Zondag 20/09/2020
Siegfried Bracke.Beeld DM/Bart Hebben

ColumnSiegfried Bracke

Ik vrees dat de regering wel van kleur en naam gaat veranderen, maar de onmacht blijft

Oud-journalist en -politicus Siegfried Bracke overschouwt de politieke actualiteit. Hij doet dat afwisselend met oud-journalist Walter Zinzen en journalist Alain Gerlache.

Het gebeurt maar zelden: een opmerkelijke tussenkomst in De Afspraak met daarna een vrijwel unanieme loftuiting op Twitter. Het overkwam vorige week de Gentse hoogleraar arbeidsrecht Marc De Vos. De man is sinds anderhalf jaar decaan van de rechtsfaculteit van de (internationaal gereputeerde) Macquarie University in Sydney, maar ondanks de afstand blijft hij een rol spelen in ons publiek debat.

De Vos werd bij de introductie geduid. Hij zit ook in denktank Itinera, “rechts georiënteerd, moet ik daar dan altijd bijzeggen”, zei Bart Schols. Dat zit kennelijk in het DNA van onze openbare omroep: de kijker moet voor rechts worden gewaarschuwd. Ik herinner mij niet ooit zoiets te hebben gehoord over linkse experts. Maar dit, uiteraard, geheel terzijde.

En toch, heel veel lovende tweets dus. De Vos zei dat de tactische spelletjes moesten stoppen, dat de budgettaire toestand vóór Corona slecht was en vandaag heel slecht, dat de vergrijzing en het energie- en klimaatprobleem nooit zijn aangepakt, en dat hét moment was aangebroken om te beslissen “wat al lang beslist had moeten zijn”.

De Vos pleitte voor én besparingen én andere belastingen én efficiënter sociaal beleid én investeringen om het economisch potentieel te verstevigen. De kijker voelde de drive van de professor. Andere belastingen? Minder op arbeid, meer op klimaat. Het rolde er allemaal uit. En dat we ook niet het warm water moesten uitvinden: het is ons voorgedaan in Nederland, in de Scandinavische landen ook. De par nature même kritische Twitter-gemeenschap vond het goed dat hét eindelijk eens gezegd werd. Dat was maandagavond.

Woensdagmorgen staat in deze krant een zeer interessant interview met ACV-voorzitter Leemans. Zijn antwoorden op de Corona-crisis? Brugpensioen en verkorting van de werkweek. Of die kortere werkweek ook loonverlies betekent? De voorzitter wil “het debat aangaan”.

Marc De Vos reageert op Twitter: “Niet te geloven dat nu ook het ACV pleit voor brugpensioen en arbeidsduurvermindering als antwoord op een crisis. Hebben we dan echt niets geleerd uit de fiasco’s van het verleden?” En hij tweet ook een kaart van Europa, met daarop de gemiddelde loopbaanduur per land. Bij ons: 33,6 jaar. Alleen in Griekenland en Italië wordt er minder lang gewerkt. In Nederland: 41 jaar. In Denemarken: 40 jaar. In Zweden: 42 jaar. De Vos voegt eraan toe: “Willen we echt het Italië aan de Noordzee worden? Is de ambitie voor de toekomst verarming? #brugpensioen”.

Dezelfde dag springt CD&V-voorzitter Coens. Een van zijn eisen? Respect voor het sociaal overleg. Dat is meer dan anekdotiek. Het is symptomatisch voor dit (voorlopig nog) gezegende land waarin hervormingen nooit lukken. The powers that be blokkeren die, en omdat de politiek de macht uit handen heeft gegeven, kunnen ze dat ook.

Egbert Lachaert (Open Vld) zegt dat Vivaldi er komt omdat het land moet worden hervormd: de arbeidsmarkt, de pensioenen, de gezondheidszorg, en – denk aan de kaart van De Vos - er moeten veel meer mensen aan de slag. Onze overheid is ook te duur, zegt hij nog. Ik ben er bijna zeker van dat hij het meent. Maar ik vrees dat er weinig of niets van in huis komt. Voor vakbonden, ziekenfondsen en andere belangengroepen is ‘behoud’ immers een kernwoord. Dat is (zelfs letterlijk) conservatief.

Dat is zeer jammer. Want voor alle duidelijkheid: in de Scandinavische landen bestaan er natuurlijk ook (sterke) vakbonden. Maar die zijn daar mee motor van verandering. Verandering die leidt naar welvaartsgroei.

De eerste zin van Marc De Vos in De Afspraak was dat er “heel veel consensus is over wat moet gebeuren”. Hij vergist zich. Want wat hij ziet als evidente remedies, is voor vijf van de zeven Vivaldi-partijen niet echt… avanti. Bovendien: als de vakbond spreekt, luistert de partij. Zelfs nu de electorale band tussen partij en vakbond almaar losser wordt.

Idem dito met de ziekenfondsen. Ze blokkeren hervormingen in de gezondheidszorg: ze hebben immers zelf ook ziekenhuizen, apotheken en thuisverpleging. Als er een Belgische ziekte bestaat, dan is het dat. De verzuiling is beslist niet voorbij.

Op het Vlaamse niveau is het trouwens niet anders. Vlaanderen is alsnog België in het klein. Denk aan het peperdure contract waarbij in extremis de ziekenfondsen de Corona-tracing kregen toegeschoven. Dat een zelfverklaarde antizuilenpartij in de Vlaamse regering de grootste is, maakt geen verschil. Dat de ziekenfondsen er niets van bakten, ook niet.

Ik hoop dat ik mij grondig vergis, maar ik vrees dat de regering wel van kleur en naam gaat veranderen, maar die onmacht blijft. De macht zit erbuiten, waar de eensgezindheid bovendien veel groter is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234