Dinsdag 22/10/2019

De Muide

"Ik heb geen dollartekens in mijn ogen"

Dirk Valvekens. Beeld Karel Duerinckx

Hij zegt dat hij verliefd werd op dit stukje stad. Toch verwijten velen hem dat hij handelt uit eigenbelang. Projectontwikkelaar Dirk Valvekens (52): "Als ik écht veel geld zou willen verdienen, ging ik wel iets anders doen."

"Kijk", zegt hij, "een gierzwaluw". Het sierlijke diertje trekt vliegensvlug v'tjes in de lucht. En dat is een beetje dankzij Dirk Valvekens. Tien zwaluwkoppeltjes wonen er in het appartementsblok dat hij hier heeft neergezet, op het stukje Gent waar vroeger de havenindustrie op volle toeren draaide. Elke woning, opgetrokken uit stoer hout en metaal, heeft in de nok een ingebouwd gierzwaluwnest. Een ideetje van Valvekens, na enig tegenstribbelen uitgevoerd door de aannemer. "Ze zeiden: dat gaat veel vuil geven." Ze bedoelden: uw chique appartementen gaan vol stront hangen. Valvekens, bioloog, vogelliefhebber, projectontwikkelaar: "Ik weet dat gierzwaluwen juist heel propere beesten zijn."

Vandaag geeft het stadsbestuur subsidies voor het zetten van vogelkasten, zegt hij. "Maar in de sociale woningen die de stad zelf bouwt, zitten er geen." Dat vindt hij de perfecte illustratie van zijn frustraties over het Gentse bestuur, en met de politiek tout court. "Het voortdurende gebrek aan consistentie van politici."

De Eames-stoel in Valvekens eigen appartment, zijn allereerste project. 'In 1991 had hier nog niemand van een loft gehoord.' Beeld Karel Duerinckx

Genieten van gebouwen

Dirk Valvekens, stoppelbaard, chino's, donkerblauw hemd, heeft een aantal waardevolle industriële panden op deze site in zijn portefeuille. We zitten in het salon van zijn eigen woning, zijn eerste project dus. Een hip appartement, voorzien van een ligstoel van Eames, met Marokkaanse tegeltjes in de open keuken, taupe aan de muren en een vloer in donker gegoten beton. Enkel een vogelgids op het kookeiland herinnert aan zijn verleden als bioloog.

Hij was altijd meer ondernemer dan groene jongen. Bij de Wielewaeljongeren in Lier, de natuurvereniging waar hij als kind vogels leerde spotten, introduceerde hij de vetbollenverkoop om ambitieuzere milieuprojecten te financieren. Als student stichtte hij zijn eigen vennootschap. In de biologie werd hij aangezogen door de toen snel ontwikkelende biotech. Aan de Gentse universiteit werd gepionierd met genetische manipulatie, hij behaalde er een doctoraat maar zei de academische wereld snel vaarwel. Te traag, te relatief, te hiërarchisch. "Voor mij stond de inspanning, de gedachte om jarenlang te studeren op één aspectje van één plantje in één tak van de wetenschap, niet in verhouding tot de beloning. Het leven gaat er om dat je het doorbrengt op een manier die jij zelf aangenaam vindt. Ik geniet er van om een gebouw neer te zetten. Je kunt je niet voorstellen wat voor sores daar allemaal bij komen kijken. Soms zit je zeven jaar later met zes betrokken partijen en evenveel advocaten aan tafel om te discussiëren over zaken die zijn misgelopen. Maar uiteindelijk is het resultaat een mooi gebouw, waarin mensen wonen, werken en leven. Je kunt maar kleine steentjes bijdragen."

Hij zegt dat hij het er niet om doet maar hij roept weerstand op. "Voor politici ben ik ongetwijfeld een gigantische ambetanterik." Zijn jarenlange procedureslag tegen de stad, die asfalt wilde leggen op de kinderkopjes rond de oude panden waar zijn moderne lofts in zijn ondergebracht, staat in Gent bekend als de kassei-oorlog. (Valvekens en een medestander kregen hun zin, er liggen nog steeds kasseien.) De stad wil sociale woningen bouwen vlak bij zijn projecten, Valvekens en een buurvrouw trokken naar de rechtbank. Ook concurrenten die zich niet aan hun plannen houden, kunnen een dagvaarding verwachten.

Je zou het de methode van de procedurepleiter kunnen noemen, de man die in de kleinste lettertjes achterpoortjes zoekt en vindt om zijn goesting te krijgen. In zijn antwoord weerklinkt de steeds terugkerende verzuchting van ondernemers als Bart Verhaeghe, die, net als Valvekens, jarenlang doorgesproken projecten gedwarsboomd zagen door een nieuw bestuur, een nukkige schepen of een buurman met nimby-kuren. We leven in een rechtsstaat, zegt hij. "Ik vind dat afspraken er zijn om na te komen, zeker als die afspraken na honderden bijeenkomsten en jaren van vergaderen gemaakt zijn. Die kasseien waren afgesproken. Dus mogen die kasseien blijven liggen."

