvo

In deze wereld valt geen waarheid meer te herkennen. We fabriceren hoogstens elk onze eigen waarheid

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever en schrijver. Zijn wisselcolumn met Kristof Calvo (Groen) verschijnt op vrijdag.

Hij was de laatste kanteelbewaker van een eens oninneembaar gewaande burcht. Maar op de foto's van het lerarenkorps in de schoolbibliotheek zag je de geleidelijke instorting van die vesting. De Romeinse boord domineerde tot in de jaren 70, om daarna stilletjes uit beeld te verdwijnen.

Als de enig resterende priester-leraar was hij een relict. Hij hield vast aan de rituelen en geplogenheden van een school die niet meer bestond. Eigenlijk moest hij op pensioen, maar het schrikbeeld om zijn laatste dagen te moeten slijten tussen de nonnetjes hield hem aan de slag.

Niet dat zijn godsdienstonderricht veel voorstelde. Meestal onderwierp hij ons aan Bijbelexegese. Dan moesten we in stilte een stuk uit de Bijbel lezen en daar een korte persoonlijke reflectie over schrijven, terwijl hij achter zijn opengeslagen krant zachtjes indommelde.

Zolang je de woorden 'zonde', 'vergeving' en 'genade Gods' in een iet of wat samenhangende tekst met elkaar kon verbinden, was het voor hem prima. Nadat hij zich in de armen van Morpheus had gelegd, lazen we strips, Voetbal Magazine of - godbetert - Humo. Het waren nu eenmaal de nineties.

Soms deed ik eens de moeite om die bijbel te bekijken. Zelden, maar het gebeurde. En zo ontdekte ik het mooiste stukje Nieuwe Testament: Johannes 18:38. U weet uiteraard meteen waarover ik het heb, maar voor de enkeling onder u die geen benul heeft, wil ik het wel even parafraseren.

Jezus is door de Farizeeërs uitgeleverd aan de Romeinen en staat voor Pontius Pilatus, die hem ondervraagt. De eniggeboren zoon van God antwoordt de prefect dat hij gekomen is om te getuigen van de waarheid. Waarop Pilatus zich afvraagt: 'Wat is waarheid?'

Voor iemand die zijn hele schoolse carrière heeft mogen horen over "de weg, de waarheid en het leven" - Johannes 14:6 voor de liefhebbers - was dat een verrassing. Want even verderop blijkt iemand in datzelfde Johannes-evangelie elke waarheid in twijfel te trekken.

Als de onuitstaanbare puber die ik was, meende ik hoogstpersoonlijk op een unieke vondst te zijn gestoten. Ondertussen weet ik dat het een van de meest bediscussieerde Bijbelpassages is. Is Pilatus een relativist? Lacht hij Christus uit? Of peilt hij naar de diepere filosofische betekenis van 'waarheid'?

Eensgezindheid is er niet, maar Friedrich Nietzsche vond alleszins dat laatste. En hij achtte Pilatus daarom het enige personage in het hele Nieuwe Testament dat ook maar enigszins de moeite waard is. Omdat hij zich realiseert dat er geen waarheid is en hij bijgevolg niet kan oordelen over schuld of onschuld van het Lam Gods.

In Europa hebben we het standpunt van Christus inmiddels ingeruild voor dat van Pilatus. We willen geen uitspraak doen en geen beslissing nemen. Omdat we het allemaal belachelijk vinden, omdat we relativeren of omdat we twijfelen. Net zoals Pilatus. Hij is de verpersoonlijking van de postmoderne conditie.

In deze wereld valt geen waarheid meer te herkennen. We fabriceren hoogstens elk onze eigen waarheid. Uiteindelijk is alles mythe. En waarom zou de ene mythe meer waard zijn dan de andere? Ieder zijn waarheid, de geschiedenis zoekt het later wel uit.

Dat zag die priester-leraar voor zich in de klas. Een bende onverschillige snotneuzen die het allemaal geen bal meer kon schelen. Hij gaf het dan maar op en trok zich terug in zijn waarheid. Tot ze hem op pensioen dwongen. Niet lang daarna zou hij proefondervindelijk ontdekken of het ook effectief de waarheid was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234