Donderdag 04/03/2021
Jana Antonissen. Beeld DM/Bart Hebben
Jana Antonissen.Beeld DM/Bart Hebben

ColumnJana Antonissen

Ik walg zo van verstopte poriën dat ik liever bloed vergiet dan die vetzakkerij vrij spel te geven

Jana Antonissen is journalist. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Badend in een gouden schijn en begeleid door een epische soundtrack zie ik vertraagde beelden van witte, wormachtige creaturen. Pas na enige tijd dringt tot me door dat ik niet naar exotische organismen kijk, maar naar iemand die mee-eters uit een vette huid duwt; in close-up en hoge resolutie gefilmd. Zo fascinerend vind ik Sybille II, een werk van Wim Delvoye, dat ik het drie keer na elkaar afspeel. Mijn weerzin zwelt aan, maar ik kijk niet weg.

Op YouTube is het een hit tussen de video’s over dermatillomanie, een stoornis waarbij obsessief-compulsief in de huid geknepen wordt om onzuiverheden te verwijderen.

“Alsof mijn handen mij niet langer toebehoren”, omschrijft een meisje met te veel foundation op haar aanvallen. Zo goed als alle getuigenissen zijn van jonge vrouwen.

Ik denk aan alle keren dat ik – mijn gezicht op enkele millimeters van de spiegel en mijn bovenlichaam verkrampt boven de wastafel – ontwaakte uit zo’n pulktrance. Mijn neus één gloeiende boei, verse wondjes geflankeerd door nagelafdrukken verspreid over de rest van mijn gezicht. Ik walg zo van verstopte poriën dat ik liever bloed vergiet dan die vetzakkerij vrij spel te geven.

In haar essay Voortdurend optimaliseren, uit de recente bundel Spiegeldoolhof – reflecties op zelfbedrog, schrijft Jia Tolentino dat de perfecte vrouw van vandaag over een gedisciplineerd, gezond lijf beschikt. Via hard werk heeft ze zichzelf zo geoptimaliseerd dat ze geen make-up of corrigerend ondergoed behoeft om er porieloos, stralend en strak uit te zien.

Volgens Tolentino zitten vrouwen “gevangen op het snijpunt van kapitalisme en het patriarchaat” doordat het feminisme zich aan beide moest aanpassen om mainstream te kunnen worden. In plaats van ons voorgoed te bevrijden van patriarchale kwalen, laten we ze vandaag gewoon een ander jasje dragen.

Ze bouwt daarmee voort op het beroemde The Beauty Myth van Naomi Wolf. Al in 1990 schreef Wolf dat schoonheidsstandaarden steeds hoger werden naarmate vrouwen op andere vlakken onafhankelijkheid vergaarden. Schoonheid als mechanisme waarmee we onszelf onderdrukken; schoonheid als sociaal kapitaal en vereiste voor meer economisch kapitaal.

Niet iedereen die regelmatig puistjes openkrabt, lijdt uiteraard aan een ernstige stoornis. Maar compulsief of niet, iedereen schaamt zich voor deze gewoonte.

“Ik wil niet dat anderen weten dat ik zo zwak ben”, getuigt een jonge vrouw online.

Nog voor de blik van vrienden kan afdwalen naar de rode vlekjes, verontschuldig ik me er al voor. Mijn gebrek aan zelfdiscipline is gewoon gênant: zelfs een dodelijk virus weerhoudt me er niet van mijn nagels diep in mijn gezicht te drukken. Het spreekt voor zich dat dit probleem niet bestond als ik suiker, chips, en sigaretten gewoon vaarwel zei. Om een of andere reden is elke onzuiverheid mijn eigen schuld.

Neem wat afstand van de spiegel, raden de YouTube-vrouwen me unaniem aan. Hou op jezelf van zo dichtbij te bestuderen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234