Beeld © Karel Duerinckx

Aantrekkelijke woestenij

Zelf zegt hij te waken over het behoud van het industriële erfgoed van Gent. Zijn tegenstanders verwijten hem dat hij handelt uit eigenbelang. In de vzw die Valvekens mee oprichtte en die in de buurt architectuurwandelingen organiseert, onder andere langs de door hem opgeknapte panden, zien zij een slinks pr-middel om de waarde van zijn projecten te garanderen. "Uiteraard wil ik niet dat de waarde van mijn vastgoed daalt", zegt hij. "Maar ik heb geen dollartekens in de ogen. Ik ben verliefd geworden op deze buurt. Als ik ze niet had opgekocht, zouden die mooie panden allemaal afgebroken zijn. De plannen lagen klaar, één oude loods lag al plat. Ik probeer de destructie te voorkomen van het grootste beschermde industriële erfgoed van Gent."

"Laat dat duidelijk zijn", zegt hij, een uitdrukking die hij veel gebruikt. "Als ik écht veel geld wilde verdienen, zou ik wel iets anders gaan doen."

Begin jaren negentig trof hij, een doctorerende student, in de volkse buurt de Muide enkele gigantische pakhuizen aan de vroegere kaaien, tussen een Lada-exporteur en een loods voor paarden die massa's vliegen aantrokken. "Het was hier een beetje een woestenij, maar voor mij een heel aantrekkelijke woestenij." In de vooroorlogse panden herkende hij de decors uit Amerikaanse films. Films als 9 ¿ Weeks, met glamoureuze hoofdrolspelers die spannende levens leiden op opwindende plekken en in lofts woonden.

In het Gent van 1991 begreep niemand waarom je in een hangar zou willen wonen. "Een loft, daar hadden ze nog nooit van gehoord." Om zijn eigen loft te kunnen realiseren, moest Valvekens een volledig lot opkopen, de voormalige opslaghallen en ateliers van stukwerkers en de bijhorende conciërgewoning. Zo werd de beursstudent projectontwikkelaar. From scratch. "Het is nooit mijn ambitie geweest om projectontwikkelaar te worden. Het was de enige manier om in de loft te kunnen wonen waar ik zelf van droomde."

Hij vertelt het nonchalant - het is ook al meer dan twintig jaar geleden - maar hij nam toch een enorm risico? "Ik had geen letter economie gelezen en na het sluiten van een optieovereenkomst met de eigenaars was al mijn geld al op. Maar als een groot risico heb ik het nooit gezien. Als je vastgoed koopt, is niet de aankoopprijs doorslaggevend, maar het antwoord op de vraag: wat is het vastgoed waard? Dat had ik snel door."

In zijn woordenstroom - "Sorry, ik heb nogal de neiging om door te praten" - sluipt af en toe een woordje Engels. Hij verwijst vaak naar lichtende voorbeelden uit het buitenland. Net dan klinkt zijn licht Antwerpse tongval door, als hij "Néw York" zegt, bijvoorbeeld, een stad waar hij graag en veel komt, net als het Californië van Uber en AirBnb. "De laatste vijf Belgische premiers hebben geen zeggenswaardige invloed op mijn leven gehad." Hij wijst naar de iPhone en iPad op de salontafel. "Steve Jobs wel."

Beeld UNKNOWN

Fier

Zo groot is zijn vertrouwen in technologische innovatie, of zijn teleurstelling in de lokale politiek, dat hij bij de vorige verkiezingen met een eigen initiatief kwam, LijstLijst; een partij waarvan de kiezers online rechtstreeks voorstellen op de agenda van de gemeenteraad zouden kunnen brengen, zonder tussenkomst van politici. LijstLijst haalde 458 stemmen, meer dan de Belgische Unie maar veel minder dan de Piratenpartij. Zijn politieke project is dood maar niet begraven, zegt Valvekens. "Er is ongelofelijk veel plaats in onze maatschappij voor politieke disruptie."

Hij onderbreekt zichzelf om naar het raam te wijzen, een groep bezoekers volgt de architectuurwandeling die zijn vzw heeft uitgestippeld. "Dat zie ik graag." "Als ik rond mij kijk", zegt hij, "dan ben ik fier op wat ik hier heb gerealiseerd. En op straat zegt bijna iedereen goeiedag tegen mij. Hoeveel projectontwikkelaars kunnen zeggen dat ze in hun eigen project wonen?"

DONDERDAG DEEL 4: Een nieuwkomer in de Muide: Ae Jin Huys, ondernemer en lief van muzikant Frederik Sioen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234