Vrijdag 13/12/2019

Opinie

Ik herinner me als de dag van gisteren hoe vreemd ik het vond om de pater in zijn onderbroek te zien

Beeld Getty

Geert Mareels is Vlaams ambtenaar.

Al toen bisschop Vangheluwe een lawine van onthullingen ontketende over misbruik in de kerk viel mij op hoe voor vele commentatoren en burgers dit blijkbaar een shock was, en ze nooit hadden vermoed dat zoiets kon. Met dan veel verklaringen waarom zijn slachtoffers al die jaren gezwegen hadden. Ik dacht toen al: “Iedereen die naar een katholieke school geweest is wist dat al lang”.

Nu
De Morgen het rapport over de omvang van het seksueel misbruik op school publiceert, schrijft de krant: “Het is een publiek geheim dat veel misbruik door geestelijken zich op school afspeelde.” En dat was het ook, zowel publiek gekend als een geheim. Ik heb zelf tussen 1967 en 1980 een loopbaan in drie katholieke scholen afgelegd met achtereenvolgens broeders, paters en pastoors, waarvan twee jaar in een internaat tussen mijn negende tot elfde. Dat maakt me wel ervaringsdeskundige, maar ik ben nooit aangerand zoals de ‘echte’ slachtoffers, wat hen ook levenslang getekend heeft. 

Maar de kleine dagdagelijkse dingen wist ik wel. Op het internaat mocht ik op zaterdag de leukste pater helpen in de serre. En tja, dan ga je je toch samen omkleden op zijn kamer? Ik herinner me als de dag van gisteren hoe vreemd ik het vond om de pater in zijn onderbroek te zien. Er was een andere pater voor wie de grote jongens me al meteen verwittigden om vooral nooit alleen in zijn buurt te komen. Tegelijk moesten we onze ouders een formulier laten ondertekenen om schooltelevisie over ‘een jongen die man wordt’ te mogen kijken. Het zou onze zeden weleens kunnen schaden.

Geert Mareels. Beeld rv

Biecht

In het middelbaar gingen we op retraite, met de klas een paar dagen en nachten naar Beernem. Een priester verwittigde ons voor “aanrakingen die onze vriend voor zijn leven kon schaden”, waar we tijdens de speeltijd probeerden te ontcijferen wat hij bedoelde. Twee dagen later wisten we het, toen we een voor een in een aparte kamer bij hem te biecht mochten. Met onze handen in de zijne, en bij de aantrekkelijke knapen nog iets verder.

Onlangs richtte iemand een Facebook-groep op voor oud-leerlingen van mijn eerste school in Gent. Er werd een foto van een leerkracht gepost en de reacties bleven niet uit. “Mijn oudere broers hadden me gezegd dat als hij me ooit zou aanraken, ze eens naar de school zouden komen. Ik heb die kwal jongens van muur tot muur weten kloppen.”

Het zijn maar anekdotes, maar elke jongen heeft er mettertijd wel een paar gesprokkeld. Over meisjesscholen in Vlaanderen lees je al veel minder, maar recent nog bleek in het Schotse Smyllum Park dat ook nonnetjes niet preuts omgingen met de meisjes. En
The Magdelene Sisters was geen fictie in Ierland.

Begaan

Het publiek geheim was heus wel door iedereen gekend. De andere leerlingen wisten het, maar ook alle volwassenen op die scholen. Collega’s van de leerkracht en zijn directie. En vaak ook de ouders. Iedereen zweeg en liet begaan. Uit angst, schaamte, onmacht, in het belang van de goede reputatie van de school of omdat het toch altijd zo geweest was. Elk had wel zijn valse goede reden om te laten betijen.

Oprecht, ik viseer lang niet alle religieuzen in het onderwijs, en het zal anderzijds wel bekend zijn dat leken niet enkel in sportclubs of theaters hun macht over kinderen misbruiken. Ik heb ook geen idee wat zich al dan niet in de andere schoolnetten afspeelde. De machtsverhoudingen tussen leerkrachten en leerlingen waren in die tijd zeker de ideale omgeving om roofkatten bij de melk te zetten.

Wat ooit gebeurd is, kan niet meer worden hersteld, maar als je herhaling wil vermijden, dan mag je vandaag niet meer zwijgen. Als slachtoffer, als ouder, als collega, als directie.

En tot slot iets anders, omdat ik er al sinds #MeToo mee worstel. Ik heb het veel later nog af en toe gezien, het ongepast seksueel gedrag op het werk, niet met kleine jongens uiteraard. En ik heb toen om dezelfde valse redenen ook gezwegen, zoals iedereen. Als je van dit stuk maar één ding wil onthouden: er zijn geen redenen om niets te doen, daar en toen of hier en nu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234