Woensdag 16/10/2019

Standpunt

In België lopen de inlichtingendiensten de jongste tijd volop in de schijnwerpers. En dus hebben wij een ernstig probleem

Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen

Tot de belangrijkste eigenschappen van een inlichtingendienst behoren discretie en onzichtbaarheid. Wanneer spionnen in beeld komen, is er een probleem – voor hun eigen veiligheid en voor die van het land.

In België lopen de inlichtingendiensten de jongste tijd volop in de schijnwerpers. En dus hebben wij een ernstig probleem.

Onderzoek van deze krant brengt een diepe malaise bij de militaire inlichtingendienst ADIV aan het licht. Eén van de topmannen is op non-actief gezet, zijn bureau is verzegeld.

De toplui van ADIV blijken erg bedreven in spionage, maar dan toch vooral van elkaar. Chef A wordt ervan beschuldigd zonder toestemming geheime documenten door de papierversnipperaar te hebben gejaagd. Majoor B moet zich dan weer verweren tegen het verwijt dat hij Russische spionage mogelijk gemaakt heeft. En zo gaat de bureau-oorlog maar door.

De problemen bij ADIV staan niet op zichzelf. Vorige maand kwam een erg kritisch rapport uit over de interne werking bij de Staatsveiligheid. Slechts een kleine minderheid van de inlichtingenambtenaren blijkt tevreden te zijn over de eigen werking.

De interne klachten bij beide diensten lopen opvallend gelijk. Er is wantrouwen van de basis in de top, er is demotivatie over het gebrek aan slagkracht, er is een gebrek aan stuurkracht. In zo’n klimaat is het niet uitzonderlijk dat iedereen een beetje zijn zin gaat doen en veel energie naar het bekampen van de interne tegenstrevers gaat.

Zulke fenomenen kunnen in gelijk welk bedrijf voorkomen, maar ’s lands inlichtingendiensten zijn niet ‘gelijk welk bedrijf’. Ze zijn een steunpilaar voor de binnenlandse veiligheid. Wanneer die steunbeer wankelt, is er reden tot bezorgdheid.

Na de aanslagen van 2015 in Brussel en Zaventem kwam het parlement tot het besluit dat meer informatie sneller en vlotter gedeeld moet kunnen worden tussen de diverse veiligheidsdiensten. De noodkreten van bij beide inlichtingendiensten doen vrezen dat er nog altijd ruime marge voor verbetering is.

Het nadeel van onzichtbaarheid is dat je vergeten wordt wanneer de koek wordt verdeeld. Dat maakt van de malaise bij de inlichtingendiensten ook een politieke verantwoordelijkheid. Na jaren van desinvestering zitten de diensten op het tandvlees.

De nu opborrelende crisis moeten we dan ook als een kans zien. Een kans om een publiek debat te voeren over de toekomst van de Belgische inlichtingendiensten. Hebben we nog twee naast elkaar opererende apparaten nodig? Waarom wel? Waarom niet? En hoeveel mag dat kosten? Laat het debat maar vonken. En laten we deze cruciale overheidsdienst vervolgens met stevige hand herorganiseren en vervolgens naar behoren financieren.

Zodat die dienst zich weer in stilte kan bezig houden met wat hij behoort te doen: ons behoeden voor onheil.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234