Woensdag 27/05/2020
Beeld DM

ColumnIvo Victoria

Ik ben ze kotsbeu, alle ronkende woorden over de waarde van kunst

Ivo Victoria is schrijver van Alles is oké. Hij woont en werkt in Amsterdam. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Afgelopen dinsdag vroeg de culturele sector in een open brief, ondertekend door meer dan driehonderd kunstenaars en cultuurwerkers, om extra maatregelen en geld van de regering teneinde de sector overeind te houden tot de coronacrisis voorbij is.

Ik ben kunstenaar en eerlijk: ik kan geen open brief meer zien of ruiken. Ik ben ze kotsbeu, alle betogen over de waarde van kunst, alle ronkende woorden over hoe kunst ons anders naar de wereld laat kijken, hoe ze ons kan begeesteren, troosten, ontroeren, hoe ze ons laat nadenken en beseffen wat het betekent om een mens te zijn. Men wil niet luisteren. Men luistert al decennialang niet. Laat ons stoppen met het uit te leggen.

In Nederland reserveert het kabinet tot 4 miljard euro coronasteun voor KLM, verantwoordelijk voor 1 procent van het bruto nationaal product. In het tv-programma Buitenhof legde journalist Ties Joosten haarfijn uit hoe een groot deel van dat geld naar leasemaatschappijen in Ierland zal vloeien, waarbij KLM haar vliegtuigen leaset, en hoe die Ieren dat belastinggeld van de burger vervolgens met één druk op de knop zullen doorsluizen naar de Kaaimaneilanden. Veel cynischer wordt het niet. 

De Nederlandse culturele sector, die meer dan 3,5 keer zoveel opbrengt als KLM en waar 10 keer zoveel mensen van leven en in werken, krijgt van de Nederlandse regering 300 miljoen. Deze minachting voor de kunsten is niet nieuw. Ze bestaat al van lang voor de coronacrisis en ze zal nog tot lang erna blijven bestaan.

Aalmoes

Ook in België moet men zich geen illusies maken, vrees ik. Alleen zullen mijn Vlaamse makkers het wellicht met veel minder dan 300 miljoen moeten stellen. Een aalmoes om van het gezeur af te zijn. Genoeg om een paar vlaggenschepen van het faillissement te redden, en net te weinig om jonge makers het idee te geven dat ze een toekomst hebben. Zoiets.

In de voorbije maanden zag ik een enorme veerkracht en creativiteit onder mijn collega-kunstenaars. Openluchtconcertjes een-op-een, onlinecomedyshows, literaire videovoordrachten, crowdfunding, workshops. Al deze hartverscheurende pogingen om het hoofd boven water te houden en andere mensen troost en vertier te bieden, maken me woedend en verdrietig. Ze illustreren ongewild in welk een kansloos hoekje men de kunsten in de voorbije jaren heeft gedrumd. Hoelang schrijven we die open brieven al, trekken we aan alarmbellen, voorspellen we de kaalslag? Dat we er nog steeds zijn, lijkt overheden alleen maar een argument in handen te geven om ons nog verder de keel dicht te knijpen.

Via creatieve manieren proberen muzikanten en kunstenaar toch de mensen te bereiken in deze coronacrisis.Beeld Getty Images

Overal hoor je dat dit het moment is om na te denken over een nieuwe, betere toekomst. Sommige van mijn collega’s menen dat kunstenaars actief betrokken moeten worden bij de exitstrategie en het vormgeven van de postcoronasamenleving. Maar ik stel voor: als dit dan toch de tijd is om out of the box te denken, laat ons dan als culturele sector eens nadenken over onszelf.

Laten we ons eens afvragen hoe wij in deze positie verzeild zijn geraakt. Waarom er wel miljardairs zijn die graag investeren in voetbalclubs maar er nooit een mecenas opstaat die Marc Coucke-gewijs in theater of literatuur wil investeren. Zouden die mensen echt niet bestaan? Is de status van kunstenaar dusdanig gedevalueerd dat er niemand te vinden valt die wil pronken met het installeren van een grote literaire prijs, het ondersteunen van talentontwikkeling of het in leven houden van een toneelhuis? En wiens schuld is dat? 

Doen wij misschien zélf iets verkeerd? Moeten onze verdienmodellen op de schop? Wat hebben al die jaren bedelen gedaan met onze creativiteit op zakelijk vlak? Hebben wij werkelijk geen andere keuze dan telkens weer als een murw geslagen hond bij de overheid te gaan vragen om een paar extra stokslagen? Waarom is onze lobby eigenlijk zoveel zwakker dan die van Brussels Airlines of KLM terwijl ons economisch belang groter is? Waarom willen wij überhaupt steun van een regering die niet bereid is om over een langetermijnvisie na te denken?

Laat ons daar werkgroepen voor oprichten, laat ons daar onze creatieve energie in steken, laat ons een visie ontwikkelen die ons minder kwetsbaar maakt. The time is now. En nee, dat lenigt niet de grote nood waarin vele van mijn collega’s momenteel verkeren, die inderdaad extra ondersteuning op korte termijn verdienen. En nee, ook ik heb de oplossing niet paraat voor dit fundamentele langtermijnprobleem van de culturele sector. Ik weet alleen: van de overheid zal die oplossing niet komen. Vroeger niet, nu niet, nooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234