Zaterdag 25/01/2020

Opinie

In 2019 zou de CD&V-kiezer weleens een uiterst zeldzaam specimen kunnen worden

► Toenmalig voorzitter Stefaan De Clerck snijdt de taart aan in 2001: CVP heet voortaan CD&V. Beeld BELGA

Bart Maddens is politicoloog aan de KU Leuven.

De geschiedenis herhaalt zich bij CD&V, maar dan omgekeerd. Op het congres van Kortrijk, in 2001, stond de oude garde huiverachtig tegenover het confederalisme. Maar de basis duwde dat toch door. Vijftien jaar later moet de partijtop niet veel weten van herfederalisering. En opnieuw denkt de basis er anders over, bleek zaterdag op het partijcongres (DM 28/11). Twee keer krijgt de partijtop een communautair standpunt opgedrongen waar hij niet helemaal gelukkig mee is. En telkens in andere zin: in 2001 koos de basis voor een Vlaamsgezinde koers, nu blijkbaar een Belgischgezinde.

Bart Maddens. Beeld photo_news

De beslissing van 2001 lag in de lijn van een lange flamingantische traditie binnen de CVP. De partij is altijd de gangmaker geweest van meer Vlaamse autonomie. Vanaf 1995 was Luc Van den Brande de architect van de fameuze vijf Vlaamse resoluties. Van die resoluties naar confederalisme was niet zo'n grote stap. De koerswending van vandaag is dan ook verrassender en misschien zelfs historischer dan die van 2001.

Waarom neemt CD&V nu die bocht? De rechtervleugel van de christendemocraten is sinds geruime tijd Vlaamsgezinder dan de linkervleugel. Van den Brande mag zelf uit de beweging komen, het ACW was in de jaren 90 niet zo gelukkig met zijn pleidooi voor het splitsen van de ziekteverzekering. En vandaag is beweging.net allesbehalve laaiend enthousiast over de zesde staatshervorming.

Nu de N-VA met een stofzuiger door de rechtervleugel van CD&V is gegaan wordt de linkervleugel dominanter. Dat blijkt het duidelijkst uit de sociaaleconomische standpunten van de partij. Over een vermogenswinstbelasting repte de partij tot 2014 met geen woord. Vandaag is dat het belangrijkste speerpunt van CD&V geworden. Nu lijkt beweging.net ook op communautair vlak zwaarder door te wegen.

De gevolgen daarvan kunnen bezwaarlijk worden onderschat. Het institutionele status quo is onhoudbaar. De zesde staatshervorming heeft een onwerkbaar institutioneel kluwen gecreëerd. Dat besef dringt stilaan bij iedereen door. De Vlaamsgezinden willen die institutionele knoop doorhakken via confederalisme. De Belgischgezinden willen een sterkere federale overheid. Het Belgische systeem zal onvermijdelijk naar een van die twee modellen moeten kantelen. Tot dit weekend leek er in Vlaanderen een solide meerderheid te bestaan voor het meer Vlaamsgezinde model. Sinds zaterdag is het perspectief van een unionistische zevende staatshervorming iets realistischer geworden.

Alleen zal men dan snel merken dat herfederaliseren gemakkelijker gezegd is dan gedaan. Als je het milieubeleid splitst, dan blijft de federale wet van kracht in een deelstaat, tot de deelstaat beslist om die te vervangen door een decreet. Zo is er na verloop van tijd een aparte milieuwetgeving ontstaan in elk gewest. Maar wat als je dat milieubeleid weer wilt federaliseren? Dan heb je opnieuw een eengemaakte federale wet nodig om een federaal beleid te kunnen voeren. Elke herfederalisering zal dus aanleiding geven tot een immens communautair conflict: hoe smelt je drie decreten weer samen tot één federale wet?

Misschien is het ook daarom dat CD&V erg ambigu blijft over herfederaliseren. Enerzijds is er het nieuwe standpunt. Anderzijds is de partij nog steeds voorstander van 'positief confederalisme', wat dat ook moge betekenen.

Wat hoopt CD&V te bereiken met al die dubbelzinnigheden en gedaanteverwisselingen? Op het congres van Kortrijk werd de partij gedoopt als 'Christendemocratisch en Vlaams'. Wat blijft daar nog van over? Uitgesproken christelijk is de partij al lang niet meer. En sinds dit weekend rijzen reuzegrote vragen bij het Vlaamsgezinde profiel. CD&V was ook een centrumpartij, maar voelt zich nu binnen een rechtse regering verplicht om een steeds linksere koers te varen. Op die manier zal de rechtervleugel nog meer afkalven, terwijl de linkse tegenstanders van de regering allicht eieren voor hun geld zullen kiezen. Kortom, in 2019 zou de CD&V-kiezer weleens een uiterst zeldzaam specimen kunnen worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234